Νέα Δημοκρατία: 1949;

Από την πλευρά της Αριστεράς, μόνο μια εθελοτυφλία μπορεί να αποκρύψει αυτό που πολιτικά και ιδεολογικά συντελείται σήμερα στην Ελλάδα. Οι έκδηλες ανικανότητες και αστοχίες της κυβέρνησης σε όλα τα επίπεδα, ιδιαίτερα δε στη διαχείριση της υγειονομικής και οικονομικής κρίσης, η αποκρουστική μετριότητα του πολιτικού προσωπικού που τη στελεχώνει, όπως και η πιθανή φθορά της ένεκα των επιπτώσεων της σπασμωδικής πολιτικής που ακολουθεί, δεν πρέπει να μας οδηγούν στην υποτίμηση των δεξιοτήτων της όσον αφορά τους μεσοπρόθεσμους στρατηγικούς της στόχους.

Από την επομένη της ανόδου της στην εξουσία, η Νέα Δημοκρατία ανέλαβε συνειδητά μια επιταχυνόμενη ανασύνταξη και συσπείρωση όλου του συντηρητικού και αντιδραστικού ιδεολογικού φάσματος της χώρας –έτσι όπως αυτό διαμορφώθηκε και εξελίχθηκε από τη δεκαετία του 1930 έως σήμερα– γύρω από τον σκληρό πυρήνα της Ακροδεξιάς. Το γενικότερο πολιτικό και ιδεολογικό περιβάλλον στην Ευρώπη διευκολύνει αυτήν τη στρατηγική.

Στη Γαλλία, βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος του προέδρου Μακρόν προτείνουν να εισαχθεί η «Κατάσταση Εξαίρεσης» στο Σύνταγμα της Γαλλικής Δημοκρατίας έτσι ώστε να απαλλαγούν από την έως τώρα συνταγματική απαίτηση περιοδικής ανανέωσής της – από το 2015 με τα πρώτα τρομοκρατικά χτυπήματα μέχρι σήμερα ένεκα της πανδημίας. Ο πρόσφατος γαλλικός νόμος «Καθολικής Ασφάλειας» νομιμοποιεί την καταστολή και την ποινικοποίηση των κοινωνικών κινημάτων όπως και την ψηφιακή αποδελτίωση –ηλεκτρονικό φακέλωμα– των πολιτικών και συνδικαλιστικών φρονημάτων. Στην Ελλάδα, οι νόμοι Χρυσοχοΐδη περί συναθροίσεων και διαδηλώσεων και Χρυσοχοΐδη-Κεραμέως περί Παιδείας και θέσπισης Πανεπιστημιακής Αστυνομίας αποτελούν αντίγραφο της ίδιας πολιτικής που στοχεύει στην κατάλυση του κράτους δικαίου. Εφ’ εξής, δεν απειλούνται μόνο τα θεμελιώδη Ανθρώπινα Δικαιώματα, απειλείται κάτι το πιο ριζικό ακόμα: το δικαίωμα να έχουμε Δικαιώματα! Η υπόθεση Κουφοντίνα επισφραγίζει αυτήν τη στρατηγική επιλογή.

Περιττό να αναφερθούμε στην Ουγγαρία και την Πολωνία. Η Ιταλία, με την παράλληλη κατάρρευση των κεντρώων λύσεων και της Αριστεράς, αποφάσισε να παραδώσει τη μοίρα της στα χέρια ενός εξωκοινοβουλευτικού πρωθυπουργού και πασίγνωστου μεγαλοτραπεζίτη υπό τη διοίκηση του οποίου η ΕΚΤ μετατράπηκε σε όργανο οικονομικού και χρηματοπιστωτικού απαγχονισμού του μεσογειακού Νότου. Το λεγόμενο «δημοκρατικό έλλειμμα» των Ευρωπαϊκών Θεσμών συνιστά πια ευφημισμό αν όχι λογοπαίγνιο. Ακόμα κι αυτό το πρόσφατο δειλό βήμα σύνδεσης των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης με τον σεβασμό των κανόνων του κράτους δικαίου από τα κράτη-μέλη απεδείχθη ένα ντροπιαστικό φιάσκο.

Από τη μια η υγειονομική κρίση που ανέδειξε τον ρόλο του κράτους ως εγγυητή των κοινών αγαθών και από την άλλη οι τεράστιες προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο ύστερος καπιταλισμός κάτω από την πίεση συσσωρευμένων κρίσεων –κλιματικής, οικολογικής, ψηφιακής μετάλλαξης της οικονομίας και των κοινωνικών σχέσεων, εκρηκτική αύξηση των ανισοτήτων– τροφοδότησαν πρόσκαιρες ελπίδες υποχώρησης του νεοφιλελεύθερου δόγματος με επιμέρους αναθεωρήσεις των δομικών του στοιχείων.

Τίποτα στον ορίζοντα δεν προμηνύει κάτι τέτοιο. Αντίθετα, όλα δείχνουν ότι αυτή ακριβώς η συσσώρευση των ποικίλων κρίσεων, αρχής γενομένης της υγειονομικής, μετατρέπονται από τις ευρωπαϊκές ελίτ σε δομικές ευκαιρίες επέλασης νέων σκληρών νεοφιλελεύθερων επιλογών. Το Ταμείο Ανάκαμψης θα συνοδευτεί από νέα μνημόνια. Ουδέν περιθώριο αυτο-μεταρρύθμισης. Η επίκληση του «παραδείγματος» της Ισπανίας φθίνει μέρα με τη μέρα – τόσο η ριζοσπαστικοποίηση των φυγόκεντρων δυνάμεων απόσχισης της Καταλονίας όσο και η ανασυγκρότηση της συντηρητικής φασιστοειδούς παράταξης με προμαχώνα την καλπάζουσα Vox, ενεργοποιούν κλίμα εμφύλιου πολέμου και θέτουν υπό δοκιμασία τον εύθραυστο κυβερνητικό συνασπισμό, δοκιμασία που δύναται να προβεί μοιραία για τους Podemos.

Ανίκανη και καταστροφική για τη χώρα η κυβέρνηση της Ν.Δ. Σίγουρα. Ωστόσο, η ιδεολογική αδιαλλαξία που της καταλογίζουμε απορρέει από το ταξικό της ένστικτο το οποίο με τη σειρά του βρίσκεται σε απόλυτη αντιστοιχία με τις πολιτικές επιλογές όλων των κυρίαρχων συντηρητικών δυνάμενων και των πολιτικών ελίτ της Ευρώπης. Οπως πολλοί άλλοι Ευρωπαίοι ηγέτες μηδενικού πολιτικού εκτοπίσματος, ο Μητσοτάκης νιώθει τα χέρια του λυμένα.

Οπως είπαμε, με μελετημένες κινήσεις κατόρθωσε σε έναν χρόνο να ανασυντάξει και να συσπειρώσει γύρω από τον σκληρό πυρήνα της Ακροδεξιάς όλο το συντηρητικό και αντιδραστικό ιδεολογικό φάσμα της χώρας με στόχο, όπως πολύ σωστά έχουν επισημάνει πολλοί παρατηρητές, την ολική ακύρωση της μεταπολίτευσης, ήτοι την επιστροφή στη δεκαετία του 1950, δηλαδή την ανασυγκρότηση μιας αστυνομοκρατούμενης και ελεγχόμενης «Δημοκρατίας». Θα πρόσθετα πιο αδρά: τη νομιμοποίηση στο ιστορικό παρόν των νικητών του Εμφυλίου, και κατά συνέπεια την ταύτιση της ριζοσπαστικής Αριστεράς με τους ηττημένους «συμμορίτες». Θα το κατορθώσει πολιτικά; Στο επίπεδο της ιστοριογραφίας, ο ιστορικός αναθεωρητισμός έχει ήδη προετοιμάσει το έδαφος.

 * καθηγητής Πολιτικής Κοινωνιολογίας, Βρυξέλλες