Εξώδικο οργανώσεων κατά Frontex

Να τερματιστεί ή να ανασταλεί αμέσως κάθε δραστηριότητα της Frontex στο Αιγαίο ζητούν με επείγον εξώδικο στον διευθυντή της υπηρεσίας Φαμπρίς Λετζέρι οι οργανώσεις front-LEX και Legal Centre Lesvos, προειδοποιώντας ότι σε αντίθετη περίπτωση θα προσφύγουν στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ενωσης για παραβίαση της Σύμβασης της Ε.Ε. (άρθρο 256) και του κανονισμού της υπηρεσίας (άρθρο 46). Ο κ. Λετζέρι είναι υποχρεωμένος να απαντήσει αιτιολογημένα στο εξώδικο μέσα σε δύο μήνες.

Ο κανονισμός της Frontex και το ευρωπαϊκό δίκαιο την υποχρεώνουν να μη χρηματοδοτεί αποστολές σε κράτη-μέλη σε περίπτωση συστηματικής και επίμονης παραβίασης θεμελιωδών δικαιωμάτων. To εξώδικο κατηγορεί την υπηρεσία ότι παραβιάζει συστηματικά τον κανονισμό, συγκαλύπτοντας ή συμμετέχοντας σε παράνομες επιχειρήσεις επαναπροώθησης του ελληνικού Λιμενικού τόσο στο πλαίσιο της επιχείρησης Poseidon όσο και στο πλαίσιο της Δύναμης Ταχείας Συνοριακής Επέμβασης που ενεργοποιήθηκε εσπευσμένα τον Μάρτιο.

Πρόκειται για την πρώτη νομική ενέργεια εναντίον της Frontex σε μια στιγμή που έχει ξεσπάσει θύελλα αντιδράσεων στην Ευρώπη μετά τις αποκαλύψεις του διεθνούς Τύπου τον Νοέμβριο για τον ρόλο της σε επαναπροωθήσεις στα ευρωπαϊκά σύνορα.

Πρόσφατα η Frontex αναγκάστηκε να τερματίσει την αποστολή της στην Ουγγαρία, καθώς η κυβέρνηση Ορμπαν έχει νομιμοποιήσει τις επαναπροωθήσεις. Σχετικό αίτημα είχε υποβάλει το 2016 η Αξιωματικός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της υπηρεσίας, αλλά το αίτημα αγνοήθηκε για να ενεργοποιηθεί μετά τον πρόσφατο σάλο.

Το ίδιο αίτημα τίθεται τώρα επιτακτικά διά της νομικής οδού και για την Ελλάδα. «Υστερα από την ανακοίνωση της Τουρκίας ότι ανοίγει τα σύνορά της στην Ε.Ε. στις 28 Φεβρουαρίου 2020 και ύστερα από τη βία εναντίον προσφύγων με την οποία απάντησε το ελληνικό κράτος, οι μαζικές απελάσεις ατόμων που έχουν ανάγκη διεθνούς προστασίας από τις ελληνικές αρχές έγιναν πιο συστηματικές ακόμη.

Παρά το γεγονός ότι η Frontex γνώριζε τις πολυάριθμες αναφορές για επαναπροωθήσεις στην Ελλάδα κατά την τελευταία δεκαετία, όπως γνώριζε για την αμέλεια των ελληνικών αρχών να εξετάσουν καταγγελίες που σχετίζονται με αυτή την εγκληματική πρακτική, η υπηρεσία υπό τη διεύθυνσή σας αποφάσισε τον Μάρτιο του 2020 να δεχτεί το αίτημα της Ελλάδας να ενεργοποιήσει την Ταχεία Δύναμη Συνοριακής Επέμβασης στο Αιγαίο», αναφέρει το εξώδικο.

Επισημαίνει ότι η θετική απόφαση της υπηρεσίας ήρθε εσπευσμένα, μετά από μόλις μία ημέρα, χωρίς να ληφθούν υπόψη οι όροι και ο κίνδυνος μιας τέτοιας επιχείρησης, χωρίς τη γνωμοδότηση της Αξιωματικού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και χωρίς ένα επαρκές σχέδιο δράσης. Οπως αναφέρει το εξώδικο, η ελληνική κυβέρνηση εφάρμοσε «σειρά βίαιων αντιπροσφυγικών μέτρων που παραβιάζουν κατάφωρα το ευρωπαϊκό και το διεθνές δίκαιο και τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα».

Κάνει εκτενή αναφορά στην απόφαση του ΚΥΣΕΑ και στη σχετική Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου για προσωρινή αναστολή των αιτήσεων ασύλου και για άμεση επαναπροώθηση στις χώρες καταγωγής των προσφύγων που έρχονται στην Ελλάδα. Οπως σημείωνε από τότε η «Εφ.Συν.», η απόφαση της κυβέρνησης συνιστά νομιμοποίηση των επαναπροωθήσεων. Αν και η ισχύς της ΠΝΠ είχε διάρκεια ενός μήνα, όλα τα στοιχεία δείχνουν ότι στην πράξη οι επαναπροωθήσεις αποτελούν το βασικό κυβερνητικό δόγμα της προσφυγικής πολιτικής.

Το εξώδικο σημειώνει ότι την ημέρα που ανακοινώθηκε η ενεργοποίηση της Δύναμης Ταχείας Συνοριακής Επέμβασης, το Λιμενικό της Δανίας έγινε μάρτυρας, όπως κατήγγειλε, της εντολής του ελληνικού Λιμενικού να μεταφέρει μετανάστες σε φουσκωτή βάρκα και να τους συνοδεύσει μέχρι τα τουρκικά θαλάσσια ύδατα. «Αυτή η αναμφίβολη απόπειρα της Ελλάδας να απελάσει μαζικά στην Τουρκία ανθρώπους που ζητούσαν άσυλο θα έπρεπε να έχει οδηγήσει την υπηρεσία, υπό τη διεύθυνσή σας, να αποφασίσει να μην ξεκινήσει καμία δραστηριότητα στο Αιγαίο […]. Κατ’ ελάχιστο, θα έπρεπε να έχετε αναστείλει ή τερματίσει την επιχείρηση Ταχείας Συνοριακής Επέμβασης που είχε αποφασιστεί πρόσφατα», αναφέρει το εξώδικο. Οπως είναι γνωστό, ο υπουργός Ναυτιλίας δικαιολόγησε το περιστατικό μιλώντας για… παρανόηση των εντολών.

Και κατηγορεί ευθέως τον κ. Λετζέρι: «Διαστρεβλώσατε τα πραγματικά στοιχεία που σχετίζονται με το περιστατικό, διαστρεβλώσατε και υποβαθμίσατε τις νομικές συνέπειες της παράνομης συμπεριφοράς του ελληνικού κράτους».

Αντίστοιχες κατηγορίες καταγράφει το εξώδικο σε σειρά παρόμοιων περιστατικών. Οπως είναι γνωστό, οι αποκαλύψεις του διεθνούς Τύπου έδειξαν συμμετοχή ή ανοχή της Frontex και απόπειρα συγκάλυψης σε τουλάχιστον έξι επιχειρήσεις επαναπροώθησης. Σε τουλάχιστον μία στις 18 Αυγούστου, ο κ. Λετζέρι κατηγορείται ότι παρέκαμψε την αρμόδια Αξιωματικό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της υπηρεσίας και έβαλε εσπευσμένα την υπόθεση στο αρχείο, επικαλούμενος τις θολές διαβεβαιώσεις του ελληνικού Λιμενικού.

Σύμφωνα με πρόσφατες αποκαλύψεις, η Frontex κατηγορείται για υποβάθμιση του μηχανισμού ελέγχου παραβιάσεων των θεμελιωδών δικαιωμάτων την ώρα που πραγματοποιεί μυστικές συναντήσεις με εκπροσώπους της βιομηχανίας όπλων και συστημάτων επιτήρησης, ενώ βρίσκεται στο μικροσκόπιο της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) για επαναπροωθήσεις, κακοδιαχείριση και παρενόχληση.

Στο φως όλων αυτών, αγγίζει τα όρια του γκροτέσκο η στρουθοκαμηλική επικοινωνιακή πολιτική της κυβέρνησης που επιμένει να επαναλαμβάνει την καραμέλα των… τουρκικών fake news. Είναι χαρακτηριστική η απάντηση του υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου Νότη Μηταράκη σε σχετική ερώτηση στο «Βήμα» προχθές: «Οι ισχυρισμοί για “push backs” αποτελούν μέρος της ευρύτερης στρατηγικής “fake news” που προωθεί η Τουρκία μέσω ορισμένων ΜΚΟ και δικτύων λαθρεμπόρων. Οι ώς τώρα έρευνες από τη Frontex αλλά και από το Λιμενικό Σώμα δεν έχουν επιβεβαιώσει καμία καταγγελία.

Αντιθέτως, έχουν επιβεβαιώσει την αποτελεσματική φύλαξη των συνόρων μας, που είναι κυριαρχικό μας δικαίωμα, αλλά και υποχρέωσή μας, γίνεται στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου και των ευρωπαϊκών αξιών. Το κλίμα σήμερα είναι πολύ διαφορετικό από αυτό που ήταν έναν χρόνο πριν. Και αυτό είναι ορατό σε όλους». Πράγματι, οι εξελίξεις είναι ορατές, αλλά συμβαίνουν στην αντίθετη κατεύθυνση από εκεί που κοιτά ο υπουργός.