Από τις επτά περισσότερο γνωστές αρχαίες πόλεις της Λέσβου (Ισσα, Αντισσα, Αρίσβη, Μήθυμνα, Μυτιλήνη, Ερεσός και Πύρρα) οι πέντε πρώτες φέρουν τα ονόματα αντίστοιχων θυγατέρων του πρώτου βασιλιά της Λέσβου που μνημονεύει ο Ομηρος στην Ιλιάδα, του Μάκαρα, η έκτη ενός γιου του, του Ερεσου, ενώ η έβδομη, η Πύρρα, είναι η μόνη που έχει ελληνικό όνομα, αυτό που χρησιμοποίησε νεαρός ο Αχιλλέας όταν κρυβόταν στη Σκύρο για να αποφύγει τον Τρωικό Πόλεμο. Η αρχαία Ισσα, που έδωσε το πελασγικό όνομά της ως πρώτη ονομασία στο νησί που σήμερα ονομάζεται Λέσβος, δεσπόζει ως οχυρό στο κέντρο της, στη δυτική ακτή του Κόλπου Καλλονής, ενώ η αρχαία Αντισσα, που φέρει ως δεύτερο συνθετικό το όνομα Ισσα, βρίσκεται σε ένα μικρό νησί, έναντι της Ισσας, δηλαδή της Λέσβου, που σήμερα είναι ενωμένο με τη βορειοδυτική ακτή της.
Την αρχαία Αντισσα ανασκάπτει αυτή την περίοδο, με χρηματοδότηση από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου, η Εφορεία Αρχαιοτήτων Λέσβου με ευθύνη του άξιου εφόρου-αρχαιολόγου Παύλου Τριανταφυλλίδη, σύμφωνα με τον οποίο κατά την ανασκαφή στο επιθαλάσσιο τείχος «διαπιστώθηκε η στρωματογραφική αλληλουχία τριών παλαιότερων οικοδομικών φάσεων. Πρόκειται για την ανεύρεση ενός αψιδωτού κτίσματος του 7ου αιώνα π.Χ. με πλούσια γραπτή και μελανή τεφρή κεραμική και δύο ορθογώνιων κτιρίων, προγενέστερων, του 8ου αιώνα π.Χ. και 10ου αιώνα π.Χ. […] Το ανασκαφικό αυτό εύρημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς επιβεβαιώνεται η ιστορική συνέχεια από την Υστερη Εποχή του Χαλκού (1600-1100 π.Χ.) στους σκοτεινούς χρόνους (11ος-9ος αιώνας π.Χ.) οι οποίοι σηματοδοτούν τις μετακινήσεις των ελληνικών φύλων, όπως των αιολικών, στη Λέσβο».
Υποστηρίζω ότι πρέπει να προγραμματιστεί η ανασκαφή της Ισσας, την οποία επισκέφθηκε το 1886 ο Γερμανός αρχαιολόγος Robert Koldewey σχεδιάζοντας «τα ερείπια ενός οικοδομήματος με πολλά μικρά δωμάτια», όπως έγραψε, και το οποίο κατά τον αρχαιολόγο Ιωάννη Κοντή «έχει το σχήμα των κλειστών μεγάρων της Θερμής και της Αρίσβης», της Ισσας την οποία μνημονεύει η αττική επιγραφή IG I3 18 του 450 π.Χ. σύμφωνα με την οποία κάτοικοί της επιχείρησαν με τη συναίνεση των αρχών της μια στρατιωτική αποστολή με τρεις τριήρεις από την Ισσα στη Χερσόνησο του Ελλησπόντου για να ενισχύσουν με στρατιώτες την Αθηναϊκή Συμμαχία, της Ισσας την οποία ως Νύμφη της Λέσβου ερωτεύτηκαν δύο θεοί, ο Απόλλωνας και ο Ερμής, και μάλιστα με τον Ερμή εκείνη γέννησε τον μάντη Πρύλι, ο οποίος, όταν ο Αγαμέμνονας τον επισκέφθηκε στην πόλη Ισσα το 1184 π.Χ., χρησμοδότησε ότι: Η Τροία θα πέσει εφόσον οι Αχαιοί κατασκευάσουν τον Δούρειο Ιππο.
* συγγραφέας
