Θρόμβωση την εποχή του Covid

Από το 2014 το ΙΜΕΘΑ (Ινστιτούτο Θρόμβωσης και Εκπαίδευσης στην Αντιθρομβωτική Αγωγή) «γιορτάζει» την παγκόσμια ημέρα θρόμβωσης προσπαθώντας να ευαισθητοποιήσει το κοινό για τον σοβαρό αυτόν κίνδυνο της υγείας μας. Η θρόμβωση εκφράζεται συνήθως με έμφραγμα μυοκαρδίου, ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο ή φλεβική θρόμβωση-πνευμονική εμβολή.

Η θρόμβωση αποτελεί σημαντικό κομμάτι κινδύνου και για τους ασθενείς που πάσχουν από κακοήθεια, γεγονός που αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητές τους για φλεβική θρόμβωση στα κάτω άκρα.

Τη μεγάλη έκπληξη έκανε ο κορονοϊός SARS-CoV2, όπου είδαμε πως σχετίζεται άμεσα με τη δημιουργία θρομβώσεων μέσα από τη διάχυτη φλεγμονή του ενδοθηλίου που προκαλεί.

Ο ιός SARS-CoV2 όπως και ο ιός της γρίπης εισέρχονται σε συμβάματα που αφορούν μηχανισμούς φλεβοθρόμβωσης. Οι παρατηρήσεις των τελευταίων μηνών έχουν καταδείξει τη σημασία της προφύλαξης και της θεραπείας των ασθενών με λοίμωξη COVID-19, λαμβάνοντας υπόψη θρομβωτικά επεισόδια τα οποία παρουσιάζουν κατά τη διάρκεια της νόσησης. Ιδιαίτερης σημασίας είναι η κατηγοριοποίηση των ασθενών που θα τύχουν παρέμβασης με αντιπηκτική αγωγή, γιατί η παρέμβαση αυτή όπως έχει φανεί σε μελέτες αφορά κυρίως τους νοσηλευόμενους ασθενείς.

Η λοίμωξη από τον SARS-CοV2 προκαλεί από μικρο-θρόμβους στα μικρά αγγεία των πνευμόνων μέχρι φλεβοθρομβώσεις στα κάτω άκρα και αρκετές φορές μας ανησυχεί ακόμα περισσότερο λόγω άμεσης προσβολής του καρδιακού μυός με μυοκαρδίτιδα και κλινική εικόνα που προσομοιάζει με έμφραγμα αλλά με απόλυτα φυσιολογικά αγγεία.

Για τους καρδιολόγους η θρόμβωση είναι πάντα συνδεδεμένη με το έμφραγμα, την πιο απειλητική για τη ζωή θρομβωτική επιπλοκή μαζί με το εγκεφαλικό επεισόδιο. Προσπαθούμε οι ασθενείς μας να ρυθμίσουν όσο το δυνατόν καλύτερα τους παράγοντες κινδύνου τους, ώστε να μη φτάσουμε σε μια τέτοια στιγμή.

Η όσο το δυνατόν καλύτερη ρύθμιση των παραγόντων κινδύνου για στεφανιαία νόσο και η απώλεια βάρους μπορούν να μας βοηθήσουν να θωρακίσουμε καλύτερα τον οργανισμό μας απέναντι σε αυτόν τον πανούργο νέο εχθρό της υγείας μας.

Οπως δείχνουν τα στατιστικά που έρχονται σταδιακά μετά το πρώτο κύμα της πανδημίας, είχαμε σε πολλές χώρες και πόλεις (ειδικά στη Nέα Υόρκη) σημαντική αύξηση των αιφνίδιων θανάτων κατ’ οίκον την εποχή του lockdown, πιθανότατα από τον φόβο των ανθρώπων να ζητήσουν ιατρική βοήθεια ενώ δεν αισθάνονταν καλά.

Μην ξεχνάμε πως 1 στους 4 θανάτους παγκοσμίως οφείλεται στη θρόμβωση και πως η θρόμβωση αφορά διαχρονικά τις περισσότερες ειδικότητες της ιατρικής.

Πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα απέδειξαν ότι η θρόμβωση και ιδιαίτερα η εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση εμφανίζεται συχνά σε νοσηλευόμενους ασθενείς με COVID-19 και οι ασθενείς αυτοί έχουν πολύ δυσμενή πρόβλεψη ως προς την εξέλιξη της νόσου.

Αυτό έχει οδηγήσει τις διάφορες επιστημονικές εταιρείες, όπως η Διεθνής Εταιρεία Θρόμβωσης και Αιμόστασης (ISTH), να εκδώσουν πρόσφατα οδηγίες για την πρόγνωση του κινδύνου θρόμβωσης και τη χορήγηση φαρμακευτικής αγωγής για την προφύλαξη από τη θρόμβωση των νοσηλευόμενων ασθενών με COVID-19. Οδηγίες τις οποίες υιοθετεί και το ΙΜΕΘΑ στην Ελλάδα. Σχετικές οδηγίες για την προφύλαξη των ασθενών αυτών από τη θρόμβωση έχει επίσης εκδώσει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας.

Η εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση είναι γενικά η κύρια αιτία αναπηρίας καθώς και πρόωρων θανάτων στους νοσηλευόμενους ασθενείς, ενώ εμφανίζεται επίσης συχνά στους ασθενείς με καρκίνο και αποτελεί τη δεύτερη αιτία θανάτων στους ασθενείς αυτούς, με ετήσια επίπτωση 0,5%, σε σύγκριση με την επίπτωση 0,1 % που παρατηρείται στον γενικό πληθυσμό.

Βέβαια, σε μια τέτοια πανδημία η ψυχολογία μας δεν θα μπορούσε να μείνει ανεπηρέαστη. Η πανδημία της COVID-19 δοκιμάζει διαρκώς τις αντοχές του Εθνικού Συστήματος Υγείας και το υγειονομικό προσωπικό έχει κληθεί να αντεπεξέλθει σε πολύ δύσκολες συνθήκες.

Εκτός από τις δομές του ΕΣΥ, η πανδημία δοκιμάζει και τα όρια σωματικής και ψυχολογικής αντοχής γιατρών και νοσηλευτών που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή. Σωματικής μέσα από πολύωρες βάρδιες και επαναλαμβανόμενες εφημερίες σε τμήματα Covid, αλλά και ψυχολογικής μέσα από τη σύνδεση του υγειονομικού προσωπικού με τους ασθενείς, αλλά και τον φόβο μόλυνσης των ιδίων ή και μετάδοσης του ιού στα δικά τους συγγενικά πρόσωπα.

Πέρα από αυτό όμως, ο μόνιμος πρωτόγνωρος φόβος της καθημερινότητας κάνει όλο τον πληθυσμό να ζει σε συνθήκες ιδιαίτερα έντονου άγχους για την καθημερινότητα, γεγονός που από μόνο του αυξάνει τις πιθανότητες θρομβωτικού επεισοδίου λόγω υπερενεργοποίησης των παραγόντων πήξης υπό το μόνιμο «μαστίγωμα» του συνεχούς άγχους που βιώνουμε.

* πρόεδρος Ινστιτούτου Θρόμβωσης και Εκπαίδευσης στην Αντιθρομβωτική Αγωγή (ΙΜΕΘΑ), διευθυντής Kαρδιολογικής Κλινικής Ευρωκλινικής Αθηνών