Hγεμονική φιέστα στο Μπακού

«Η διάσωση των εδαφών του Αζερμπαϊτζάν από την κατοχή δεν σημαίνει ότι ο αγώνας έχει τελειώσει», αλλά ότι «θα συνεχιστεί σε άλλα μέτωπα», διακήρυξε χθες σιβυλλικά από το Μπακού ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν, τιμώμενο πρόσωπο στη μεγάλη στρατιωτική παρέλαση που το Αζερμπαϊτζάν οργάνωσε για τη νίκη του επί των Αρμενίων στον πρόσφατο πόλεμο στο Ναγκόρνο Καραμπάχ. Η συμμετοχή στην παρέλαση και μελών των τουρκικών Ειδικών Δυνάμεων δεν άφηνε περιθώρια παρερμηνειών για τις προθέσεις της Αγκυρας στον νότιο Καύκασο…

«Η ελευθερία του Καραμπάχ θα είναι η αρχή μιας νέας εποχής» στην ευρύτερη περιοχή, είπε ο Ταγίπ Ερντογάν στην ομιλία του, υποστηρίζοντας μάλιστα ότι η Αρμενία θα πρέπει να λογοδοτήσει για «εγκλήματα πολέμου» που διέπραξε, χωρίς να τα στοιχειοθετήσει – και, φυσικά, αποσιωπώντας τη σωρεία παραβιάσεων του Διεθνούς Δικαίου από τη δική του χώρα.

Σε μια ωμή, δε, παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις του Γερεβάν, κάλεσε τον λαό της Αρμενίας -τη γενοκτονία των οποίων από τους Νεότουρκους εμμονικά αρνείται- «να απαλλαγούν από το βάρος των ηγετών που τους παρηγορούν με τα ψέματα του παρελθόντος». Και… τερματίζοντάς το, κάλεσε την Αρμενία και το «αδελφό» Αζερμπαϊτζάν να επανεξετάσουν τις σχέσεις τους, ισχυριζόμενος ότι δεν έχουν τίποτε να κερδίσουν από τις «πιέσεις των Δυτικών ιμπεριαλιστών».

Καταφανώς, η διήμερη επίσκεψή του στο Μπακού ήταν για τον Ερντογάν ακόμη μία ευκαιρία για γεωπολιτική φιέστα. Ηταν μια άκρως σκηνοθετημένη ηγεμονική εμφάνιση, ανήμερα της έναρξης της συνόδου κορυφής της Ε.Ε. με κύριο θέμα την προοπτική επιβολής κυρώσεων στην Τουρκία για τη συνεχή παραβατικότητά της.

Ηταν επίσης μια έμπρακτη, αν και αμφιβόλου πειθούς επίδειξη ισχύος και υπενθύμιση του περιφερειακού ρόλου της Αγκυρας προς τους ΝΑΤΟϊκούς συμμάχους της, κυρίως δε προς τις ΗΠΑ, ενόψει της προεδρίας Μπάιντεν.

Μήνυμα προς Ρωσία

Και, ταυτοχρόνως, ήταν ακόμη ένα «κλείσιμο του ματιού» στη Μόσχα, που μπορεί μεν να συμφώνησε με την Αγκυρα στη δημιουργία κοινού κέντρου -επί αζέρικου εδάφους- για την επόπτευση της εκεχειρίας στο Ναγκόρνο Καραμπάχ, ουδόλως όμως προτίθεται να ανεχθεί τον τουρκικό μαξιμαλισμό και στο νότιο «μαλακό υπογάστριο» της Ρωσίας.

Ψηλά, εξάλλου, στην ατζέντα των συνομιλιών που είχε χθες στο Μπακού ο Τούρκος πρόεδρος με τον Αζέρο ομόλογο και «αδελφό» του, Ιλχάμ Αλίγεφ, ήταν -πέραν των διμερών οικονομικών σχέσεων, μέσω των οποίων η Αγκυρα αναζητά διόδους προς την Κεντρική Ασία και την Κίνα- η στρατιωτική παρουσία της Τουρκίας στα ενεργειακά πλούσια αζέρικα εδάφη και η διεκδίκηση ρόλου ρυθμιστή των εξελίξεων στον στρατηγικό κόμβο του νότιου Καυκάσου. Ωστόσο, «οι Αρμένιοι αντιτίθενται σε αυτό και η Μόσχα είναι επίσης απρόθυμη να το αποδεχθεί», λέει στη «Φωνή της Αμερικής» (VoA) ο Ζαούρ Γκασίμοφ, ειδικός αναλυτής στο Πανεπιστήμιο της Βόνης. «Το ίδιο», παρατηρεί, «ισχύει και για την Τεχεράνη».

Ηδη, προκαλεί αντιδράσεις η κοινή επιδίωξη Αγκυρας-Μπακού για συμμετοχή της Τουρκίας στον «σκληρό πυρήνα» της Ομάδας του Μινσκ του ΟΑΣΕ, μαζί με τις ΗΠΑ, τη Γαλλία και τη Ρωσία, ενόψει της έναρξης διαπραγματεύσεων για το τελικό status του Ναγκόρνο Καραμπάχ. Συνδυαστικά μάλιστα με τη σύσφιγξη των διμερών της σχέσεων (εμπορικών, αμυντικών κ.ά.) και με την Ουκρανία, η μαξιμαλιστική πολιτική της Τουρκίας στον νότιο Καύκασο έχει αρχίσει -κατά πολλούς αναλυτές- να εκνευρίζει έντονα τη Μόσχα.

«Δεν νομίζω ότι ο Πούτιν και ο Ερντογάν είναι πια τόσο κοντά όσο στο παρελθόν», σχολιάσει στη VoA ο Ατίλα Γεσιλάντα, αναλυτής της αμερικανικής εταιρείας οικονομικών και γεωπολιτικών αναλύσεων Global Source Partners. Αμοιρες των εξελίξεων στις ρωσο-τουρκικές σχέσεις δεν θεωρούνται, άλλωστε, δύο ξεχωριστές υποθέσεις.

Η μία αφορά τη σύλληψη δύο Ρώσων δημοσιογράφων στην Κωνσταντινούπολη, την περασμένη εβδομάδα, για κατασκοπία. Η δεύτερη εκτυλίχθηκε χθες στη Λιβύη, με την ταυτόχρονη απελευθέρωση δύο Ρώσων πολιτών που κρατούνται από την κυβέρνηση της Τρίπολης εδώ κι ενάμιση χρόνο για κατασκοπία κι ενός τουρκικού πλοίου που είχε κατασχεθεί την περασμένη εβδομάδα από τις δυνάμεις του στρατάρχη Χάφταρ, ισχυρού άνδρα της ανατολικής Λιβύης.

«Η Αγκυρα έχει πλήρη επίγνωση των δυνατοτήτων της Μόσχας να βλάψει τα τουρκικά συμφέροντα, από τον Καύκασο μέχρι τη Συρία και τη Λιβύη», σχολιάζει η VoA. Κατά τον αναλυτή Ατίλα Γεσιλάντα, η οποιαδήποτε αναθεώρηση της ευκαιριακής ρωσο-τουρκικής συμμαχίας θα εξαρτηθεί από την πορεία των σχέσεων της Αγκυρας με τους παραδοσιακούς Δυτικούς συμμάχους της, ενόψει και της προεδρίας Μπάιντεν στις ΗΠΑ. «Προτού εγκαταλείψει την αγκαλιά της ρωσικής “αρκούδας”, ο Ερντογάν θα πρέπει να λάβει διασφαλίσεις έναντι πιθανών αντιποίνων της Ρωσίας, είτε από τις ΗΠΑ, είτε από το ΝΑΤΟ», εκτιμά. Κοντολογίς, επίκειται ακόμη ένα μεγάλο ανατολίτικο «παζάρι»…