Το «ηθικό» και το «ανήθικο» χρέος

Αλλη μία… μνημειώδης τοποθέτηση του υπουργού Ανάπτυξης Αδώνιδος Γεωργιάδη, σε επίρρωση όσων είπε ο ίδιος την προηγούμενη εβδομάδα ότι «δεν υπάρχουν άλλα λεφτά σε περίπτωση νέου λοκντάουν», αναμετριέται με την κοινή λογική και τη στοιχειώδη μνήμη.

«Οταν ξεκίνησε η πανδημία, η κυβέρνηση είχε την ηθική ευθύνη να βρει τρόπο να δώσει χρήματα να κρατήσει ζωντανές τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά. Αυτή η ηθική υποχρέωση του κράτους αίρεται με την παροχή των εμβολίων στους πολίτες. Από τη στιγμή που έχουν τη δυνατότητα να κάνουν το εμβόλιο και άρα να πάψουν κινδυνεύουν, έχει αρθεί η ηθική υποχρέωση του κράτους να μοιράζει λεφτά και να φορτώνει χρέος τις επόμενες γενιές. Τα λεφτά που δώσαμε ήταν 41 δισ. ευρώ και το σύνολο του ΑΕΠ πέρυσι ήταν 165 δισ. ευρώ», είπε ο κ. Γεωργιάδης μιλώντας χθες στον ΣΚΑΪ.

Η τοποθέτηση αυτή αφενός απογειώνει τη θεωρία της ατομικής ευθύνης των πολιτών, με την οποία η κυβέρνηση «έπαιξε» συστηματικά και επικίνδυνα εδώ και ενάμιση χρόνο, αφετέρου εγκαινιάζει μια πολύ πιο επικίνδυνη ερμηνεία των συνταγματικών υποχρεώσεων του κράτους να προστατεύει την εθνική οικονομία, τις αρχές του κοινωνικού κράτους δικαίου, την εργασία, την ιδιοκτησία και όλα τα θεμελιώδη ατομικά και συλλογικά οικονομικά δικαιώματα που αποτελούν συνάμα και υποχρεώσεις του κράτους, αλλά χωρίς «ηθικούς» όρους και προϋποθέσεις. Η αντίληψη ότι το κράτος έχει ηθικές υποχρεώσεις μόνο έναντι των «καλών και υπάκουων» πολιτών, εκτός από μεσαιωνική και πολιτικά ανήθικη, είναι και οικονομικά ανόητη.

Η πρωτοφανής και συντονισμένη αντίδραση των κυβερνήσεων όλου του κόσμου να αυξήσουν κατά πολλά τρισ. ευρώ τα δημόσια χρέη τους και να καταστρατηγήσουν τους κανόνες της δημοσιονομικής ορθοδοξίας δεν προκλήθηκε απλώς από «ηθική υποχρέωση» απέναντι στους πολίτες τους, αλλά από στοιχειώδες ένστικτο αυτοσυντήρησης και αποτροπής ολοσχερούς κατάρρευσης των οικονομιών.

Παρότι η λιτότητα καραδοκεί και ο υπουργός Ανάπτυξης την προαναγγέλλει ως μονόδρομο, είναι μάλλον βέβαιο ότι είτε αυτή είτε οποιαδήποτε άλλη κυβέρνηση βρεθεί μπροστά σε έναν ακόμη οικονομικό «γκρεμό», θα αναγκαστεί να φορτώσει -ανήθικα- με μερικά ακόμη δισ. χρέους τις επόμενες γενιές. Το έκαναν, άλλωστε, επανειλημμένα οι εγχώριες κυβερνήσεις από το 2010 και μετά, και με πολλαπλάσια ποσά που έχουν φορτώσει με χρέος τη χώρα μέχρι το 2060, για να σωθούν οι ευρωπαϊκές και οι ελληνικές τράπεζες, ερήμην των πολιτών. Τι καθιστά, άραγε, «ηθικό» αυτό το χρέος που με προθυμία ανέλαβαν οι κυβερνήσεις που υπηρέτησε και ο υπουργός Ανάπτυξης και «ανήθικο» το χρέος της μετα-εμβολιακής εποχής;