«Υποσχετικές» για τελωνειακή ένωση και χρηματοδότηση στο προσφυγικό αναμένεται να δώσουν στην Τουρκία οι Ευρωπαίοι ηγέτες που θα συναντηθούν την Πέμπτη στις Βρυξέλλες στο πλαίσιο της συνόδου κορυφής. Η διάθεση της Ε.Ε. φαίνεται να είναι επιφυλακτική απέναντι στην Αγκυρα και όποια θετική ατζέντα θα υφίσταται σε σταδιακή, αναλογική και αντιστρέψιμη συνθήκη. Κάτι που σημαίνει πρακτικά ότι οι Βρυξέλλες θα κάνουν τα όποια θετικά βήματα σιγά, με βάση και τη συμπεριφορά της Τουρκίας και -σε περίπτωση που συνεχιστούν οι προκλήσεις- θα μπορούν να τα πάρουν πίσω.
Σήμερα, στο μικροσκόπιο των 27 πρέσβεων των κρατών-μελών θα βρεθεί το τρίτο προσχέδιο κειμένου των συμπερασμάτων για τη σύνοδο κορυφής, μετά την επεξεργασία στην οποία προχώρησαν οι υπουργοί Ευρωπαϊκών Υποθέσεων χθες. Παρ’ όλο που οι διατυπώσεις και η επιλογή των λέξεων (wording) αφορούν το σύνολο της συνόδου, το κομμάτι της Τουρκίας είναι που εγείρει περισσότερες ενστάσεις, αντιδράσεις και διορθώσεις.
Σύμφωνα με το κείμενο που συζήτησαν χθες οι υπουργοί, οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα εγκρίνουν μια θετική ατζέντα αλλά… προσεχώς. Η λογική της Ε.Ε. απέναντι στην Τουρκία ακολουθεί την τακτική του καρότου και του μαστιγίου για την Τουρκία.
«Η γενική ατμόσφαιρα στις σχέσεις Ε.Ε.-Τουρκίας έχει βελτιωθεί. Ειδικότερα, χαιρετίζουμε τη σχετική αποκλιμάκωση της κατάστασης στην Ανατολική Μεσόγειο και τη συνέχιση των απευθείας συνομιλιών μεταξύ της Τουρκίας και της Ελλάδας. Ωστόσο, πρέπει ακόμη να δούμε πρόοδο σε ορισμένους τομείς, όπως η Κύπρος», είπε χθες η αντιπρόεδρος της Κομισιόν Βέρα Γιούροβα μετά το Συμβούλιο. Η ίδια υπενθύμισε ότι η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής μίλησε το βράδυ της Δευτέρας με τον Τούρκο πρόεδρο Ερντογάν και «θα ενημερώσει τους ηγέτες για τις τελευταίες εξελίξεις».
«Διαπιστώσαμε πρόοδο με την Τουρκία όσον αφορά την αποκλιμάκωση στην Ανατολική Μεσόγειο και τον διάλογο με την Ελλάδα, αλλά χρειάζεται περαιτέρω δουλειά στις σχέσεις με την Κύπρο και άλλα θέματα».
Το κείμενο αναφέρει ότι «το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επανήλθε στην κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο και στις σχέσεις της Ε.Ε. με την Τουρκία, όπως συμφωνήθηκε τον Μάρτιο, και υπενθύμισε το στρατηγικό συμφέρον της Ε.Ε. για ένα σταθερό και ασφαλές περιβάλλον στην Ανατολική Μεσόγειο και για την ανάπτυξη μιας συνεργατικής και αμοιβαία επωφελούς σχέσης με την Τουρκία. Χαιρετίζει την αποκλιμάκωση στην Ανατολική Μεσόγειο, η οποία πρέπει να διατηρηθεί».
Το Συμβούλιο των ηγετών της Ε.Ε. «επαναλαμβάνει την ετοιμότητα της Ε.Ε. να συνεργαστεί με την Τουρκία με σταδιακό, αναλογικό και αναστρέψιμο τρόπο για την ενίσχυση της συνεργασίας σε διάφορους τομείς κοινού ενδιαφέροντος, με την επιφύλαξη των προϋποθέσεων που καθορίστηκαν τον Μάρτιο και σε προηγούμενα συμπεράσματα της συνόδου κορυφής», τονίζεται.
Στο πλαίσιο αυτό, «σημειώνει την έναρξη των εργασιών σε τεχνικό επίπεδο για τον εκσυγχρονισμό της τελωνειακής ένωσης Ε.Ε.-Τουρκίας και υπενθυμίζει την ανάγκη να αντιμετωπιστούν οι τρέχουσες δυσκολίες στην εφαρμογή της τελωνειακής ένωσης εξασφαλίζοντας την αποτελεσματική εφαρμογή της σε όλα τα κράτη-μέλη». Ο αστερίσκος εδώ πάει για την Κύπρο, με την οποία η Τουρκία δεν συνεργάζεται. Σημειώνει επίσης τις προπαρασκευαστικές εργασίες για διαλόγους υψηλού επιπέδου με την Τουρκία για θέματα αμοιβαίου ενδιαφέροντος, όπως η δημόσια υγεία, το κλίμα, η καταπολέμηση της τρομοκρατίας και περιφερειακά ζητήματα.
Το βασικό «καρότο» για την Τουρκία είναι η χρηματοδότηση για τους πρόσφυγες. «Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί την Επιτροπή να υποβάλει χωρίς καθυστέρηση πρόταση για τη συνέχιση της χρηματοδότησης των Σύρων προσφύγων και των κοινοτήτων υποδοχής στην Τουρκία, την Ιορδανία, τον Λίβανο και άλλα μέρη της περιοχής, σύμφωνα με τη δήλωση των μελών της συνόδου κορυφής του Μαρτίου 2021», αναφέρεται.
Σε σχέση με το Κυπριακό, οι ηγέτες θα υπενθυμίζουν «τα προηγούμενα συμπεράσματα της συνόδου κορυφής και παραμένουν πλήρως προσηλωμένοι στη συνολική διευθέτηση του κυπριακού προβλήματος σύμφωνα με τα σχετικά ψηφίσματα του ΣΑΗΕ (ιδίως 550, 789, 1251)».
Τέλος, αναφορά υπάρχει και στα θεμελιώδη δικαιώματα εντός της Τουρκίας. «Η στόχευση των πολιτικών κομμάτων και των μέσων μαζικής ενημέρωσης αντιπροσωπεύει μεγάλες αποτυχίες για τα ανθρώπινα δικαιώματα και αντιβαίνει στις υποχρεώσεις της Τουρκίας να σέβεται τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τα δικαιώματα των γυναικών. Ο διάλογος για τέτοια θέματα παραμένει αναπόσπαστο μέρος της σχέσης Ε.Ε.-Τουρκίας».
Σύμφωνα με πληροφορίες της «Εφ.Συν.», οι υπουργοί χθες συμφώνησαν να ενισχύσουν τις αναφορές στο Κυπριακό και τα θεμελιώδη δικαιώματα στο εσωτερικό της Τουρκίας. Το τελικό κείμενο θα προκύψει σήμερα, ενώ δεν αποκλείεται την τελευταία «πινελιά» να την προσθέσουν οι ηγέτες στη σύνοδο κορυφής.
