Aντιδράσεις μέσα και στον χώρο των κατασκευαστών προκαλούν οι προβλέψεις του νομοσχεδίου για τις δημόσιες συμβάσεις. Ανοίγοντας πάση θυσία δρόμο για τους επενδυτές ακόμη και μέσα σε περιοχές Natura, η κυβέρνηση φαίνεται πως το… παράκανε καθώς, μαζί με τους ιδιώτες επιβλέποντες στα δημόσια έργα, ο εργολάβος θα δηλώνει μόνος του τις εργασίες που εκτέλεσε προκειμένου να αμειφθεί.
Η αντικατάσταση του ελεγκτικού συστήματος από το «δηλωτικό» περιλαμβάνεται στο νομοσχέδιο (άρθρο 70) για τις δημόσιες συμβάσεις. Αντί δηλαδή, όπως ίσχυε έως τώρα, να έρχονται εκπρόσωποι της αναθέτουσας αρχής (υπουργείο, περιφέρεια, δήμος κ.λπ.) και να ελέγχουν εάν το έργο εκτελέστηκε ορθά βάσει της σύμβασης, ο ίδιος ο κατασκευαστής θα υποβάλλει δήλωση για να γίνονται οι επιμετρήσεις και να βγαίνουν οι λογαριασμοί. Ως αντίβαρο, προβλέπεται δειγματοληπτικός έλεγχος στο 20% των δηλώσεων αυτών.
Η κυβέρνηση υπεραμύνθηκε αυτής της πρόβλεψης στη χθεσινή δεύτερη ημέρα συζήτησης στη Βουλή, λέγοντας ότι αυτό συμβαίνει για να προχωρήσουν τα έργα και να απορροφηθούν κονδύλια χωρίς τις καθυστερήσεις από την έλλειψη προσωπικού και ελεγκτικών μηχανισμών μέσα στο Δημόσιο.
«Το δηλωτικό σύστημα είναι κατά τη γνώμη μου λάθος. Δεν ξέρω τι σημαίνει δηλώνω ότι έχω κάνει τόσα και δεν με ελέγχει κανείς. Από όσο ξέρω, δεν εφαρμόζεται πουθενά στον κόσμο», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Γιώργος Βλάχος, πρόεδρος του Πανελλήνιου Συνδέσμου Τεχνικών Εταιρειών (ΣΑΤΕ) προσθέτοντας: «Εχει κάποια επιχειρήματα το υπουργείο ότι θα επιταχυνθούν οι διαδικασίες και λοιπά, αλλά να μη βρεθούν μετά από λίγο καιρό ή λίγα χρόνια σκελετοί στην ντουλάπα», σημείωσε.
«Είναι μια διεθνής πρωτοτυπία», είπε ο Εμ. Βράιλας, αντιπρόεδρος του Συνδέσμου Τεχνικών Εταιρειών Ανωτέρων Τάξεων (ΣΤΕΑΤ). «Δεν έχει εφαρμοστεί πουθενά στον κόσμο. Δεν μπορώ να καταλάβω γιατί έχει μπει σε αυτό το νομοθέτημα. Δεν συμφωνούμε καθόλου», τόνισε.
«Δεν υπάρχει λόγος να γίνει αυτή η ρύθμιση. Από τη στιγμή που υπάρχει ιδιωτική επίβλεψη, να προσληφθούν επιβλέποντες», είπε ο Σ. Λαμπρόπουλος, πρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Βιομηχανίας Υποδομών και Κατασκευών (ΕΣΒΥΚ). «Πώς διασφαλίζεται η διαφάνεια, πώς αποτρέπεται η συναλλαγή;» αναρωτήθηκε ο κ. Λαμπρόπουλος αναφερόμενος στον δειγματοληπτικό έλεγχο του 20%.
Αύξηση των κινδύνων στην εκτέλεση των έργων προκαλεί το δηλωτικό σύστημα σε συνδυασμό με την εξάρτηση των ιδιωτικών φορέων επίβλεψης από τον κατασκευαστή, σύμφωνα με τον Παναγή Τονιόλο, πρόεδρο του Συνδέσμου Εταιρειών Γραφείων Μελετών (ΣΕΓΜ).
Οπως αναφέραμε και σε πρόσφατο δημοσίευμα (25/2/21), θεσπίζονται ιδιωτικοί φορείς (ΙΦΕ) που θα επιβλέπουν εκείνοι την εκτέλεση των έργων (αντί του Δημοσίου) αλλά θα επιλέγονται και θα αμείβονται από τον εργολάβο δημιουργώντας τεράστιο θέμα σύγκρουσης συμφερόντων. Ο κ. Τονιόλος, μάλιστα, ζήτησε οι ιδιωτικοί φορείς να συμβάλλονται όχι με τον ανάδοχο αλλά με τον κύριο του έργου, δηλαδή τον δημόσιο φορέα.
Αναξιόπιστο σύστημα
Την αντίθεσή τους στην ιδιωτική επίβλεψη των έργων δήλωσαν και εκπρόσωποι συνδικαλιστικών οργανώσεων του δημόσιου τομέα που έλαβαν τον λόγο. «Τι νόημα έχει η ιδιωτική επίβλεψη από τη στιγμή που δηλωτικά θα γίνεται αυτή η διαδικασία;» αναρωτήθηκε ο Δημήτρης Πετρόπουλος, πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Διπλωματούχων Μηχανικών Δημοσίων Υπαλλήλων (ΠΟΕΜΔΥΔΑΣ). Το αποτέλεσμα θα είναι να εκκρεμούν οι λογαριασμοί έως την τελική επιμέτρηση και να αυξάνεται «ο κίνδυνος αθέμιτων συναλλαγών και εκβιαστικών πρακτικών», είπε ο Φίλιππος Κυριάκος, πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Τεχνολόγων Μηχανικών Δημοσίων Υπαλλήλων (ΠΟΜΗΤΕΔΥ) επικαλούμενος, μάλιστα, εκτιμήσεις της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ). «Καθόλου αξιόπιστο» χαρακτήρισε το δηλωτικό σύστημα ο Χαράλαμπος Θεοδοσιάδης, πρόεδρος της Ομοσπονδίας Εργαζομένων ΥΠΕΧΩΔΕ (ΠΟΣΕ-ΥΠΕΧΩΔΕ).
«Μετά 2-3 χρόνια, μικροί φορείς όπως οι δήμοι δεν θα μπορούν να εκτελούν κανένα έργο», τόνισε ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Χάρης Μαμουλάκης περιγράφοντας τις συνέπειες της επίβλεψης από ιδιώτες στα έργα. Θύμισε ότι οι μηχανικοί του Δημοσίου υποβάλλουν «πόθεν έσχες» και απειλούνται με σοβαρά πειθαρχικά μέτρα. Τι αντίστοιχο ισχύει για τους ιδιώτες επιβλέποντες; Ισως το Πειθαρχικό του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος (ΤΕΕ) το οποίο όμως με το ίδιο νομοσχέδιο μετατρέπεται, κατά τους ίδιους βουλευτές, «σε μακρύ χέρι της κυβέρνησης» καθώς θα αναλαμβάνει πολλά έργα για λογαριασμό του Δημοσίου.
Μία από τις «επιτυχίες» του νομοσχεδίου είναι ότι οδήγησε στην κοινή ανακοίνωση 12 περιβαλλοντικών οργανώσεων που ζήτησαν την απόσυρση του άρθρου 219 για τις περιοχές Natura 2000. Για «διάλυση» των περιοχών αυτών μίλησε εκ μέρους του WWF η Θεοδότα Νάντσου επικαλούμενη την ανακοίνωση των οργανώσεων ΑΝΙΜΑ, Αρκτούρος, ΑΡΧΕΛΩΝ, Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης, Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, Εταιρεία Προστασίας Πρεσπών, Καλλιστώ, Οικολογική Εταιρεία Ανακύκλωσης, Greenpeace, MΟm και WWF. Μάλιστα, ο Γιώργος Χασιώτης (WWF) εκτίμησε ότι μεθοδεύονται μέσα στις περιοχές αυτές όχι ήπια αλλά «φαραωνικά έργα» και ενδεχομένως η εκ των υστέρων τακτοποίηση έργων που έχουν ήδη γίνει παράνομα.
