Επιλογές αντί επιλόγου

Μερικά πράγματα απλώς βρίσκονται εδώ κι ας κάνουμε πως δεν τα βλέπουμε. Μια ολόκληρη γενιά πρωταγωνιστής του δράματος. Να ελπίζει σε εκείνον τον «από μηχανής Θεό» που έγραφαν τα σχολικά βιβλία. Σε έναν σωτήρα που θα εμφανιστεί τη σωστή στιγμή.

Ισως να φταίει που μόνο στα τελευταία μαθήματα μπαίναμε στις τάξεις, μιας και δεν μας έφταναν οι απουσίες. Τις είχαμε ξοδέψει τον χειμώνα καπνίζοντας κρυφά στα παγκάκια πίσω από το σχολείο. Και το καλοκαίρι μαθαίναμε για τον «από μηχανής Θεό». Στο ενδιάμεσο χάσαμε τα υπόλοιπα. Τα «έρως ανίκατε μάχαν» και τα ταξίδια για τις Ιθάκες με τους ποιητές τους.

Τα χρόνια πέρασαν κι αλλάξαμε. Κι ας μη διαβάσαμε γι’ αυτές τις αλλαγές στα βιβλία. Τις νιώσαμε στο πετσί μας. Το «έλα μωρέ, και τι έγινε», άρχισε να γίνεται «νοιάζομαι».

Μπορεί κάποιοι να σπούδασαν γιατροί, νομικοί, οικονομολόγοι -τι κάποιοι δηλαδή, οι περισσότεροι περάσαμε τα χρόνια μας στα Πανεπιστήμια, περισσότερο λόγω ενοχικών συνδρόμων για να μη μας λένε άχρηστους- αλλά δεν ήταν αυτό που μας έκανε να νοιαστούμε και να καταλάβουμε. Ηταν και είναι πως απλά υπάρχουμε σε έναν κόσμο που ούτε το χώραγε ο νους μας ότι θα γινόταν το μέλλον μας. Και απορούμε που τον συνηθίζουμε. Και για ξεκάρφωμα, μερικές φορές καυχιόμαστε ότι τον φέρνουμε στα μέτρα μας.

Γιατί η ανάγκη να νιώθουμε ότι έχουμε την κατάσταση στα χέρια μας είναι βαθιά ριζωμένη μέσα μας. Είναι η ανάγκη επιβίωσης με μοντέρνο προσωπείο. Το φοράμε για να ξεχνάμε πώς ζούσαμε πριν. Γιατί οι προηγούμενες γενιές μάς έμαθαν ότι αυτό που ακολουθεί είναι πάντα καλύτερο από αυτό που προηγήθηκε. Η δική μας εμπειρία όμως αντιστρέφει λίγο την ιστορία. Ετσι έχουμε δύο επιλογές: ή να ξεχάσουμε ή να ταμπουρωθούμε σπίτια μας αγκαλιά με παλιές φωτογραφίες.

Τέλη Μαΐου 2020, αμέσως μετά τη δίμηνη καραντίνα κατέβηκα στο κέντρο της Αθήνας. Λίγες μέρες πριν οι δρόμοι ήταν έρημοι. Οι άνθρωποι δεν ξεμύτιζαν παρά μόνο για τα απολύτως απαραίτητα. Περίμενα ότι και τότε οι λιγοστοί που θα συναντούσα θα είχαν βλέμματα φοβισμένα, χωρίς χαμόγελα, κρυμμένοι πίσω από χειρουργικές μάσκες – η πανοπλία του 2020: η χειρουργική μάσκα, ποιος να το περίμενε;.

Ομως τίποτα. Τέλη Μαΐου 2020: μια ηλιόλουστη μέρα στο κέντρο της Αθήνας. Παιδιά παίζουν στην πλατεία και ζευγαράκια φιλιούνται στα παγκάκια. Παρατήρησα κι εμένα: χωρίς μάσκα και γάντια, στέκομαι και απολαμβάνω τον ανοιξιάτικο ήλιο με ένα παγωτό χωνάκι στο ένα χέρι και στο άλλο κρατάω ένα άλλο χέρι. Κάποιος μας κάνει πλάκα. Ή μήπως εμείς κάνουμε πλάκα σε κάποιον; Τίποτα από τα δύο.

Απλώς η επιλεκτική αμνησία είναι μία από τις πιο συνηθισμένες άμυνες του ανθρώπου. Και η επιλεκτική μνήμη το ίδιο.

Κάποια έμειναν ίδια από εκείνη την ημέρα, κάποια άλλαξαν.

Και η «επιστροφή στην κανονικότητα», που μάθαμε να λέμε, ίσως να ήταν ένα πολύ καλό επικοινωνιακό σλόγκαν. Ο,τι συνηθίζεις γίνεται αμέσως «κανονικό». Και ό,τι ξεχνάς απλώς επιλέγεις τι θα το κάνεις. Επιλεκτική μνήμη ή αμνησία;