Προ καιρού, όταν ακόμα δεν είχε ξεσπάσει το δεύτερο κύμα κορονοϊού και πήγαιναν να ανατείλουν κάποιες ελπίδες, έγινε ένα τουρνουά τένις στη Νέα Υόρκη, τέλη καλοκαιριού-αρχές φθινοπώρου. Αδειες κερκίδες, οι δυο παίκτες, ο διαιτητής, ένας-δυο παρατηρητές… το μονότονο τικ-τοκ της μπάλας στη ρακέτα. Βουβαμάρα.
Πτώση ποιότητας του ματς στο ναδίρ. Λίγο μετά, που κάτι πήρε να κινείται μετά την παγωμάρα και να μπαίνουν ξανά στα θεάματα, δειλά δειλά, κάποια «επιτρέπεται», γίνεται στο Παρίσι, επίσης τουρνουά τένις, στο περίφημο Ρολάν Γκαρός· στο μεγάλο γήπεδο -γιατί εκεί στεγάζονται καμιά εικοσαριά!-, αυτό των 15.000 θέσεων. Επιλεκτικά λοιπόν -κάπου και πειραματικά, σαν τεστ- επιτράπηκε η είσοδος σε 1.000 θεατές. Ε, η ανταπόκριση των θεατών προς τους παίκτες -το χειροκρότημα-, ίσως και εξαιτίας πολύμηνης αποχής θεατών από γήπεδα και λοιπά δημόσια θεάματα, ανέβασε κατακόρυφα, στο ζενίθ, την ποιότητα του ματς.
Με το Ρολάν Γκαρός στη σκέψη, μπήκα στη διαχρονική αναζήτηση του χειροκροτήματος κι έφτασα στις απαρχές της ιστορίας του ανθρώπου (περίπου αρχέγονη εκδήλωση το χειροκρότημα· χειροκροτούσε και ο άνθρωπος των σπηλαίων, όπως σήμερα χειροκροτεί και ο πιο στενός, ίσως, συγγενής μας, ο χιμπατζής), αλλά και στις απαρχές της ηλικίας ενός εκάστου εξ ημών· τα μωρά, στην κούνια, μες στις πρώτες κινήσεις τους (εκφραστικές παρακαλώ) βαράνε παλαμάκια· από ευχαρίστηση ή επειδή κάτι θέλουν, μας λένε οι ειδικοί.
Αλήθεια, πώς και γιατί χειροκροτούμε; Τι θέλουμε να δείξουμε; Επιδοκιμασία. Αποδοκιμασία. Ειρωνεία. Σαρκασμό. Περιφρόνηση. Ενθάρρυνση, Υβρι. Ενθουσιασμό. Ανακούφιση (χειροκροτούμε τον πιλότο σε δύσκολη προσγείωση). Καθήκον μετά φόβου (ο ανθυπολοχαγός σε διάλεξη ταγματάρχη για τα οφέλη τού σημειωτόν…). Ευγένεια από υποχρέωση (ο θεατής θεατρικής παράστασης με πρόσκληση!). Χίλιοι λόγοι για να χειροκροτήσει κανείς.
Είναι και η κλάκα, οι κλακαδόροι· προσλαμβάνονται και αμείβονται για να χειροκροτήσουν. Λένε πως η λέξη κλάκα προέρχεται από Γάλλο, ονόματι Κλακ (Claque), εκεί περί τα τέλη του 18ου αιώνα, με κάτι χερούκλες σαν κουπιά που τον πλήρωναν αδρά οι θιασάρχες για να ξεκινήσει τα παλαμάκια… Οσο για το γνωστό… εν τη παλάμη και ούτω βοήσωμεν, αυτό δεν έχει σχέση με παλαμάκια, αλλά με… δωροδοκία: Το «και ούτω βοήσωμεν» είναι από το δοξαστικό της Ανάστασης, το «Χριστός Ανέστη». Το «εν τη παλάμη» προστέθηκε αργότερα, εμφανώς περιπαικτικά, για ιερέα πιθανότατα, που για να «βοήσει» το δοξαστικό ήθελε… λάδωμα στην παλάμη· αλλιώς δεν έκανε Ανάσταση!
Εκείνοι πάντως που ανέβασαν το χειροκρότημα στα ύψη (το ενθάρρυναν και το καλλιέργησαν…) ήταν οι -συνήθως… θεατρικοί- Ρωμαίοι αυτοκράτορες. Ψοφούσαν για χειροκρότημα. Ισως ο θεατρικότερος όλων, ο Νέρωνας, είχε και εκπαιδευμένη… λεγεώνα χειροκροτητών: 5.000 στρατιώτες είχαν εκπαιδευτεί να τον επευφημούν και να τον χειροκροτούν. Ο δε σοβαρός Οκταβιανός Αύγουστος πεθαίνοντας… απολογήθηκε θεατρικά: «Εάν έπαιξα τον ρόλο μου καλά, τότε χτυπήστε τις παλάμες των χεριών σας και βγάλτε με από τη σκηνή με ένα χειροκρότημα».
Δεκαεφτά αιώνες μετά, στον κολοφώνα του ελισαβετιανού (και του παγκόσμιου) θεάτρου, στο Λονδίνο της εποχής του Σαίξπηρ, οι μανάβηδες έφτιαχναν τα μαγαζιά τους κοντά σε… θέατρα· οι καλύτεροι πελάτες τους ήταν οι δυσαρεστημένοι θεατές…
