Αστειότητες

«Είναι αστείο, αλλά όταν γράφω για πλάκα, μοιάζω να είμαι ειλικρινής, κι όταν γράφω στα σοβαρά, νομίζουν ότι κάνω πλάκα».

Αλλά ο Μπορίς Βιάν πέθανε νωρίς και δεν μακροημέρευσε για να διακρίνει τις αντιστάσεις των κειμένων του απέναντι στον βλάκα ή τον έξυπνο που τα διαβάζει. Πώς, φερειπείν, το κείμενο πλανάται όταν νομίζει ότι αναλαμβάνει το κύρος της ιδιοτυπίας του; Και πώς, όταν επαίρεται για τη σοβαρότητά του -όπως τα εμπαθή άρθρα δημοσιευμένα δεξιά κι αριστερά-, μας διασκεδάζει με την ευθυκρισία του για να μας καταθλίψει καλύτερα;

Το «θέμα» όμως σε ένα άρθρο δεν είναι η διάκριση μεταξύ σοβαρού ή αστείου, γλώσσας και πραγματικότητας, αλλά η ενδογλωσσική διαφορά μεταξύ αναφοράς και αυτοαναφοράς.

Διότι, συνήθως, αυτά που γράφεις, είναι άλλα από όσα θα ήθελες να γράψεις. Ομως, αυτά εγγράφουν την αμηχανία σου στους όρους του θέματός σου, αντί να αφήσουν το θέμα να σε οδηγήσει σε εκείνο το «εκτός θέματος» περί ου ο λόγος: τον λογιο-λαϊκισμό και τον χαρακτήρα σου.

Ποιο είναι τώρα το «εντός» του θέματος; Εσύ, φυσικά.

Η επιρροή σου. Η καριέρα σου. Η υπογραφή σου. Τα απωθημένα σου. Τα ιδεώδη της φυλής. Και ο άξιος μισθός.

Εμπρός λοιπόν. Ετσι κι αλλιώς σοβαρολογείς σαν τον ήρωα του Μολιέρου που δεν το ξέρει αλλά επιμένει να κάνει πρόζα. Ή, σαν τον Δημήτρη Ψυχογιό. Γράφει στα «Νέα» σοβαρά, και τις Κυριακές αστεία στο «Βήμα», με ψευδώνυμο.

(Ή μήπως το αντίστροφο, και δεν το ξέρει;)