Τι ψάχνει στις κατασκευές η Επιτροπή Ανταγωνισμού

Οι διεργασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη στις επιχειρήσεις του κατασκευαστικού κλάδου, με επίκεντρο τις θεαματικές αλλαγές στη μετοχική σύνθεση των μεγαλύτερων ομίλων του (ΕΛΛΑΚΤΩΡ, ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, ΑΒΑΞ κ.ά.), φαίνεται ότι επέσπευσαν μεταξύ άλλων την πρωτοβουλία της Επιτροπής Ανταγωνισμού (Ε.Α.) να ξεκινήσει διαδικασία κανονιστικής παρέμβασης στον κλάδο. Η σχετική ανακοίνωση της Ε.Α. την προηγούμενη Παρασκευή προκάλεσε εύλογα ερωτήματα για την επιλογή της συγκεκριμένης διαδικασίας, η οποία προβλέπεται μεν στον ιδρυτικό νόμο της Επιτροπής (αρ. 11 του Ν. 3959/2011), αλλά δεν έχει χρησιμοποιηθεί παρά μόνο μία φορά πριν από δέκα και πλέον χρόνια στον κλάδο των πετρελαιοειδών.

«Η Επιτροπή Ανταγωνισμού αποφάσισε την κίνηση της εν λόγω διαδικασίας προκειμένου να εξετάσει τον κλάδο των κατασκευών, με έμφαση στις οικονομικές δραστηριότητες που σχετίζονται με την ανάπτυξη οικοδομικών έργων και έργων υποδομών (συμπεριλαμβανομένων των έργων παραχωρήσεων), και να αξιολογήσει εάν επικρατούν συνθήκες αποτελεσματικού ανταγωνισμού», ανέφερε η ανακοίνωση της Ε.Α., υπενθυμίζοντας ότι την τελευταία τετραετία έχει εκδώσει αρκετές αποφάσεις για αντιανταγωνιστικές πρακτικές (νόθευση δημόσιων διαγωνισμών) που υιοθετήθηκαν από επιχειρήσεις του κλάδου.

Σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στον Ν. 3959/2011, η Ε.Α. μέσα σε 90 μέρες από την εκκίνηση της κανονιστικής παρέμβασης, αν διαπιστώσει ότι στον κλάδο παραβιάζονται οι συνθήκες ανταγωνισμού, δημοσιοποιεί τις απόψεις της μέσω δημόσιας διαβούλευσης τουλάχιστον 30 ημερών. Στη συνέχεια ανακοινώνει μέτρα που θεωρεί απολύτως αναγκαία και τα θέτει σε νέα δημόσια διαβούλευση, η οποία διαρκεί τουλάχιστον άλλες 30 ημέρες. Σε αδρές γραμμές μιλάμε για χρονοδιάγραμμα ενός εξαμήνου.

Τι είδους μέτρα; Σύμφωνα με στελέχη της Ε.Α. με τα οποία επικοινώνησε η «Εφ.Συν.», τα μέτρα μπορεί να είναι είτε συμπεριφορικά, δηλαδή επιβολή στις εταιρείες να απόσχουν από αθέμιτες πρακτικές, είτε και διαρθρωτικά, για παράδειγμα επιβολή διάσπασης ή πώλησης επιχειρήσεων ή δραστηριοτήτων, όταν διαπιστώνεται μονοπωλιακή συγκέντρωση στον κλάδο. Αν διαπιστώνεται πρόβλημα και στο θεσμικό πλαίσιο, η Ε.Α. γνωμοδοτεί προς το αρμόδιο υπουργείο Ανάπτυξης εισηγούμενη νομοθετικές πρωτοβουλίες.

Το ενδιαφέρον είναι αν και σε ποιο βαθμό η έρευνα της Επιτροπής θα επεκταθεί στα φαινόμενα οριζόντιας ιδιοκτησίας σε εταιρείες του κατασκευαστικού κλάδου από επενδυτικούς ομίλους που βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη. Κεντρικό στοιχείο των εξελίξεων αυτών είναι ο «πόλεμος» για τον έλεγχο της ΕΛΛΑΚΤΩΡ ανάμεσα στην ολλανδική εταιρεία Reggerborg Invest, που ελέγχει ποσοστό που ενδέχεται να υπερβαίνει το 27%, και την πλευρά Καλλιντσάντση με τους συμμάχους της. Η γενική συνέλευση των μετόχων που επρόκειτο να γίνει στις 7 Ιανουαρίου έχει αναβληθεί για τις 27 του μηνός, οπότε θα ξεκαθαριστούν και τα μερίδια ισχύος κάθε πλευράς. Ομως, το ολλανδικό fund έχει ήδη αποκτήσει ποσοστό 30% και στη ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, ενώ φαίνεται να διεκδικεί συμμετοχή και στην ΑΒΑΞ.

Είναι προφανές ότι για την Επιτροπή Ανταγωνισμού αυτό αποτελεί άκρως ενδιαφέρουσα «πρώτη ύλη» για την έρευνά της, καθώς διαμορφώνεται σκηνικό μονοπώλησης του κλάδου σε περίοδο που θα ρεύσει πολύ χρήμα στα δημόσια έργα. Οπως μάλιστα διευκρινίζουν καλοί γνώστες της εθνικής και ευρωπαϊκής αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας, μικρή σημασία έχει το πόσο μεγάλα είναι τα μερίδια παράλληλης συμμετοχής ενός επενδυτικού ομίλου σε ανταγωνιστές ενός κλάδου, αφού και με μικρά ποσοστά μπορούν να επιβληθούν συμπεριφορές καρτέλ και μονοπωλιακές πρακτικές. Πόσο μάλλον όταν μιλάμε για τις κατασκευές, κλάδο «σεσημασμένο» και με μακρά παράδοση εναρμονισμένων πρακτικών και… στημένων διαγωνισμών.