Πριν από έναν μήνα, στις 21 Απριλίου, το Διοικητικό Συμβούλιο της Ρυθμιστικής Αρχής Λιμένων (ΡΑΛ) γνωμοδότησε αρνητικά στο αίτημα του Οργανισμού Λιμένος Θεσσαλονίκης (ΟΛΘ) να παραταθεί η υλοποίηση της υποχρεωτικής επένδυσης που αφορά την αποκατάσταση της λειτουργικότητας του Κτιρίου του Παλαιού Τελωνειακού Σταθμού.
Σύμφωνα με τη Σύμβαση Παραχώρησης, που κυρώθηκε με τον Ν. 4522/2018, τα έργα αποκατάστασης θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί μέχρι τον Μάρτιο του 2022 και ο ΟΛΘ υπέβαλε αίτημα για την παράταση της σχετικής προθεσμίας μέχρι τον Μάρτιο του 2025 που λήγει και η επταετής προθεσμία για την υλοποίηση του συνόλου των υποχρεωτικών επενδύσεων.
Το Κτίριο Παλαιού Τελωνειακού Σταθμού θεμελιώθηκε τον Αύγουστο του 1910 και αποτελεί τοπόσημο του ιστορικού κέντρου της πόλης. Μέχρι την ιδιωτικοποίηση του ΟΛΘ, το κτίριο ανήκε στη δικαιοδοσία της Εταιρείας Ακινήτων Δημοσίου (ΕΤΑΔ), παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες των διοικήσεων του ΟΛΘ να τους παραχωρηθεί η διαχείριση προκειμένου να προχωρήσουν στη συνολική αποκατάσταση και αξιοποίησή του, καθώς στις προβλήτες μπροστά στο κτίριο ελλιμενίζονται τα κρουαζιερόπλοια.
Με απαίτηση των υποψήφιων επενδυτών, παραχωρήθηκε στον ιδιωτικό ΟΛΘ, αν και είχε κατατεθεί τεκμηριωμένη πρόταση για την εξαίρεσή του και την παραχώρησή του στον Δήμο Θεσσαλονίκης. Ο ΟΛΘ ανέλαβε την υποχρέωση να αποκαταστήσει και να συντηρεί, καθ’ όλη τη διάρκεια της Σύμβασης Παραχώρησης, τον Παλαιό Τελωνειακό Σταθμό «κατά τρόπο ώστε να διασφαλίζεται η δυνατότητα χρήσης του για σκοπούς συμβατούς με τον χαρακτήρα του και κατά τρόπο που αυτός να μην αλλοιώνεται (και να μη λειτουργεί ανταγωνιστικά σε σχέση με εμπορικές δραστηριότης της πόλης)». Ας κρατήσουμε τους περιορισμούς στη χρήση του κτιρίου διότι μπορεί να αποτελούν την πραγματική αιτία των καθυστερήσεων…
Ενα χρόνο μετά την ιδιωτικοποίηση του ΟΛΘ, η νέα διοίκηση επικαλείται τις ιδιαιτερότητες του κτηρίου και θέτει για πρώτη φορά το αίτημα παράτασης τριών μηνών της προθεσμίας για την υποβολή της Μελέτης Στατικής Αποκατάστασης, δηλώνοντας παράλληλα ότι η χορήγηση παράτασης «… δεν πρόκειται να επιδράσει με κανέναν απολύτως τρόπο στο χρονοδιάγραμμα υλοποίησης των έργων αποκατάστασης του Κτιρίου Παλαιού Τελωνειακού Σταθμού». Αυτή η δέσμευση του ΟΛΘ θα παίξει αποφασιστικό ρόλο στην έγκριση της παράτασης.
Ομως, στις 30/10/2020, ο ΟΛΘ υποβάλλει νέο αίτημα στη ΡΑΛ και τα αρμόδια υπουργεία, με το οποίο ζητά αφενός να μην του επιβληθούν ποινικές ρήτρες για τη μη συμμόρφωσή του με το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης των έργων και αφετέρου την παράταση της σχετικής προθεσμίας υλοποίησης μέχρι τον Μάρτιο 2025. Η κατάργηση των αρμοδιοτήτων της ΡΑΛ (Ν. 4770/2021) αποτέλεσε την αιτία για την καθυστέρηση στην εξέταση του αιτήματος του ΟΛΘ και τελικά, στις 21/4/21, η ΡΑΛ γνωμοδότησε θετικά για τη μη υποβολή ποινικών ρητρών, αλλά αρνητικά για τη χορήγηση παράτασης καθώς έκρινε ότι «οι προβαλλόμενοι στο εν λόγω αίτημα λόγοι δεν σχετίζονται με τις απορρέουσες από τη ΣΠ υποχρεώσεις της αιτούσας».
Η καθυστέρηση στην υλοποίηση των έργων αποκατάστασης του Κτιρίου Παλαιού Τελωνειακού Σταθμού έρχεται να προστεθεί στη σημαντική καθυστέρηση που παρατηρείται και στην έναρξη των έργων επέκτασης του έκτου προβλήτα που σχετίζονται άμεσα με το μέλλον του λιμανιού της Θεσσαλονίκης. Παρά την πληθώρα δημοσιευμάτων που κατέγραφαν αυτοδεσμεύσεις της διοίκησης του ΟΛΘ για επίσπευση της υλοποίησης της συγκεκριμένης επένδυσης και ολοκλήρωσή της σε 4,5 χρόνια αντί για 7 ή για έναρξη των εργασιών το φθινόπωρο του 2020, μέχρι σήμερα όχι μόνο δεν έχουν ξεκινήσει τα έργα αλλά δεν έχει ανακοινωθεί ούτε ο ανάδοχος εργολάβος.
Παρά το γεγονός ότι η σχετική διαδικασία υποβολής δεσμευτικών προσφορών έληξε στις 05.02.21, η διοίκηση του ΟΛΘ ανακοίνωσε πρόσφατα, κατά την επίσκεψη του υπουργού Ναυτιλίας, ο οποίος δήλωσε και περιχαρής(!!!) με αυτήν την εξέλιξη, ότι ο εργολάβος θα ανακοινωθεί τον Σεπτέμβριο (δηλαδή επτά μήνες μετά την υποβολή των προσφορών) και τα έργα θα ξεκινήσουν στις αρχές του 2022.
Αντί για την επίσπευση της υλοποίησης των επενδύσεων στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης, γινόμαστε μάρτυρες μιας πρωτόγνωρης επίσπευσης στην αποκόμιση κερδών από την πλευρά των μετόχων του ΟΛΘ που δεν δικαιολογείται από αντίστοιχη αύξηση των διακινούμενων φορτίων. Οπως προκύπτει από τις Ετήσιες Οικονομικές Εκθέσεις του ΟΛΘ, το χρονικό διάστημα 2017 – 2020, η Κοινοπραξία αποκόμισε από μερίσματα συνολικό ποσόν 24.380.000 ευρώ που αντιστοιχεί σε περίπου 10,5% του αντιτίμου που κατέβαλε για την αγορά των μετοχών (€ 231.926.000).
Αποτελεί πρωτόγνωρο γεγονός η διοίκηση μίας εταιρείας, που προγραμματίζει σημαντικού ύψους επενδύσεις, να «σπαταλά» πόρους για τη διανομή μερισμάτων (κατά τις δύο τελευταίες χρήσεις διανεμήθηκε το 72% των καθαρών μετά από φόρους κερδών) εκμεταλλευόμενη τα υψηλά ταμειακά διαθέσιμα που «κληρονόμησε» από τη διοίκηση του δημόσιου ΟΛΘ.
Οι καθυστερήσεις στην υλοποίηση των υποχρεωτικών επενδύσεων που καταγράφονται στα λιμάνια της Θεσσαλονίκης και του Πειραιά και η γενικότερη αρνητική εμπειρία από τη διαχείρισή τους από ιδιώτες επιβάλλουν την εκ νέου αναζήτηση του βέλτιστου υποδείγματος για την ανάπτυξη των ελληνικών λιμανιών. Μία συζήτηση που θα περιλαμβάνει και τα δέκα περιφερειακά λιμάνια που η κυβέρνηση της Ν.Δ. ετοιμάζεται να ξεπουλήσει χωρίς όρους και προϋποθέσεις…
*Οικονομολόγος, πρώην μέλος του Δ.Σ. του ΟΛΘ
