«Βραχυκυκλώματα» στο «κουμπί» της επανεκκίνησης που επιχειρεί να πατήσει ο Τζο Μπάιντεν στη Μέση Ανατολή προκαλούν εχθροί, αλλά και σύμμαχοι των ΗΠΑ, μέσα σε ένα σκηνικό επικίνδυνης ρευστότητας, το οποίο συνδιαμορφώνει και η αμφισημία της εξωτερικής πολιτικής του Αμερικανού νέου προέδρου.
Η βασική γραμμή της -επιστροφή στη διπλωματική πολυμέρεια και επανακαθορισμός των διμερών σχέσεων σε περιφερειακό επίπεδο- παραμένει θολή, πέντε εβδομάδες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του στον Λευκό Οίκο. Εν προκειμένω, στο επίκεντρο είναι το Ιράν και η επανενεργοποίηση της διεθνούς συμφωνίας (JCPOA) για το πυρηνικό του πρόγραμμα, με την επιστροφή των ΗΠΑ στο τραπέζι του πολυμερούς διαλόγου.
Η χθεσινή άρνηση της Τεχεράνης για έναρξη άτυπων συνομιλιών για το θέμα με Ευρωπαίους και Αμερικανούς, εφόσον δεν αρθούν πρώτα οι κυρώσεις των ΗΠΑ (που επιβλήθηκαν επί προεδρίας Τραμπ) δοκιμάζει σαφώς τα όρια, περιπλέκοντας μια ήδη επιδεινούμενη περιφερειακά κατάσταση, όπου:
α) το Ισραήλ και το Ιράν (αμφότερα σε προεκλογικούς ρυθμούς, εν όψει των πρόωρων βουλευτικών εκλογών της 23ης Μαρτίου και των προεδρικών εκλογών του Ιουνίου, αντιστοίχως) ανταλλάσσουν φραστικά πυρά για την έκρηξη σε ισραηλινών συμφερόντων οχηματαγωγό πλοίο στον Κόλπο του Ομάν, στα τέλη της περασμένης εβδομάδας,
β) οι επιθέσεις κατά θέσεων φιλοϊρανικών πολιτοφυλακών στα εδάφη της Συρίας σημειώνουν τις τελευταίες ημέρες κλιμάκωση, αφ’ ενός με τις πρώτες επί προεδρίας Μπάιντεν αμερικανικές επιδρομές-μήνυμα στην Τεχεράνη, την περασμένη Παρασκευή, αφ’ ετέρου με συνεχιζόμενα πυραυλικά πλήγματα, που η Δαμασκός αποδίδει στο Τελ Αβίβ,
γ) οι φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές εντείνουν τις επιθέσεις τους, στο μεν Ιράκ κατά αμερικανικών και συμμαχικών στρατευμάτων, στη δε Υεμένη κατά κυβερνητικών δυνάμεων, αλλά και κατά της Σαουδικής Αραβίας με τη χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones).
Οχι τυχαία, ο Μπάιντεν επέλεξε να αρχίσει την «επιχείρηση επανεκκίνηση» από την τελευταία. Η απόφαση δημοσιοποίησης της αποχαρακτηρισμένης έκθεσης της CIA και η απόδοση ευθυνών στον Σαουδάραβα πρίγκιπα-διάδοχο και de facto ηγέτη του σουνιτικού αραβικού βασιλείου, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν (MBS), για τη δολοφονία Κασόγκι στο προξενείο της χώρας του στην Κωνσταντινούπολη, το 2018, αποτελεί σαφές μήνυμα της Ουάσινγκτον στο Ριάντ για επανακαθορισμό των ορίων και των ρόλων στις διμερείς συμμαχικές σχέσεις.
Το ίδιο καταδεικνύει και η συνειδητή (πλην όμως όχι ευσυνείδητη) επιλογή της αμερικανικής κυβέρνησης να μην επιβάλει προσωπικά κυρώσεις στον MBS. Κάτι που δεν επρόκειτο να αλλάξει ούτε με τις διευκρινιστικές ανακοινώσεις, που αναμένονταν αργά χθες το βράδυ από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ.
Οσο για τις πρόσφατες αποφάσεις του Λευκού Οίκου να άρει την αμερικανική στήριξη στη στρατιωτική επιχείρηση στην Υεμένη, υπό το γενικό πρόσταγμα του Ριάντ, καθώς και να βάλει στον «πάγο» ορισμένα συμβόλαια πώλησης οπλικών συστημάτων στη Σαουδική Αραβία και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα; Εκλαμβάνονται περισσότερο ως μοχλός πίεσης, που αναμένεται να χαλαρώσει, σε δεύτερο χρόνο και υπό τις κατάλληλες συνθήκες.
Η διαμόρφωσή τους παραμένει, πάντως, γρίφος. «Με τους συμμάχους να αποκλίνουν, το Ιράν σε επιθετική στάση και τη διεθνή συναίνεση να φθίνει σε θέματα όπως η συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, οι ΗΠΑ θα πρέπει τώρα να σκεφτούν αντισυμβατικά», εκτιμά η αναλύτρια Σράντρα Μπαντάρι. Πέρα όμως από το χαοτικό διπλωματικό κληροδότημα της προεδρίας Τραμπ, ο νέος ένοικος του Λευκού Οίκου θα πρέπει εφεξής να αντιπαλέψει και τους έτερους μεγάλους παίκτες, που έχουν διευρύνει το περιφερειακό τους «αποτύπωμα»: την Κίνα και τη Ρωσία.
