Tαξικές διακρίσεις κάνουν η πανδημία και τα μέτρα για τη διαχείρισή της, πλήττοντας δυσανάλογα τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά, συρρικνώνοντας τη μεσαία τάξη, διευρύνοντας τις ανισότητες και αυξάνοντας το ιδιωτικό χρέος. Στον μεγάλο χαμένο της πανδημίας αναδεικνύεται η φιγούρα του «εμποράκου», όπως αναφερόμαστε συχνά στον χώρο της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας, η οποία είδε το εισόδημά της να κατακρημνίζεται, σημειώνοντας απώλειες άνω του 27% το 2020. Αυτό μεταφράζεται σε τριπλάσιες σχεδόν απώλειες εισοδήματος για τις οικογένειες που βασίζονται σε έσοδα από επιχειρηματική δραστηριότητα για να ζήσουν, σε σύγκριση με το σύνολο των ελληνικών νοικοκυριών, που απώλεσαν κατά μέσο όρο το 11,5% του εισοδήματός τους.
Τα παραπάνω ευρήματα προκύπτουν από τη νέα ετήσια έρευνα του Ινστιτούτου Μικρών Επιχειρήσεων της ΓΣΕΒΕΕ, που πραγματοποιήθηκε στις αρχές Δεκεμβρίου, σε συνεργασία με την εταιρεία Marc και αποτυπώνει τις επιπτώσεις από την αντιμετώπιση της υγειονομικής κρίσης στο εισόδημα και τις δαπάνες διαβίωσης των νοικοκυριών
Πίσω στο 2018 μας οδηγούν οι οικονομικοί δείκτες της έρευνας, της ένατης στη σειρά που πραγματοποιεί το ΙΜΕ-ΓΣΕΒΕΕ. Η εικόνα που σχηματίζεται είναι ανησυχητική, αλλά όχι καταστροφική, πιθανότατα χάρη στα μέτρα στήριξης τα οποία ωστόσο κρίνονται ανεπαρκή από το 52,8% των νοικοκυριών. Η διαφορά από τα προηγούμενα χρόνια, σύμφωνα πάντα με τους συντάκτες της έρευνας, είναι ότι οι προοπτικές για το μέλλον διαγράφονται δυσοίωνες.
Τουλάχιστον ένα στα τρία νοικοκυριά αναμένει επιδείνωση της οικονομικής του κατάστασης και ένα στα δύο θεωρεί ότι οι οικονομικές επιπτώσεις της κρίσης θα διαρκέσουν δύο ή περισσότερα χρόνια. Το ήδη διογκωμένο ιδιωτικό χρέος αυξήθηκε κατά τη διάρκεια της πανδημίας, καθώς το ένα στα τέσσερα νοικοκυριά έχει πλέον ληξιπρόθεσμες οφειλές σε Εφορία και ασφαλιστικά ταμεία, από 16% το 20219.
Συνυπολογίζοντας ότι σχεδόν δύο στα δέκα νοικοκυριά αδυνατούν να εξοφλήσουν τις υποχρεώσεις τους στο Δημόσιο (έναντι 10% το 2019), το ΙΜΕ-ΓΣΕΒΕΕ θεωρεί αναγκαία μια γενναία ρύθμιση των οφειλών που δημιουργήθηκαν, με στοχευμένα μέτρα στήριξης.
Ανισότητες
Μεγάλωσε η ψαλίδα της οικονομικής ανισότητας την περίοδο της πανδημίας, με τις στρατιές των απόλυτα φτωχών να διευρύνονται. Ενα στα τέσσερα νοικοκυριά παραμένουν στο κατώφλι της φτώχειας, ενώ αυξήθηκαν ελαφρά τα νοικοκυριά που ανήκουν στα ανώτερα εισοδηματικά κλιμάκια. Συγκεκριμένα το 2020 το 6% των νοικοκυριών έπρεπε να καταφέρει να επιβιώσει το πολύ με 5.000 ευρώ τον χρόνο (έναντι 4,6% το 2019), ενώ το 6,7% των νοικοκυριών είχε εισόδημα άνω των 30.000 ευρώ (από 5,8% το 2019). Τις μεγαλύτερες ανακατατάξεις είχαν τα νοικοκυριά που ανήκουν στις μεσαίες εισοδηματικές κατηγορίες (18.000 έως 25.000 ευρώ) τα οποία μειώθηκαν στο 16% από 20,9% το 2019.
Σύμφωνα με τον Γιώργο Θανόπουλο, επιστημονικό συνεργάτη του ΙΜΕ-ΓΣΕΒΕΕ, η διεύρυνση των ανισοτήτων πιθανόν οφείλεται στο γεγονός ότι τα μέτρα που πάρθηκαν ήταν οριζόντια και όχι στοχευμένα, με αποτέλεσμα «κάποιοι που τα είχαν ανάγκη να μην μπορέσουν να υποστηριχτούν».
Για περισσότερα από τέσσερα στα δέκα νοικοκυριά το μηνιαίο εισόδημα τελειώνει πριν λήξει ο μήνας – για την ακρίβεια φτάνει μόνο για 19 ημέρες. Το πρόβλημα διευρύνεται όσο αυξάνεται ο αριθμός των ατόμων σε ένα νοικοκυριό, καθώς πάνω από τις μισές τετραμελείς οικογένειες αδυνατούν να βγάλουν τον μήνα.
Λουκέτα και ανεργία
Τουλάχιστον ένα άνεργο μέλος έχουν σχεδόν τρία στα δέκα νοικοκυριά. Η ανεργία δεν αυξήθηκε το 2020, αν και παραμένει υψηλή γύρω στο 17%. Ο κίνδυνος να πρόκειται για μαγική εικόνα, που θα αλλάξει ραγδαία αν σταματήσουν τα μέτρα στήριξης, είναι ορατός, καθώς 700.000 εργαζόμενοι είναι σε αναστολή, αριθμός που αφορά το 17,6% των νοικοκυριών. «Πρόκειται για θέσεις εργασίας που βρίσκονται σε επισφάλεια. Αν φύγει αυτό το πλέγμα προστασίας και δεν αντικατασταθεί από άλλα μέτρα, θα υπάρξει άμεση επιδείνωση και σε λουκέτα και στους δείκτες της ανεργίας», προειδοποιεί ο κ. Θανόπουλος.
Ιδιαίτερα ανησυχητικοί είναι οι δείκτες της μακροχρόνιας ανεργίας, καθώς αφορά πάνω από τα μισά νοικοκυριά με άνεργα μέλη (54,3%), ενώ μόλις το 0,7% των νοικοκυριών δηλώνει ότι έχει κάποιο μέλος που προσλήφθηκε με το πρόγραμμα δημιουργίας 100.000 θέσεων εργασίας.
ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΜARC Α.Ε. για το ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ, σε πανελλαδικό δείγμα 804 νοικοκυριών,στο διάστημα 5 έως 10 Δεκεμβρίου 2020
