Πρόσφατα η υπουργός δήλωσε πως θα επανέλθει η βάση του «10». Μάλιστα σε απάντησή της στον κ. Κουτσούμπα τον ρώτησε: «Είναι σωστό να πληρώνουμε τους φοιτητές που μπήκαν σε ΑΕΙ με “λευκή κόλλα”;».
Στις πανελλήνιες του ’12 έγραψα 10 στη σχολική «Ιστορία» και 2 στα Λατινικά, σήμερα κάνω με επιτυχία το μεταπτυχιακό μου στο Τμήμα Ιστορίας του ΕΚΠΑ. Ως ένας από αυτούς τους φοιτητές που έγραψαν «λευκή κόλλα», νομίζω χρωστώ μια απάντηση στην υπουργό, κι ελπίζω να μιλώ για πολλούς ανθρώπους της γενιάς μου.
Νομίζω πως η κ. Κεραμέως δεν είναι καθόλου σε θέση να μας κάνει τέτοιες ερωτήσεις, εμείς θα έπρεπε να κάνουμε ερωτήσεις για τη φριχτή εμπειρία που συνιστά το μέσο σχολείο.
Αναφέρεται η κ. Κεραμέως σε «λευκή κόλλα», «λευκή κόλλα» ως προς τι;
Λευκή κόλλα είναι οι ανούσιες διαλέξεις, οι συνεχείς παρατηρήσεις, η παρωχημένη γνώση, οι ανιαρές αίθουσες, η απουσία αυτονομίας, η στείρα απομνημόνευση, η άρνηση της διαφορετικότητας, η επίκριση της δημιουργικότητας, οι εξετάσεις στη λογοτεχνία… τη λογοτεχνία!
Λευκή κόλλα δίνει το σχολείο στους μαθητές, μη προετοιμάζοντάς τους για τη ζωή. Κι αυτοί με κόπο την παίρνουν και την κάνουν πολύχρωμη, κυρίως μέσα στα ΑΕΙ-ΤΕΙ της χώρας.
Το σχολείο ως πρόβλημα
Είναι καιρός να παραδεχτούμε ότι υπάρχει κάτι θεμελιακά λάθος όσον αφορά το σχολείο. Το σχολείο γεννήθηκε μέσα από τις βιομηχανικές αξίες και απαιτήσεις του 19ου αι.
Οι απαιτήσεις του βιομηχανικού περιβάλλοντος του 19ου αι. καθορίζονταν από τη μαζική παραγωγή και τον μαζικό έλεγχο, ως εκ τούτου η πειθαρχία στον χρόνο και τον χώρο, η υπάκουη εκτέλεση εντολών, οι τυποποιημένες κινήσεις και η απουσία αλληλεπίδρασης ήταν απαραίτητες.
Μας θυμίζουν κάτι αυτά; Εκπαιδεύουμε τους μαθητές ανά παρτίδες των 25 και κυριαρχούμε στη σχολική ζωή τους με κουδούνια. Ολόκληρη τη μέρα οι μαθητές απλώς ακολουθούν εντολές «καθίστε», «ανοίξτε τη σελίδα 30», «μη μιλάτε».
Οι μαθητές επιβραβεύονται όταν κάνουν αυτό που τους λένε χωρίς κανέναν έλεγχο κι αυτονομία στην εκπαιδευτική διαδικασία. Ωστόσο σήμερα πόσο μακριά μπορεί να φτάσει κανείς απλώς υπακούοντας εντολές; Στέλνουμε ένα λάθος μήνυμα στους μαθητές ότι δεν είναι υπεύθυνοι της ζωής τους κι ότι απλώς πρέπει να ακολουθούν εντολές.
Η σημερινή πραγματικότητα, σε έναν διασυνδεδεμένο ψηφιακό κόσμο, επιτάσσει δημιουργικότητα, επικοινωνία, συνεργασία, πρωτοβουλία, ικανότητα διαχείρισης του χρόνου κ.ά. Αξίες και δεξιότητες που λείπουν από το μέσο σχολείο.
Ακόμα παραπάνω η σχολική γνώση δεν είναι αυθεντική γνώση. Εξασκείται μονόπαντα ένα συγκεκριμένο κομμάτι των γνωσιακών δεξιοτήτων, η απομνημόνευση. Μένουμε ώρες ξύπνιοι να διαβάζουμε πράγματα που θα ξεχάσουμε σύντομα. Αυτές είναι οι πανελλήνιες.
Η γνώση όμως μπορεί να είναι πολύ βαθύτερη της απομνημόνευσης και ανάκλησης πληροφοριών. Ωστόσο το σχολείο δημιουργεί ένα ανθυγιεινό περιβάλλον στο οποίο οι μαθητές αξιολογούνται μονάχα για αυτή τους τη δυνατότητα που συνδέεται με την εισαγωγή σε κάποιο ΑΕΙ-ΤΕΙ.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον δεν υπάρχει χώρος για την ανάπτυξη των ενδιαφερόντων και την έκφραση του πάθους του κάθε μαθητή. Κάθε μαθητής πρέπει να μάθει το ίδιο πράγμα στον ίδιο χρόνο με τους υπόλοιπους και με τον ίδιο τρόπο. Οσοι έχουμε πάει πανεπιστήμιο ξέρουμε ότι ο καθένας μας μαθαίνει με διαφορετικούς τρόπους και στον δικό του ιδιαίτερο χρόνο.
Το σχολείο δεν σέβεται τη βασική αρχή της ανθρώπινης ύπαρξης, πως όλοι είμαστε διαφορετικοί και ιδιαίτεροι με τον προσωπικό μας τρόπο. Δεν υπάρχει χώρος στο σχολείο να αναρωτηθεί ένας μαθητής «σε τι είμαι καλός;», «τι θέλω να κάνω στη ζωή μου;».
Πολλοί επιτυχημένοι άνθρωποι ήταν σκράπες στο σχολείο, όπως ο Spielberg ή ο John Lenon. Λοιπόν, ας σταματήσουμε το στίγμα του κακού βαθμού, κι ας σκεφτούμε το σχολείο δομικά διαφορετικά.
*μεταπτυχιακός φοιτητής στη Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία στο ΕΚΠΑ
Η επιστολή δημοσιεύτηκε στο φύλλο της «Εφ.Συν.» τη Δευτέρα 21/12/2020
