Τη συναντάς στο αριστερό μέρος του αγροτικού δρόμου. Μόλις προσπεράσεις μια συστάδα πεύκων και το μικρό γεφυράκι. Βρίσκεται πάνω στο όριο του κτήματος, στη σκιά των λιόδεντρων. Η πλάτη της είναι από παλιές πέτρες επικαλυμμένες με ένα ακαθόριστο υλικό, στα χρώματα της γης. Εκεί στο ύψος των ματιών του ανθρώπου, ίσως υπολογισμένα, υπάρχει μια μικρή μαρμάρινη, αφιερωματική πλάκα: «Εις/ μνήμην του πατρός/ μας/ Γιαννάκη Π. Γλιγλή/ 1907».
Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου τρέχει το νερό της βρύσης. Δροσίζει τους περαστικούς, γεμίζει τη γούρνα για τα ζώα, ήμερα και άγρια, κάποιοι γεμίζουν μπιτόνια για να ποτίσουν νιόφυτα δέντρα –όπως εγώ, καλή ώρα– άλλοι για να ποτίσουν κάποια ζώα. Στη συνέχεια το νερό επιστρέφει μέσα στο κτήμα κι από κει σε μια φυσική λιμνοδεξαμενή. Τους καλοκαιρινούς μήνες το νερό οδηγείται πίσω στο κτήμα και ποτίζονται τα λιόδεντρα.
Τι θα είδε από τις αρχές του περασμένου αιώνα αυτή η βρύση, που το νερό της έρχεται πίσω από τους λόφους. Ξωμάχους να μαζεύουν ελιές, άλλους να οργώνουν με βόδια, άγριες ελιές να ημερεύουν με μπόλιασμα, καρποφόρα δέντρα να ανασταίνονται και να ξεραίνονται, μπαξέδες, μποστάνια. Αντρες, γυναίκες και παιδιά να ξαποσταίνουν στη σκιά του γεραγώτικου ελαιώνα.
Είδε και την εγκατάλειψη της γης, τότε που ξέπεσε το λάδι, ή οι δυσκολίες ανάγκασαν τους ιδιοκτήτες να πάνε στη μεγάλη πόλη. Ομως αυτή και το νερό της περίμεναν, εκεί θεματοφύλακες της ζωής, να γυρίσουν οι άνθρωποι, να καλλιεργήσουν την ελιά, να φυτέψουν νέες, να μπουν τα καινούργια μηχανήματα στη γης, να χυθεί ο ίδρος της νέας γενιάς, να δέσει με την εμπειρία των παλιών, να καρπίσουν τα δέντρα και να κυλήσει το χρυσάφι του λαδιού στις μεταλλικές στέρνες.
Χαίρεται ο παππούς Γιαννάκης, γιατί ο Γρηγόρης, εγγονός τέταρτης γενιάς, βαδίζει στα σύγχρονα χνάρια του προπάππου του. Μαζί με τα εργατικά χέρια, δουλεύουν μηχανήματα, νέες μέθοδοι· γεωπόνοι, χημικοί εμπλουτίζουν τη γνώση και την εμπειρία του αγρότη. Δίπλα στις ελιές αναπτύσσονται λεβάντες, στις άκρες του χτήματος μοσχοβολούν, τέτοια εποχή, οι τριανταφυλλιές· ειδικά οι μαγιάτικες. Η περισσή φροντίδα του ελαιώνα δίνει ένα ελαιόλαδο, τέτοιο που πρέπει να βρούμε κάποιο νέο επίθετο για να περιγράψουμε την αίσθηση που αφήνει στον ουρανίσκο. Το λάδι «Γέρας», πραγματικό αριστείο στο θείο υγρό της ελιάς.
Ξεδιψώ από το νερό της βρύσης του Γλιγλή, τοπόσημο της περιοχής για δεύτερο αιώνα. Συνομιλώ με τον φίλο Γρηγόρη, για την καλλιέργεια της ελιάς, τους μπαξέδες, τα δέντρα, τη γης. Συνεχίζουμε για ζωγραφική, ποίηση, για τους ανθρώπους του σήμερα και του χτες. Αποχαιρετούμε τον προπάτορα Γιαννάκη ελπίζοντας και επιθυμώντας να βρούμε μια πηγή που θα δροσίζει τα μέσα μας.
* συγγραφέας, διδάκτορας Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας
