Πίσω ολοταχώς ο Ποινικός Κώδικας;

Η είδηση δεν έσκασε σαν κεραυνός εν αιθρία. Ο υπουργός Δικαιοσύνης είχε ανακοινώσει από τις 12 Μαΐου αυστηροποίηση του Ποινικού Κώδικα, προαναγγέλλοντας τις αποφάσεις της Επιτροπής Παρακολούθησης του Νέου Ποινικού Κώδικα, την οποία ο ίδιος σύστησε για να παρακολουθεί πώς εφαρμόζονται οι νέες διατάξεις και να εξάγει σχετικά συμπεράσματα και αιτιολογικές εκθέσεις. Ομως, αν επιβεβαιωθούν τα χθεσινά δημοσιεύματα σχετικά με τις τελικές εισηγήσεις της επιτροπής, η χώρα μας θα καταργήσει διατάξεις που ισχύουν εδώ και είκοσι πέντε χρόνια. Προβληματικό πάντως είναι ότι, ως φαίνεται, η επιτροπή λειτούργησε κατόπιν απανωτών οχλήσεων του υπουργού και όχι ανεξάρτητα ως επιτροπή εμπειρογνωμόνων.

Μια τέτοια περίπτωση είναι η αύξηση του πραγματικού χρόνου έκτισης ποινής για κακουργήματα που αφορούν ναρκωτικά, εσχάτη προδοσία, εγκληματική οργάνωση, τρομοκρατία, ανθρωποκτονία και ληστεία. Οσο και αν προσπαθεί να πείσει η κυβέρνηση ότι σκοπός είναι η προσπάθεια αποτροπής της βαριάς εγκληματικότητας από κατάδικους που αποφυλακίστηκαν με ευνοϊκές διατάξεις και επανήλθαν με αναβαθμισμένη εγκληματική δράση, ο νόμος που προβλέπει πραγματική έκτιση ποινής 16 ετών για ισόβια κάθειρξη ισχύει από το μακρινό 1996 (νόμος 2408).

Τώρα η επιτροπή εισηγείται να αυξηθεί στα 18 από τα 16 έτη η υφ’ όρον απόλυση για τους ισοβίτες και να αυξηθεί σε 3/5 η πραγματική έκτιση της ποινής από 2/5 που είναι σήμερα για όσους εκτίουν ποινή πρόσκαιρης κάθειρξης. Με τον τρόπο αυτόν αναμένεται να επιβαρυνθεί μεγάλος αριθμός κρατουμένων της χώρας που έχουν καταδικαστεί για εγκληματική οργάνωση (άρθρο 187 ΠΚ). Εκτός από το ότι επιπλέον χρόνος κράτησης ισοδυναμεί με μεγαλύτερο αριθμό κρατουμένων στις ήδη υπερπλήρεις φυλακές, για ποιον λόγο ένας κρατούμενος να εργαστεί στα καταστήματα κράτησης αν ούτως ή άλλως πρέπει να μείνει στη φυλακή έως ότου συμπληρώσει τα 3/5 της ποινής του;

Οσον αφορά τα εγκλήματα κατά της ιδιοκτησίας και της περιουσίας, η επιτροπή προτείνει να γίνουν αυτεπαγγέλτως διωκόμενα όλα τα κακουργήματα, πλην της απιστίας κατά τραπεζών που παραμένει αδίκημα κατ’ έγκληση διωκόμενο. Πρόκειται για μια απόφαση που πήρε η Ν.Δ. με τον νόμο 4637 προσφέροντας ασυλία στους τραπεζίτες και η οποία φαίνεται ότι θα παραμείνει ως έχει και οι τραπεζίτες θα εξακολουθήσουν να μένουν στο απυρόβλητο.

Αυτό που δεν φαίνεται να μένει ίδιο είναι ο προσδιορισμός των λεγόμενων «κοινώς επικινδύνων» αδικημάτων, δηλαδή εμπρησμοί, εκρήξεις κ.λπ. Σήμερα ο διαχωρισμός του κεφαλαίου αυτού σε κακουργήματα και πλημμελήματα στηριζόταν στον όρο «συγκεκριμένης διακινδύνευσης», δηλαδή ήταν κακούργημα αν είχε προκύψει πραγματικός κίνδυνος για ανθρώπινες ζωές ή περιουσίες. Τώρα ο βαθμός και η βαρύτητα του κινδύνου αυτού παραμερίζονται και, θεωρητικά και αφηρημένα, μπορούμε να έχουμε βαριές ποινές για εκρήξεις μολότοφ για έγκλημα δυνητικής -και όχι πραγματικής- διακινδύνευσης, χωρίς δηλαδή να έχει προκύψει κίνδυνος για ζωές και περιουσίες.

Εξίσου προβληματική είναι η εισήγηση που αφορά τα σεξουαλικά εγκλήματα καθώς πλέον θα μπαίνουν στο ίδιο τσουβάλι, ως προς την έκτιση ποινής, διαφορετικής φύσης κακουργήματα όπως η κατοχή υλικού παιδικής πορνογραφίας με τον βιασμό. Εκτεταμένες αλλαγές προκαλούνται γενικά στα σεξουαλικά εγκλήματα με την κατάργηση του εγκλήματος της γενετήσιας πράξης χωρίς συναίνεση και τη δημιουργία νέου εγκλήματος της γενετήσιας πράξης με παραπλάνηση.

Η εισήγηση, τέλος, της επιτροπής να κόψει για βαριά κακουργήματα το προνόμιο της αποφυλάκισης με βραχιολάκι μάλλον στο ακροδεξιό ακροατήριο απευθύνεται, αφού πρακτικά δεν εφαρμόζεται για τους καταδικασθέντες για τέτοια αδικήματα. Δεν υπάρχει κάποιος κρατούμενος που προβλεπόταν να έχει αυτό το προνόμιο και τώρα θα το χάσει, αφού σήμερα εφαρμόζεται μόνο σε προσωρινά κρατούμενους ή φοιτητές.