Παρά την καταδίκη της 7ης Οκτωβρίου 2020 για το αδίκημα της εγκληματικής οργάνωσης της αρχηγικής ομάδας της Χρυσής Αυγής, η επόμενη ημέρα δεν είναι τόσο απλή όσο εκ πρώτης όψεως μπορεί να φαίνεται, όχι μόνο σε κοινωνικό, αλλά και σε νομικό επίπεδο. Συγκεκριμένα αναφύονται τρία κρίσιμα συνταγματικής υφής ζητήματα.
Το πρώτο έχει να κάνει με τη στέρηση των αξιωμάτων που κατέχουν οι καταδικασθέντες. Λόγω της μακρόχρονης διάρκειας της δίκης, πλέον μόνο ένας εξ αυτών κατέχει αιρετό αξίωμα, που δεν είναι άλλο από εκείνο του ευρωβουλευτή. Μέχρι τη θέση σε ισχύ του νέου Ποινικού Κώδικα (Ν. 4619/2019) στις 11.6.2019, η αμετάκλητη καταδίκη σε ποινή πρόσκαιρης κάθειρξης για αδικήματα όπως η εγκληματική οργάνωση συνεπαγόταν την επιβολή της παρεπόμενης ποινής της στέρησης των πολιτικών δικαιωμάτων, γεγονός που οδηγούσε στην ενεργοποίηση της έννομης συνέπειας του ά. 55 § 2 Συντ., ήτοι στην αυτοδίκαιη έκπτωση από το βουλευτικό αξίωμα, άρα και από εκείνο του ευρωβουλευτή (ά. 2 § 4 Ν. 4255/2014).
Υπό το νέο νομοθετικό καθεστώς, το δικαστήριο έχει πλέον την ευχέρεια να επιβάλει απευθείας αποστέρηση του δημόσιου αξιώματος με αμετάκλητη καταδικαστική απόφαση. Εφόσον, βέβαια, δεχτούμε ότι στο αξίωμα αυτό συμπεριλαμβάνεται και το βουλευτικό, η παρατήρηση αυτή πρακτικά σημαίνει ότι ο εν λόγω ευρωβουλευτής θα διατηρήσει το αξίωμά του μέχρι να αποφανθεί ο Αρειος Πάγος, ακόμα και αν αυτό σημαίνει ότι θα εξαντλήσει τη θητεία του ακόμα και κρατούμενος.
Το δεύτερο ζήτημα είναι ότι, εφόσον έχει καταργηθεί πλέον η στέρηση των πολιτικών δικαιωμάτων, τίποτα δεν εμποδίζει τους καταδικασθέντες να καταστούν εκ νέου υποψήφιοι σε επόμενη εκλογική αναμέτρηση. Το τρίτο ζήτημα είναι κατά πόσον η καταδίκη της ηγετικής ομάδας του κόμματος για σύσταση και διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης συμπαρασύρει εκτός νομιμότητας και το ίδιο το κόμμα. Η απάντηση επί του προκειμένου είναι επί της αρχής αρνητική.
Οι δύο τελευταίες διαπιστώσεις αποκαλύπτουν το υφιστάμενο νομοθετικό κενό, το οποίο δεν είναι δυνατόν να καλυφθεί ερμηνευτικά, δίχως την παρέμβαση του νομοθέτη. Για τη μία περίπτωση η λύση θα ήταν να προβλεφθεί διά νόμου ότι ειδικά οι καταδικασθέντες για το αδίκημα της εγκληματικής οργάνωσης στερούνται τα εκλογικά τους δικαιώματα. Για την τελευταία περίπτωση, πιστότερη στο πνεύμα του ά. 29 Συντ. λύση θα ήταν η πρόβλεψη ότι κόμμα του οποίου ο αρχηγός έχει καταδικαστεί για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης, μπορεί να αποκλειστεί από τις εκλογές (…αν όχι να τεθεί εκτός νόμου) με (νέα) δικαστική απόφαση, που θα πληροί όλα τα εχέγγυα της δίκαιης δίκης.
*Διδάκτωρ Συνταγματικού Δικαίου Νομικής ΑΠΘ
