Για τα «Κλασσικά Εικονογραφημένα»

Κύριε Διευθυντά, με πολλή προσοχή διάβασα το άρθρο για τα «Κλασσικά Εικονογραφημένα» του συνεργάτη σας κ. Δημ. Γκιώνη, πάντα τα κείμενά του τα θεωρώ σημαντικά και σωστά, και απαραίτητα στη Γνώση ιστορικών πλέον περιόδων, όπως είναι τώρα «η Εποχή του ’50-’60».

Δεν θα αντιδικήσω με τον κ. Γκιώνη, ο οποίος πολύ ευγενικά στην εισαγωγή του σημειώνει και τις αντιδράσεις εναντίον των «Κλασσικών Εικονογραφημένων» ούτε και με τις «εκδόσεις Ατλαντίς», στο ενεργητικό των οποίων θα πρέπει να προστεθεί η πολύ καλή κατά τη γνώμη μου παιδική σειρά «Φύση και Ζωή» με πάνω από 30 τεύχη, που ανέλυε σωστά θέματα Επιστήμης, Φυσικής Ιστορίας, Οικολογίας (από εκείνη ακόμη την εποχή!) κ.ά.

Θα μου επιτρέψετε όμως να διατυπώσω τις εντονότατες αντιρρήσεις μου στον «θεσμό» των Κλασσικών Εικονογραφημένων. Θεωρώ ότι είναι ακόμη ένα δείγμα εξευτελισμού της Λογοτεχνίας, υποβάθμισης της ανθρώπινης Σκέψης, κατασκευής κειμένων χωρίς κοινωνικό βάθος που ευτελίζονται σε αποστεωμένα «στόρι» χωρίς καμία απολύτως λογοτεχνική αξία. Τεύχη που απευθύνονται σε μη σκεπτόμενους ανθρώπους ή, ακόμη χειρότερα, που διαμορφώνουν μη σκεπτόμενους ανθρώπους, επιτρέψτε μου να το τονίσω αυτό.

Εχουν γραφεί άρθρα και βιβλία κοινωνιολόγων, παιδαγωγών, λογοτεχνών, έχουν δημοσιευτεί έρευνες για το πνευματικό επίπεδο του «μέσου Αμερικάνου» όπως επίσης και για μαζικά φαινόμενα δυσλεξίας, φτώχειας λεξιλογίου κ.ά. παρεμφερή σε πλατιές μάζες των ανεπτυγμένων χωρών και κυρίως των ΗΠΑ, τα οποία αποδίδονται ακριβώς στο ότι «οι Αμερικανοί δεν διαβάζουν πλέον, απλά βλέπουν ένα αποστεωμένο “στόρι” σε εικόνες».

Θα ήθελα στο σημείο αυτό να υπενθυμίσω την ταινία του François Truffaut «Φαρενάιτ 451» του 1966 που βασίζεται στο προφητικό ομότιτλο βιβλίο τού Ray Bradbury που εκδόθηκε στην ένταση του μακαρθισμού στις ΗΠΑ, το 1953. Το θέμα του βιβλίου και της ταινίας είναι ότι σε μια απόλυτα ελεγχόμενη από την Κεντρική Εξουσία μελλοντική(;) εποχή, απαγορεύονται και καίγονται τα λογοτεχνικά βιβλία και επιτρέπονται (επιβάλλονται) μόνο τα κόμικς χωρίς κείμενο, μόνο με εικόνες.

Θα ήθελα να τονίσω εντελώς δειγματοληπτικά το χαρακτηριστικό παράδειγμα της μεταφοράς στα «Κλασσικά Εικονογραφημένα» των «Αθλίων» του Ουγκό. Ολοι γνωρίζουμε ότι τα κείμενα του Ουγκό είναι όχι απλά «αφηγήματα» με κάποια ενδιαφέρουσα λογοτεχνική κ.λπ. πλοκή και μορφή, αλλά Κοινωνικά Κηρύγματα, ανατέμνουν κοινωνικές καταστάσεις, φιλοσοφούν επάνω σ’ αυτές, ακόμη και η πλοκή τους προβάλλει βαθιές ανθρώπινες ψυχολογικές καταστάσεις συνυφασμένες με το Κοινωνικό Περιβάλλον.

Ολη η κοινωνική πραγματικότητα του Γιάννη Αγιάννη, όλες οι ψυχολογικές συγκρούσεις του Ιαβέρη, ο ψυχικός διχασμός του Μάριου απέναντι στον κ. «Χιονία» και στον Θερναδιέρο, είναι ένα βαρύτατο και βαθύτατο λογοτέχνημα, το οποίο στα «Κλασσικά Εικονογραφημένα» απογυμνώνεται, μετατρέπεται σε ένα κοινότοπο «στόρι» περιοδικού ευρείας κυκλοφορίας, εξευτελίζεται σε επίπεδο κακού κόμικς. Δεν έχω τίποτα με τα κόμικς, υπάρχουν ανόητα και ηλίθια όπως υπάρχουν και με κοινωνικούς προβληματισμούς. Ας αφήσουμε τα κόμικς στους αναγνώστες τους, αλλά μην εξευτελίζουμε τα αριστουργήματα της Παγκόσμιας Λογοτεχνίας.

Ας αντισταθούμε στη μεταλλαγή της κοινωνίας σε εκείνην του «Φαρενάιτ 451»… Με φιλικούς χαιρετισμούς

*ομότιμος καθηγητής Ε.M. Πολυτεχνείου

Η επιστολή δημοσιεύτηκε στο φύλλο της «Εφ.Συν.» τη Δευτέρα 18/01/2021.