Εάν η ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ της Αρμενίας, του τουρκόφιλου Αζερμπαϊτζάν και της Ρωσίας για το Ναγκόρνο Καραμπάχ φάνταζε τραγικά δύσκολη κατά την προ ημερών υπογραφή της, άλλο τόσο γίνεται αυτό αντιληπτό με την προσπάθεια εφαρμογής της επί του αιματοβαμμένου εδάφους.
«Λόγω των δυσκολιών που βιώνει η Αρμενία, και για ανθρωπιστικούς λόγους, το Αζερμπαϊτζάν αποφάσισε να δώσει στην Αρμενία άλλες δέκα ημέρες προθεσμία», ανακοίνωσε χθες ο Αζέρος προεδρικός σύμβουλος, Χικμέτ Χατζίγεφ, μεταθέτοντας για τις 25 Νοεμβρίου την προγραμματισμένη για χθες πρώτη (σε σύνολο τριών, έως την 1η Δεκεμβρίου) παράδοση εδάφους.
Η απόφαση, υπογράμμισε, ελήφθη κατόπιν αιτήματος του Γερεβάν, μέσω της Μόσχας… Πρόκειται για το Καρβατσάρ (όπως το αποκαλούν οι Αρμένιοι) ή Κελμπατζάρ (όπως το ονομάζουν οι Αζέροι). Βρίσκεται σχεδόν μισό εντός των ορίων του αυτονομιστικού θύλακα του Ναγκόρνο Καραμπάχ και το υπόλοιπο υπό τον έλεγχο των αρμενικών δυνάμεων από το 1994. Μοιραία, τα προηγούμενα 24ωρα έγινε σημείο αναφοράς μιας νέας προσφυγιάς, που ο Χατζίγεφ χαρακτήρισε «οικολογική τρομοκρατία».
Αναφερόταν στις εικόνες των φλεγόμενων σπιτιών που άφηναν πίσω τους οι Αρμένιοι κάτοικοι του Καρβατσάρ τα τελευταία 30 χρόνια, καθώς το εγκατέλειπαν μαζικά, σχηματίζοντας τεράστιες ουρές με Ι.Χ. στον μοναδικό δρόμο που το συνδέει με την Αρμενία. «Είναι το σπίτι μου, δεν μπορώ να το αφήσω στους Τούρκους», είπε ένας από αυτούς στο πρακτορείο AFP. «Μεταφέραμε και τον τάφο των γονιών μας», ανέφερε, γιατί «οι Αζέροι θα θελήσουν να τον βεβηλώσουν». «Γιατί μας εγκατέλειψε ο Πούτιν;», αναρωτιόταν στο πρακτορείο AP ένας άλλος κάτοικος του Καρβατσάρ, υπό το βλέμμα Ρώσων στρατιωτών, που βάσει της συμφωνίας έχουν ήδη αναπτυχθεί στην περίμετρο ως ειρηνευτική δύναμη – ενώ επίκειται η σύσταση κοινού κέντρου με τους Τούρκους για την επόπτευση της εκεχειρίας.
«Οι Αρμένιοι καταστρέφουν το περιβάλλον και πολιτικούς στόχους», υποστήριξε ο Χατζίγεφ. «Η περιβαλλοντική καταστροφή και η οικολογική τρομοκρατία πρέπει να αποτραπούν», ανέφερε, ενώ παραμένει ακόμη άγνωστο το πότε θα μεταφερθεί αζερικός -μουσουλμανικός κυρίως- πληθυσμός στην περιοχή, η οποία κατά τη διεθνή κοινότητα παρέμενε όλα αυτά τα χρόνια εντός της μετασοβετικής επικράτειας του Αζερμπαϊτζάν.
Με χθεσινή ανακοίνωσή του ο Αζέρος πρόεδρος Αλίγεφ τόνισε ότι ανέλαβε δέσμευση έναντι του Ρώσου ομολόγου του, Πούτιν, για προστασία όλων των χριστιανικών εκκλησιών στα εδάφη που ξαναπερνούν στον έλεγχο του Μπακού. «Οι χριστιανοί του Αζερμπαϊτζάν θα έχουν πρόσβαση σε αυτές», ανέφερε. Κατά κύματα, εν τω μεταξύ, Αρμένιοι του Καρβατσάρ έσπευδαν στο μοναστήρι Ντάντιβανκ της Αρμενικής Αποστολικής Εκκλησίας, που χρονολογείται από τον 9ο αιώνα, βγάζοντας αναμνηστικές φωτογραφίες σε έναν ιερό τόπο που προφανώς θεωρούν ότι δεν πρόκειται να ξαναδούν. Προς επίρρωση, γράφει το AP, «ιερείς απομάκρυναν τα ιερά κειμήλια» από το μοναστήρι…
Οργή για την «προδοσία»
Οι εικόνες έριχναν κι άλλο λάδι στη φωτιά της πολιτικής αναταραχής στο Γερεβάν, η οποία μαίνεται μετά την υπογραφή της συμφωνίας. Στους δρόμους παραμένουν έκτοτε χιλιάδες εξοργισμένοι διαδηλωτές που κατηγορούν τον Αρμένιο πρωθυπουργό, Νικόλ Πασινιάν, για προδοσία. Χθες, οι υπηρεσίες ασφαλείας της Αρμενίας (NSS) ανακοίνωσαν ότι απέτρεψαν απόπειρα δολοφονίας του Αρμένιου πρωθυπουργού από τους πολιτικούς αντιπάλους του.
Σε αυτό το πλαίσιο, ανέφεραν, συνελήφθησαν ως ύποπτοι ο πρώην επικεφαλής της NSS, πρώην στενός συνεργάτης του Πασινιάν την περίοδο μετά την εξέγερση του 2018 και νυν ηγέτης του αντιπολιτευόμενου κόμματος Πατρίδα, Αρτούρ Βανετσιάν, ο πρώην επικεφαλής της Κ.Ο. του επίσης αντιπολιτευόμενου Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, Βαχράμ Μπαγντασαριάν, και ο εθελοντής στις τάξεις του στρατού Ασότ Μινασιάν, κάτοικος της επαρχίας Σιούνικ.
Στην κατοχή τους, ανακοινώθηκε, βρέθηκε μεγάλη ποσότητα όπλων, πυρομαχικών και εκρηκτικών. «Οι ύποπτοι σχεδίαζαν να σφετεριστούν την εξουσία, δολοφονώντας τον πρωθυπουργό», σύμφωνα με την NSS, κάνοντας μάλιστα λόγο για εμπλοκή και αξιωματούχων του Ναγκόρνο Καραμπάχ. Με ανακοίνωσή του το κόμμα Πατρίδα κατήγγειλε τις αρμενικές αρχές για προσπάθεια φίμωσης κάθε αντιπολιτευόμενης φωνής. Παρά τον βαρύ χειμώνα στον νότιο Καύκασο, οι εξελίξεις στην περιοχή προδιαγράφονται «καυτές», και στο πολιτικό και στο γεωπολιτικό πεδίο…
