Ξεφεύγοντάς από την γκρίζα σκιά των φορτισμένων αστικών συνοικιών, αναζητούμε τον ελεύθερο ορίζοντα, τον ήχο των κελαρυστών ρυακιών και τις ευωδιαστές εικόνες των ανθισμένων αγρών σε κοντινούς στην Αθήνα προορισμούς.
«Η μέρα που ο Θεός δημιούργησε την ελπίδα ήταν πιθανότατα η ίδια μέρα που δημιούργησε την Ανοιξη» είχε πει ο Αγγλος καθηγητής φιλοσοφίας και συγγραφέας, Μπέρναρντ Ουίλιαμς.
Είναι γεγονός πως η άνοιξη ως εποχή είναι εξ ορισμού αισιόδοξη. Αναβλύζει από μέσα της την προσμονή, την ελπίδα, την ανανέωση, καθώς μεταφορικά αλλά και κυριολεκτικά αφήνουμε τη μουντή ατμόσφαιρα του χειμώνα και περνάμε στο φως και στο χρώμα.
Ελπίζουμε σύντομα να αφήσουμε πίσω μας και την καταθλιπτική εποχή της πανδημίας και να μπορέσουμε να πραγματοποιήσουμε διά ζώσης τις προτεινόμενες εκδρομές.
Λιβαδειά, η συναυλία των νερών
Ούτε και η Λιβαδειά, η πρωτεύουσα της Βοιωτίας, γλίτωσε από την άκρατη τσιμεντοποίηση που γνώρισαν τις δεκαετίες του ’70 και του ’80 σχεδόν όλες οι ελληνικές πόλεις και κωμοπόλεις. Ετσι και εδώ λοιπόν, θα συναντήσεις απρόσωπα, πολυώροφα, τσιμεντένια κτίρια, άσφαλτο με στενά πεζοδρόμια, λες και βρίσκεσαι σε κάποια συνοικία της Αθήνας.
Στην άκρη όμως του οικιστικού συγκροτήματος, εκεί στα ριζά του Ελικώνα, σε περιμένει μια αναπάντεχη έκπληξη. Με μιας, η τοπιογραφία αποτινάσσει από πάνω της όλο το αστικό φορτίο! Παλιά παραδοσιακά πέτρινα οικήματα, λίθινα γεφύρια, τείχη κάστρων, πελώρια πλατάνια και ένα βουερό ποτάμι που κυλά όλο δύναμη και ορμή από τις παρυφές του βουνού για τη βοιωτική πεδιάδα. Με αυτές τις εικόνες τώρα στα μάτια, νομίζεις πως ξαφνικά βρίσκεσαι στην καρδιά ενός κινηματογραφικού σκηνικού άλλης εποχής.
Ενα τόσο δυναμικό και προικισμένο από τη φύση τοπίο ήταν αδύνατον να περάσει απαρατήρητο από τους αρχαίους Ελληνες. Ο πρώτος οικισμός χτίστηκε εδώ από τον Αθηναίο ήρωα Λέβαδο, κοντά στη θέση της ομηρικής πόλης Μίδειας, ανάμεσα σε δύο λόφους, στις πλαγιές της μικρής χαράδρας που σχημάτιζε ο ποταμός Ερκυνας. Σύμφωνα με τη μυθολογία, η Ερκυνα θεωρούνταν κόρη του Τροφωνίου και είχε φιλικές σχέσεις με την Περσεφόνη, κόρη της θεάς Δήμητρας.
Η αρχαία πόλη γνώρισε εποχές μεγάλης ακμής όταν ήταν στις δόξες του το περίφημο μαντείο του Τροφώνιου Δία, το οποίο αναφέρεται και από τον Παυσανία. Οι πηγές του ποταμού ταυτίζονται με τις αρχαίες πηγές της Λήθης και της Μνημοσύνης.
Επί Τουρκοκρατίας η Λιβαδειά ήταν γνωστή για το κάστρο της, που σήμερα δεσπόζει λίγο ψηλότερα από τον διαμορφωμένο χώρο των πηγών της Κρύας, στα ριζά του λόφου του Προφήτη Ηλία. Οι πρώτες οχυρώσεις ήταν βυζαντινές, ενώ με την πτώση της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους της 4ης Σταυροφορίας (1204), οι Φράγκοι ενίσχυσαν το ήδη υπάρχον φρούριο. Μετά όμως τη σημαντική μάχη του Αλμυρού (1311), οι νικητές Καταλανοί ιππότες επέκτειναν και διαμόρφωσαν τους χώρους του και από εδώ διαφέντευαν τον βοιωτικό κάμπο. Το 1460 το κάστρο και μαζί η Λιβαδειά περιέρχονται στην κυριαρχία του Μωάμεθ Β’ και των Τούρκων. Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, η πόλη διατήρησε έναν πολυάριθμο, αμιγώς ελληνικό πληθυσμό και άνθησε οικονομικά.
Στο σημείο όπου σήμερα έχει διαμορφωθεί με αρκετή επιτυχία ο χώρος αναψυχής, παλιά χτυπούσε η βιομηχανική καρδιά της Λιβαδειάς. Εδώ λειτουργούσαν αλευρόμυλοι, μαντάνια, νεροτριβές, νηματουργεία και εκκοκκιστήρια που εκμεταλλεύονταν τη φυσική ροή του νερού.
Πώς θα πάτε: Η Λιβαδειά απέχει από την Αθήνα -μέσω της νέας Εθνικής οδού- 133 χλμ. και από τη Θεσ/νίκη 395.
Στυμφαλία λίμνη, το θαύμα της φύσης
Μόλις μιάμιση ώρα από το κέντρο της Αθήνας και έχεις την αίσθηση ότι βρίσκεται στην καρδιά της άγριας φύσης και σε τοπία που βλέπεις μόνο σε ντοκιμαντέρ. Στην ακρολιμνιά τα κοπάδια των πουλιών χαλάνε τον κόσμο με τη δραστηριότητά τους, ενώ στον ορίζοντα οι σκιές των δέντρων καθρεφτίζονται στα ήρεμα νερά δημιουργώντας παράξενες εικόνες. Ολόγυρα οι χιονισμένες μέχρι αργά την άνοιξη ακρώρειες αγκαλιάζουν στοργικά τον πανάρχαιο τούτο τόπο.
Εδώ θα περιηγηθείς στις όχθες της λίμνης πλάι στους καλαμιώνες, θα ανακαλύψεις τα ερείπια της αρχαίας πόλης Στυμφάλου, θα ακούσεις τις κραυγές από τα χιλιάδες πουλιά, θα περπατήσεις στα ελατοδάση των βουνών, θα ξεδιψάσεις στα κεφαλάρια των χωριών, θα απολαύσεις την άνοιξη στα αγριολούλουδα που στολίζουν αγρούς και λιβάδια.
Η φυσική αυτή λίμνη της Πελοποννήσου έγινε γνωστή από το μυθικό κατόρθωμα του Ηρακλή όταν του δόθηκε εντολή να εξοντώσει τις τρομερές Στυμφαλίδες Ορνιθες που είχαν χάλκινα νύχια και ράμφη.
Στην ιστορική πραγματικότητα υπήρχε εδώ η πόλη Στύμφαλος, που αναφέρεται στα Ομηρικά Επη, ενώ συμμετείχε στους Περσικούς Πολέμους και στον Πελοποννησιακό Πόλεμο. Ο αρχαίος περιηγητής Παυσανίας επισκέφθηκε την περιοχή και μάλιστα εντυπωσιάστηκε από τον πλούτο της αρχαίας πόλης της Στυμφάλου, απομεινάρια της οποίας έχουν ανασκαφεί σήμερα στην άκρη της λίμνης. Αρκετά αργότερα ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός κατασκεύασε υδραγωγείο και με τα νερά της λεκάνης κατάφερε να υδρεύσει την Κόρινθο που από τότε αντιμετώπιζε πρόβλημα λειψυδρίας. Η πόλη καταστράφηκε από σεισμούς και παράκμασε τον 2ο αι. π.Χ.
Περιμετρικά της λίμνης υπάρχει ασφάλτινος δρόμος που θα σας φέρει στα ομορφότερα σημεία θέας, ενώ παρακαμπτήριοι οδηγούν σε αρκετά ορεινά χωριά. Ενδιαφέρον είναι το Μουσείο Περιβάλλοντος Στυμφαλίας, που βρίσκεται κοντά στο χωριό Κιόνια.
Η Στυμφαλία, αν και θεωρείται μία από τις σημαντικότερες φυσικές λίμνες της χώρας, έχει ταλαιπωρηθεί βάναυσα από τις ανθρωπογενείς δραστηριότητες. Παλιότερα, μεγάλες ποσότητες πλεοναζόντων υδάτων διοχετεύονταν μέσω φυσικών καταβοθρών στον αργολικό κάμπο. Η έκτασή της σήμερα φτάνει γύρω στα 8.000 στρέμματα, αλλά μεταβάλλεται δραματικά σε περιόδους ανομβρίας και μερικές φορές το καλοκαίρι συρρικνώνεται και φτάνει μόλις τα 3.000 στρέμματα, ενώ το βάθος περιορίζεται στα 2 μέτρα. Κάποιες φορές στο κοντινό παρελθόν έχει αποξηρανθεί και εντελώς. Βέβαια, τα φαινόμενα αυτά δεν συμβαίνουν δίχως επιπτώσεις στην άγρια ζωή της λίμνης.
Αν και η περιοχή έχει ενταχθεί στο πρόγραμμα «Δίκτυο Φύση 2000», η ανθρώπινη δραστηριότητα συνεχίζεται σχεδόν ανεξέλεγκτη. Ετσι, η κατασκευή τάφρων και αυτοσχέδιων φραγμάτων, οι εκβαθύνσεις, οι μπαζώσεις καναλιών, η ανεξέλεγκτη άντληση υδάτων σε συνδυασμό με τη ρύπανση από γεωργικά αλλά και αστικά λύματα δημιουργούν έναν ασφυκτικό κλοιό στο εύθραυστο φυσικό περιβάλλον. Δυστυχώς ο νέος περιβαλλοντικός νόμος θα εντείνει αυτές τις δραστηριότητες.
Πώς θα πάτε: Η λεκάνη της Στυμφαλίας λίμνης απέχει από το Κιάτο μόλις 28 χιλιόμετρα. Από Αθήνα για Κεφαλάρι μέσω Κιάτου θα χρειαστείτε να καλύψετε 140 χιλιόμετρα.
Εύβοια, στη ράχη του Πυξαριά
Η πρότασή μας αυτή είναι ιδανική για όσους αγαπούν την ορεινή φύση, τα απόκρημνα τοπία και τον συνδυασμό του βουνού με τη θάλασσα. Αν και τα χιλιόμετρα μέχρι τον τελικό προορισμό δεν είναι πολλά, η διαδρομή δεν είναι εύκολη και συνιστάται μόνο σε όσους αντέχουν την οδήγηση σε δρόμους με πολλές στροφές.
Από τη Χαλκίδα λοιπόν ακολουθούμε τον κεντρικό οδικό άξονα που οδηγεί προς Βόρεια Εύβοια. Περνάμε τη Νέα Αρτάκη και φτάνουμε στα Ψαχνά (15 χιλιόμετρα). Από αυτό το σημείο αρχίζει μια συγκλονιστική ορεινή ανάβαση στις νότιες απολήξεις του όρους Πυξαριάς.
Ο δρόμος δρασκελίζει πευκοδάση στα χαμηλά και ελατοδάση ψηλότερα, με τελικό προορισμό το ακρογιάλι του Λιμνιώνα που βρίσκεται στην ανατολική ακτή του νησιού. Στο ψηλότερο σημείο της διαδρομής, η θέα προς τα γύρω βουνά και το Αιγαίο είναι αφοπλιστική. Ειδικά τώρα την άνοιξη που έχουν γεμίσει αγριολούλουδα ακόμη και οι πλέον άγονες περιοχές, το τοπίο είναι συναρπαστικό.
Ο Πυξαριάς (ψηλότερη κορφή 1.352 μ.) είναι άγνωστο αλλά ενδιαφέρον βουνό, με μεγάλη και ποικιλόμορφη τοπιογραφία. Γεωγραφικά εντοπίζεται στο ανατολικό τμήμα της Εύβοιας και βορειότερα από το όρος Δίρφη. Η χλωρίδα και η πανίδα της περιοχής είναι σχεδόν πανομοιότυπη με αυτήν της Δίρφης. Ενα μεγάλο μέρος του βουνού καλύπτεται από πευκοδάση και ελατοδάση. Στα δυτικά ενδιαφέρον έχει το πλατανόδασος στο φαράγγι του ποταμού Κηρέα, αλλά και τα καστανοδάση γύρω από τα χωριά. Το όνομά του το οφείλει στον θάμνο Πύξος ο Αειθαλής (Buxus Semprevirens). Η ανθρώπινη παρουσία κυρίως στα ανατολικά τμήματα του βουνού είναι ελάχιστη και αυτό ευνοεί την ανάπτυξη πολλών ειδών της άγριας χλωρίδας και πανίδας. Εντυπωσιακοί είναι μάλιστα οι αριθμοί των μικρών πουλιών και θηλαστικών.
Στην πορεία της διαδρομής μας θα δούμε το χωριουδάκι Αγία Σοφία και στη συνέχεια θα κατηφορίσουμε μέσα από λιβάδια και θαμνότοπους για το ακρογιάλι του Λιμνιώνα (45 χλμ. από Χαλκίδα). Εδώ, προστατευμένη από απόκρημνους βράχους, απλώνεται μια θαυμάσια αμμουδιά που είναι ιδιαίτερα δημοφιλής τους καλοκαιρινούς μήνες. Ολόγυρα ξεφυτρώνουν εξοχικές κατοικίες, αραιά κρυμμένες μέσα στη βλάστηση, ενώ μεγαλειώδης είναι η θέα προς το διάπλατο Αιγαίο.
Από τον Λιμνιώνα υπάρχει ένας ασφάλτινος δρόμος που φεύγει βορειοδυτικά για τον οικισμό Μύλοι. Στη συνέχεια η διαδρομή γίνεται χωμάτινη και καταλήγει μετά από μια συγκλονιστική πορεία 10 χιλιομέτρων στην παραλία του Σαρακήνικου. Σε όλο το μήκος αυτής της διαδρομής η τοπιογραφία εναλλάσσεται συνεχώς ανάμεσα σε βουνό και θάλασσα. Από το Σαρακήνικο, πατώντας πάλι άσφαλτο, θα συνεχίσετε για Μακρύ Γιαλό με τη θαυμάσια παραλία και το θαλερό πλατανόδασος, ενώ θα βγείτε εύκολα στο χωριό Βλαχιά, διασχίζοντας ένα τοπίο που θυμίζει Πήλιο ή Χαλκιδική.
Πώς θα πάτε: Από Αθήνα για Χαλκίδα να υπολογίζετε μόλις 75 χιλιόμετρα σε κλειστό αυτοκινητόδρομο, μια απόσταση που θα καλύψετε σε λιγότερο από μία ώρα. Από Χαλκίδα προς Ψαχνά ο δρόμος παρουσιάζει αρκετή κίνηση, αλλά στη συνέχεια καθώς θα ανεβαίνετε τη ράχη του Πυξαριά, θα «βαρεθείτε» να είστε εσείς και η φύση!
? Κείμενο – φωτογραφίες: Θοδωρής Αθανασιάδης / viewsofgreece.com
