Τι σηματοδοτεί η προαναγγελθείσα παραίτηση Σαράτζ

«Ανακοινώνω σε άπαντες την ειλικρινή πρόθεσή μου να παραδώσω την εξουσία στην επόμενη εκτελεστική αρχή, όχι αργότερα από τα τέλη Οκτωβρίου», ανέφερε στο έκτακτο, λακωνικό και μαγνητοσκοπημένο τηλεοπτικό διάγγελμά του ο επικεφαλής της διεθνώς αναγνωρισμένης -πλην ακραιφνώς τουρκόφιλης- Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας (GNA) της Λιβύης, Φάγιεζ αλ Σαράτζ, αργά προχθές το βράδυ.

Η ομιλία του Σαράτζ -«που έφτασε στην Τρίπολη την Τετάρτη, κατόπιν επίσκεψης στη στενή σύμμαχό του, Τουρκία», σύμφωνα με το πρακτορείο Associated Press- θεωρητικά «σηματοδοτεί το τέλος της πενταετούς ηγεσίας του σε μια απείθαρχη κυβέρνηση», σχολιάζει το πρακτορείο Bloomberg, «όπου σπανίως κατάφερε να ελέγξει κάτι περισσότερο από ανομοιογενή τμήματα της χώρας».

Ως αιτιολογία για την προαναγγελία παραίτησής του -που ήλθε ούτε μία εβδομάδα μετά την υποβολή παραίτησης από την παράλληλη, μη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση αλ Θάνι στα «αντίπαλα» ανατολικά εδάφη του στρατάρχη Χάφταρ-, ο Σαράτζ επικαλέστηκε το «εξαιρετικά πολωμένο πολιτικό και κοινωνικό κλίμα» στη χώρα, όπου έχουν ξεσπάσει ένθεν κακείθεν διαδηλώσεις κατά των συνθηκών διαβίωσης και της ενδημικής διαφθοράς.

«Προσπάθησα να επιτύχω όσο το δυνατόν μεγαλύτερη συναίνεση μεταξύ των διαφόρων πλευρών, αλλά οι δυσκολίες ήταν ανυπέρβλητες», τόνισε ο υπό παραίτηση πρωθυπουργός, αφήνοντας έμμεσες αιχμές και για τις έριδες που υπάρχουν στους κόλπους της ίδιας της GNA. Πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα; Η πρόσφατη παύση και ο μετέπειτα εκ νέου διορισμός του υπουργού Εσωτερικών, Φάτχι Μπασάγα, που είναι γέννημα-θρέμμα της Μισράτα, υπήρξε επικεφαλής πολιτοφυλακής, απέκτησε τεράστια ισχύ, έγινε εκ των βασικών εσωκυβερνητικών επικριτών του Σαράτζ και πλέον φέρεται να είναι εις εκ των νέων «εκλεκτών» της Αγκυρας στη Λιβύη.

Ακόμα και σήμερα, «ορισμένες πλευρές επιμένουν να στοιχηματίζουν σε μια στρατιωτική λύση για να εξυπηρετήσουν τους στόχους τους», πρόσθεσε σιβυλλικά ο Σαράτζ, καλώντας τα αντίπαλα «στρατόπεδα» στα δυτικά και στα ανατολικά να προχωρήσουν γρήγορα σε συμφωνία για τον διορισμό νέας, πολυσυλλεκτικής κυβέρνησης εθνικής ενότητας, που «θα διασφαλίσει μια ειρηνική και ομαλή μετάβαση» στη χώρα.

Ενδολυβικός διάλογος

Σημείο αναφοράς είναι ο επικείμενος ενδολυβικός διάλογος, υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, στη Γενεύη, στη βάση των πρόσφατων διαπραγματεύσεων μεταξύ των αντιμαχόμενων μερών που διεξήχθησαν στο Μαρόκο. Ζητούμενο παραμένει, μετά και το «πάγωμα» των συγκρούσεων:

α) η επίτευξη μιας βιώσιμης εκεχειρίας

β) η δημιουργία αποστρατιωτικοποιημένων ζωνών, πρωτίστως πέριξ του -στρατηγικής σημασίας- πετρελαϊκού κόμβου και λιμανιού της Σύρτης, το οποίο ελέγχει σήμερα το «μέτωπο» Χάφταρ, ενόσω συνεχίζει να κρατά κλειστές τις στρόφιγγες της παραγωγής

γ) η ενοποίηση των διχασμένων σήμερα λιβυκών θεσμών (κυβέρνησης στα δυτικά, αιρετού κοινοβουλίου στα ανατολικά), και

δ) η δρομολόγηση βουλευτικών και προεδρικών εκλογών, το αργότερο εντός 18μήνου.

Ο δρόμος φαντάζει, πάντως, ακόμη πολύ μακρύς. Η προαναγγελία παραίτησης Σαράτζ «αποτελεί ουσιαστικά το εναρκτήριο λάκτισμα για έναν νέο γύρο ελιγμών και για το τι θα επακολουθήσει», παρατηρεί στο πρακτορείο Reuters ο Τάρεκ Μεζερίσι, αναλυτής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων. Σε πρώτη φάση, εκτιμά ο Ζαλέλ Χαρσάουι του Ολλανδικού Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων, θα σηματοδοτήσει την κλιμάκωση της διαμάχης στη δυτική Λιβύη.

Τόσο σε πολιτικό επίπεδο μεταξύ στελεχών της ίδιας της GNA, όσο και σε στρατιωτικό, μεταξύ των ισχυρών πολιτοφυλακών της Τρίπολης και της Μισράτα. Τις εξελίξεις θα παρακολουθούν, φυσικά, από κοντά οι ισχυροί άνδρες στα ανατολικά και συνομιλητές της Μόσχας: ο στρατάρχης Χάφταρ και ο πρόεδρος του αιρετού και διεθνώς αναγνωρισμένου λιβυκού κοινοβουλίου, με έδρα το Τομπρούκ, Ακίλα Σάλεχ Ισα.

«Αν και δεν θα είναι εύκολη, η πολιτική διευθέτηση της κρίσης ενδέχεται αυτή τη φορά να δρομολογείται», γράφει ο ιστότοπος γεωπολιτικών αναλύσεων Foreignbrief, «ιδίως εάν οι ξένοι υποστηρικτές των δύο πλευρών, ήτοι η Ρωσία και η Τουρκία, ασκήσουν πιέσεις στους συμμάχους τους». Το μεγάλο ερώτημα, βέβαια, παραμένει ως προς το ποια κατεύθυνση θα είναι αυτές και με ποιες τελικές επιδιώξεις.

Λίγα λεπτά πριν από το διάγγελμα Σαράτζ, ο Τούρκος ΥΠΕΞ, Μεβλούτ Τσαβούσογλου, δήλωσε ότι Τούρκοι και Ρώσοι αξιωματούχοι βρίσκονται κοντά σε μια συμφωνία ως προς τις παραμέτρους μιας εκεχειρίας στη Λιβύη, αλλά και τη συνέχιση της πολιτικής διαδικασίας. «Κοινός μας στόχος», τόνισε, «είναι η κατάπαυση του πυρός».

Το τουρκολυβικό μνημόνιο

Η προαναγγελία παραίτησης του Σαράτζ «θα μπορούσε να περιπλέξει τις προϋπάρχουσες συμφωνίες μεταξύ της Αγκυρας και της κυβέρνησης της Τρίπολης και εγείρει ερωτήματα για το μέλλον των διμερών τους σχέσεων», παρατηρεί σε ανάλυσή του στο Al Monitor o έγκριτος -εδραζόμενος στην Κωνσταντινούπολη- δημοσιογράφος Ντιέγκο Κουπόλο.

Ειδικά ως προς το παράνομο τουρκο-λιβυκό μνημόνιο περί δικαιοδοσίας θαλάσσιων ζωνών στην ανατολική Μεσόγειο, «η Τουρκία έχει στα χέρια της μόνον ένα χαρτί που φέρει το όνομα του Σαράτζ», υπογραμμίζει ο Ζαλέλ Χαρσάουι.

Πλέον, η θέση της Τουρκίας στη Λιβύη είναι «εύθραυστη», επισημαίνει στο Al Monitor. «Ισως η Αγκυρα να έχει ένα θαυμάσιο σχέδιο», εξηγεί. «Ισως να έχει επεξεργαστεί κάθε λεπτομέρεια με τη Ρωσία και να ξέρει ακριβώς τι να κάνει. Ισως, αντίθετα, να χάνει σταδιακά τον έλεγχο πάνω σε αυτό το εξαιρετικά περίπλοκο πράγμα που αποκαλείται λιβυκή πολιτική».