Η «Πανούκλα» του Αλμπέρ Καμί μάς έδειξε, τώρα τον καιρό της πανδημίας, μια εικόνα αλληλεγγύης και συμπόνιας. «Η μάσκα του Κόκκινου Θανάτου» του Εντγκαρ Αλαν Πόε, μέσα από τη δημιουργική διασκευή της σε ταινία από τον Ρότζερ Κόρμαν το 1964, μας δείχνει την άλλη πλευρά: την αμείλικτη, ανάλγητη εικόνα της εξουσίας.
Ιταλία του 12ου αιώνα. Ο πρίγκιπας Πρόσπερο μαθαίνει ότι σ’ ένα χωριό έπεσε επιδημία πανώλης. Αμέσως δίνει διαταγή να καούν όλα τα σπίτια, αδιαφορώντας για τις ζωές των χωρικών. Συγχρόνως απομονώνεται στον πύργο του προσκαλώντας εκεί όλους τους φίλους του. «Τους έχω διαφθείρει», ομολογεί κυνικά. Το έχει κάνει πολύ απλά: γεμίζοντάς τους δώρα και χρήματα, αλλά φροντίζοντας να τους ταπεινώνει και να γελά μαζί τους, υπενθυμίζοντάς τους ποιος είναι ο αρχηγός τους.
Ενώ η πανώλη θερίζει τα πάντα, ο Πρόσπερο οργανώνει στον πύργο του ένα πάρτι μεταμφιεσμένων. Το γλέντι έχει ανάψει και το κρασί ρέει άφθονο, όταν ένας ξένος με κόκκινη αμφίεση και κουκούλα εμφανίζεται από το πουθενά. Ο Πρόσπερο πιστεύει ότι είναι ο Σατανάς και τον ακολουθεί γοητευμένος στα 7 δωμάτια του πύργου. Γρήγορα όμως καταλαβαίνει ότι έχει κάνει λάθος. Το πρόσωπο του ξένου είναι το δικό του πρόσωπο, σημαδεμένο από την πανώλη!
«Γιατί φοβάσαι να πεθάνεις;», ρωτάει ο Κόκκινος Θάνατος τον Πρόσπερο. «Η ψυχή σου έχει πεθάνει εδώ και πολύ καιρό. Στο πρόσωπό σου βλέπω τη στιγμή του θανάτου σου». «Και η Κόλαση, ο Παράδεισος;», ρωτάει ο Πρόσπερο πανικόβλητος. «Κάθε άνθρωπος δημιουργεί τον δικό του Θεό, τον δικό του Παράδεισο, τη δική του Κόλαση».
Σκέφτομαι πόσο σημαντική αποδεικνύεται αυτή η ταινία σήμερα. Διαπερνά τον χώρο και τον χρόνο και μας γεμίζει θλίψη. Πόσοι ηγέτες σε Ευρώπη, Αμερική, χώρες του Τρίτου Κόσμου μοιάζουν στον Πρόσπερο! Αρρωστοι με τη γοητεία της δύναμης προσπαθούν να την αποκτήσουν με κάθε τρόπο αδιαφορώντας για όλους τους άλλους έξω από το στενό περιβάλλον τους. Αλλά «η επιθυμία για δύναμη είναι απόδειξη μειωμένης ηθικής» (Αϊνστάιν) και δεν θα αποφύγουν την πτώση τους, παρασέρνοντας μαζί τους ένοχους αλλά και αθώους. «Πείνα, επιδημίες, πόλεμοι, αρρώστια και θάνατος κυριαρχούν σ’ αυτόν τον κόσμο», ομολογεί ο Κόκκινος Θάνατος. Πόσα απ’ όλα αυτά αναγνωρίζουμε σήμερα γύρω μας…
Στο τέλος, ελάχιστοι έχουν απομείνει ζωντανοί έξω από τον πύργο του Πρόσπερο. Είναι άραγε η ελπίδα για έναν καινούργιο κόσμο; Ενας άντρας, μια γυναίκα, ένας νάνος, μια χορεύτρια, ένα κοριτσάκι…
Καθώς όλοι χάνονται μέσα στα σκοτάδια περιμένοντας το ξημέρωμα, γράφεται στην οθόνη ο ειρωνικός επικήδειος: «sic transit gloria mundi». «Ετσι παρέρχεται η δόξα του κόσμου», η ματαιότητα της ανθρώπινης τρέλας για εξουσία και δύναμη.
* σκηνοθέτης, διευθυντής Film Studies BA, MA New York College, Athens, University of Greenwich, UK
