Ο Αγιάννης της Λέσβου

Σκηνή από γειτονιά της Μυτιλήνης: Ακούγονται ήχοι από ανθρώπους που τρέχουν και φωνές. «Από κει πήγε, στο από πάνω δρομάκι, δεν θα ξεφύγει, αυτός είναι», σιωπή.

Την επαύριον φίλοι σού κοινοποιούν αναρτήσεις στο Διαδίκτυο κι ανάμεσά τους εντοπίζεις σχετική με το γεγονός του προηγούμενου βραδιού. Κάποιος νεαρός, μετανάστης, πρόσφυγας, κανονικός (;), παράτυπος(;) [οπωσδήποτε «λάθρο» κατά τις αναρτήσεις], πήγε να κλέψει ή έκλεψε κάτι από το ψυγείο ενός μαγαζιού της γειτονιάς. Το ψυγείο είχε παγωτά, ίσως αναψυκτικά και νερά. Γιατί, παιδί μου, παίρνεις ξένα πράγματα;

Πριν από αρκετά χρόνια απλώθηκαν χέρια σε κάποια άλλα υλικά αγαθά. Υπήρχε η Ναυτιλιακή Εταιρεία Λέσβου. Σε αυτήν είχαν αποθέσει αρκετά λεφτά, για να αγοράσουν μετοχές της, πολλοί Μυτιληνιοί. Κάποιοι από τα εισοδήματά τους, άλλοι πουλώντας λάδι κι άλλοι από το υστέρημά τους. Να αγοράσουμε όλοι μερικές μετοχές, όσες μπορούμε, ήταν η φράση της εποχής.

Ετσι, για να έχει το νησί τη δική του εταιρεία «λαϊκής βάσης», όπως χαρακτηριζόταν. Πήγαινε καλά· τα καράβια της ΝΕΛ πραγματοποιούσαν τακτικά δρομολόγια, συνδέοντας το νησί με τον Πειραιά και με άλλα λιμάνια, εργάζονταν αρκετοί ντόπιοι, έδινε και κάποιο μέρισμα στους μετόχους. Ωσπου κάποια στιγμή πούλησαν τις μετοχές σε ιδιώτες μεγαλοεπενδυτές, αυτοί απέκτησαν την πλειοψηφία και άρχισαν οι αλλαγές· στα δρομολόγια, στις τιμές κ.ά. Τελικά η εταιρεία έκλεισε, φαλίρισε κατά τη λαϊκή φράση, οι μετοχές έγιναν χαρτιά (χρηματιστήριο γαρ) για τον απόπατο, όπως θυμόσοφα είπαν. Ερώτημα: Ποιος πήρε τα λεφτά;

Δημιουργήθηκε και Συνεταιριστική Τράπεζα Λέσβου – Λήμνου, κατά τα πρότυπα άλλων πόλεων. Πάλι οι Μυτιληνιοί και άλλοι κατέθεσαν τα λεφτά τους αγοράζοντας μερίδια. Εδώ είχαμε τη συνεταιριστική ιδέα και τη βοήθεια που θα έδινε η τράπεζα στους ντόπιους καταθέτες, επιχειρηματίες και επαγγελματίες. Πάλι έβαλαν πλάτη οι άνθρωποι του τόπου, του μόχθου, της εργασίας με τις οικονομίες τους. Πώς συνέβη και τούτο το εγχείρημα κι έπεσε έξω δεν έχει διευκρινιστεί. Δόθηκαν, λέει, δάνεια ενώ δεν έπρεπε. Εκλεισε η τράπεζα, οι μικροεπενδυτές περιμένουν. Κάποιοι κατηγορούνται, άλλοι απαιτούν, πού είναι η αλήθεια; Τα λεφτά πού είναι;

Στην τρίτη ιστορία μας η Νομαρχία Λέσβου φτιάχνει μια επιχείρηση, το «Λέσβος shop», με δύο καταστήματα, ένα στο νησί κι άλλο ένα στην Αθήνα. Εμπορεύεται τοπικά προϊόντα, τα οποία παράγουν συνεταιρισμοί του νησιού, άλλοι παραγωγοί, τοπικές εταιρείες. Καλή σκέψη και πρακτική. Περνούν τα χρόνια και ακούγεται πάλι, τρίτη φορά, παρόμοια φράση. «Μπήκαν μέσα», έκλεισε το shop, στους συνεταιρισμούς χρωστάνε. Πού είναι τα λεφτά;

Μα πιάσανε τον Αγιάννη της Λέσβου, λίγο το ’χεις;

* συγγραφέας, διδάκτορας Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας