Διάβασα το άρθρο της συναδέλφου Αντζελίκ Κουρούνη στην «Εφ.Συν. Σαββατοκύριακο» 5/9 («Είμαστε ακόμα “Charlie” και κρατάμε γερά») -εύχομαι ολόψυχα δύναμη στους συναδέλφους του Charlie Hebdo ενόψει της δίκης όπου θα αντιμετωπίσουν ξανά το τέρας- και με προβλημάτισε η δαιμονοποίηση της «πολιτικής ορθότητας» ως δαμόκλειου σπάθης που κρέμεται, τάχα, πάνω από την ελευθερία του λόγου.
Πρόκειται για ευρύτατα διαδεδομένη άποψη· στον καθημερινό λόγο η πολιτική ορθότητα αντιμετωπίζεται σαν μια «χούντα» που έρχεται να μας λογοκρίνει, να μας χαλάσει τα αστεία, να μας βαφτίσει ρατσιστές, σεξιστές, ομοφοβικούς, ενώ εμείς είμαστε βέβαιοι πως δεν είμαστε τίποτα απ’ αυτά, και γενικά να μας χαλάσει το κέφι.
Θα τολμήσω να διαφωνήσω. Η πολιτική ορθότητα δεν υφίσταται για να φιμώσει κανέναν, ούτε για να κολλάει ταμπέλες στα μέτωπα των ανθρώπων. Είναι ένα σπουδαίο εργαλείο στη μακρά και επίπονη διαδικασία της κοινωνικής προόδου και της χειραφέτησης από κατάλοιπα στερεοτύπων που όλοι, μηδενός εξαιρουμένου, κρύβουμε μέσα μας.
Διότι, τι να κάνουμε, στον δρόμο για μια κοινωνία χωρίς καταπίεση ανθρώπου από άνθρωπο, όπου θα υπάρχει πραγματικά ελεύθερη συνείδηση, είναι απαραίτητο να ξεβολευτούμε κι εμείς, ο καθένας και η καθεμιά προσωπικά, λιγάκι.
Να μην πούμε εκείνο το ανέκδοτο με τους Πόντιους, να καταπιούμε το σχόλιο για τους εύσωμους λουόμενους δίπλα μας, να μην κάνουμε φλερτ στα όρια της σεξουαλικής παρενόχλησης, να μη φέρνουμε τις γυναίκες δίπλα μας σε δύσκολη θέση με τις μισές κουβέντες μας.
Κι επειδή άνθρωποι είμαστε και σφάλματα κάνουμε, το σημαντικότερο όλων είναι να διορθώνουμε τους ανθρώπους γύρω μας όταν αναπαράγουν τοξικό λόγο και όταν μας διορθώνουν κι εμείς να μην προσβαλλόμαστε αλλά να μαθαίνουμε κάτι για το μέλλον.
Διότι όχι, αυτό δεν είναι χούντα. Δεν ήταν η πολιτική ορθότητα που αιματοκύλησε το Charlie Hebdo το 2015, ήταν ο φονταμενταλισμός που εξέθρεψε η Δύση και της ξέφυγε. Η πολιτική ορθότητα ήταν αυτή που έκανε χιλιάδες από εμάς να πούμε «ε, όχι, τώρα δεν είμαι Charlie» όταν το περιοδικό απεικόνισε τον πνιγμένο τρίχρονο Αϊλάν Κούρντι, αν ζούσε και μεγάλωνε, να κυνηγά λευκές κοπέλες για να τις χουφτώσει. Οταν ένα προοδευτικό, σατιρικό περιοδικό αναπαράγει χιτλερικού επιπέδου ισλαμοφοβία, καπηλευόμενο μάλιστα ένα νεκρό παιδί, τότε ίσως πέφτει σε άκρως επικίνδυνες πολιτικές μανούβρες και οφείλουμε να αντιδράσουμε όσοι και όσες ελπίζουμε τα παιδιά μας ή τα εγγόνια μας να μη στάζουν δηλητήριο για τον συνάνθρωπό τους σε κάθε τους φράση. Αν πάψουν να ακούν φράσεις-δηλητήριο, θα το έχουμε πετύχει αυτό.
Η πολιτική ορθότητα στην πραγματικότητα είναι η εφαρμογή ενός στοιχειώδους ηθικού και αξιακού κώδικα στον λόγο μας. Γιατί να το φοβόμαστε αυτό;
