Η κατάσταση στη μεγαλύτερη χώρα και οικονομία της Λατινικής Αμερικής και τέταρτη μεγαλύτερη δημοκρατία –έστω και κατ’ όνομα πια– στον κόσμο, πηγαίνει από το κακό στο χειρότερο. Και, πλέον, κανείς δεν είναι σε θέση να προβλέψει πού θα καταλήξει αυτή η διαρκής και πολύπλευρη περιδίνηση…
Από υγειονομικής πλευράς, η Βραζιλία παραμένει σταθερά η δεύτερη –μετά τις ΗΠΑ– πιο βαριά πληγείσα από την πανδημία χώρα, μετρώντας σχεδόν 13 εκατομμύρια κρούσματα και πάνω από 320 χιλιάδες νεκρούς, απόρροια των εγκληματικά καταστροφικών χειρισμών της πανδημίας. Πολίτες, ειδικοί και πολιτικοί κατηγορούν πια ανοιχτά τον ακροδεξιό πρόεδρο, Ζαΐρ Μπολσονάρο, για «υγειονομική τρομοκρατία» και «κοινωνικό φόνο».
Ο ίδιος, αν και νόσησε με κορονοϊό, επιμένει να υποβαθμίζει την εκρηκτική κατάσταση, παρά το ότι έχει πια οδηγήσει σε «ασφυξία» το σύστημα υγείας και στα τάρταρα τη δημοτικότητά του. Τα τελευταία 24ωρα, αντιλαμβανόμενος την πολιτικά επισφαλή θέση του, ο Μπολσονάρο εμφανίζεται έτοιμος για όλα…
Τη Δευτέρα, προχώρησε σε ευρύ ανασχηματισμό, «ξηλώνοντας» μεταξύ άλλων τους υπουργούς Εξωτερικών, Αμύνης και Δικαιοσύνης, οι οποίοι θεωρούνταν μέχρι πρότινος άτομα της απολύτου εμπιστοσύνης του. Την Τρίτη, εξανάγκασε ουσιαστικά τους αρχηγούς των τριών σωμάτων των Ενόπλων Δυνάμεων σε μια πρωτοφανή στα ιστορικά της χώρας κίνηση: στην ταυτόχρονη παραίτησή τους.
Οι φήμες πια οργιάζουν στην Μπραζίλια ότι ο Μπολσονάρο προσπαθεί με νύχια και με δόντια να παραμείνει γαντζωμένος στην εξουσία, κόντρα στις πιέσεις των κομμάτων της αντιπολίτευσης για παραπομπή του σε δίκη με το ερώτημα της καθαίρεσης. Το τελευταίο σχετικό αίτημα υποβλήθηκε προχθές στο βραζιλιάνικο Κοινοβούλιο – το 60ό που έχει κατατεθεί στο σώμα έως τώρα.
Ο Βραζιλιάνος πρόεδρος ευελπιστεί να τη γλιτώσει και αυτή τη φορά. Προς τούτο και προς το παρόν, επιδιώκει να διευρύνει τις συμμαχίες του στη Βουλή και στη Γερουσία. Ωστόσο, όπως καταγγέλλει η αντιπολίτευση και μερίδα του βραζιλιάνικου Τύπου, επεξεργάζεται ήδη εναλλακτικά σχέδια συνταγματικής ανατροπής, μέσω πραξικοπήματος που θα τον «βιδώσει» στον προεδρικό θώκο.
Εξ ου και κάποιοι αποδίδουν τον ανασχηματισμό και τις παραιτήσεις των –μέχρι πρότινος υποστηρικτών του– επιτελαρχών σε διαφωνίες με τις αντιδημοκρατικές μεθοδεύσεις του προέδρου, σε μια χώρα που κατάφερε μόλις το 1985 να απαλλαγεί από μια 21ετή χούντα.
Για τον Μπολσονάρο, ωστόσο, πρώην αξιωματικό του στρατού και νοσταλγό της δικτατορίας, την οποία μάλιστα τίμησε στην 57η επέτειο από το πραξικόπημα, ο σκοπός δείχνει να αγιάζει κάθε «μέσο», τώρα που βρίσκεται αντιμέτωπος με τη μεγαλύτερη πολιτική κρίση από την ανάληψη των καθηκόντων του, τον Ιανουάριο του 2019.
Στις δημοσκοπήσεις, το 54% των πολιτών αποδοκιμάζει την πολιτική του και οι διαδηλώσεις με αίτημα την παραίτησή του πυκνώνουν στις μεγαλουπόλεις. Επικριτική στάση στους χειρισμούς της κυβέρνησης υιοθετούν τώρα δημόσια και μέλη της εγχώριας οικονομικής ελίτ.
Σε ανοιχτή επιστολή τους, πάνω από 200 στελέχη επιχειρήσεων και τραπεζών, μεταξύ αυτών και πρώην κεντρικοί τραπεζίτες, ζήτησαν άμεσα αλλαγή πορείας, έκδηλα ανήσυχοι για το διογκωμένο έλλειμμα, για το «στέγνωμα» των κρατικών ταμείων (ήδη κόπηκε η έκτακτη κρατική ενίσχυση λόγω πανδημίας) και για τον ορατό πια κίνδυνο μιας εθνικής αβύσσου.
Μέχρι και ο Αρτούρ Λίρα, πρόεδρος της Βουλής και μέχρι σήμερα σύμμαχος του προέδρου, άφησε προσφάτως ανοιχτό το ενδεχόμενο παραπομπής. Κι ας έχει φροντίσει προσωπικά να «ναυαγήσουν» έως τώρα αρκετές…
Τώρα, άλλωστε, τα δεδομένα έχουν αλλάξει. Και δεν είναι μόνο η πανδημία. Για τον Μπολσονάρο, ο μεγαλύτερος ίσως φόβος του είναι η πολιτική του «Νέμεσις». Κι αυτή ακούει στο όνομα Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα.
Μετά την πρόσφατη ακύρωση της καταδίκης του για διαφθορά, το 2018 –την οποία ο ίδιος δεν σταμάτησε ποτέ να καταγγέλλει ως σκευωρία– ο αριστερός πρώην πρόεδρος της Βραζιλίας μπορεί πλέον (αν και η απόφαση δεν είναι ακόμη τελεσίδικη) να θέσει υποψηφιότητα στις προεδρικές εκλογές του 2022.
«Αυτός και το ενδεχόμενο παραπομπής είναι που ανησυχούν τον Μπολσονάρο», λέει στον «Guardian» ο αρχισυντάκτης της «Americas Quarterly», Μπράιαν Γουίντερ. «Δεν νομίζω», προσθέτει σιβυλλικά, «ότι θα δούμε ποτέ τον Μπολσονάρο να παραδίδει την εξουσία στον Λούλα»…
