Η απεριόριστη φήμη του Τραμπ και το… ανάποδο άγγιγμα του Μίδα

Κάτι τα σκάνδαλα -«ροζ» και μη-, κάτι η πόλωση ή οι κατά καιρούς κρίσεις, τα βιβλία γύρω από το έργο πολιτικών και κυβερνήσεων, και δη επί των ημερών τους, κεντρίζουν ολοένα και περισσότερο το ενδιαφέρον του αναγνωστικού κοινού. Η τάση αυτή, γράφουν οι New York Times, καταγράφεται από πολύ παλιά, από την εποχή του Αϊζενχάουερ. Ομως ποτέ μα ποτέ στην ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών δεν είχαν γραφεί τόσο πολλά -κυρίως βιτριολικά- για μία κυβέρνηση και για έναν πρόεδρο όσα έχουν γραφτεί για τον Ντόναλντ Τραμπ. Και σίγουρα δεν είχαν γίνει, σε αντίθεση με το σήμερα, τόσο πολλά από αυτά μπεστ σέλερ…

Και τι δεν έχει γραφτεί ή ακόμη γράφεται γι’ αυτόν, ενόψει των αμφίρροπων εκλογών του Νοεμβρίου κι ενώ το τέλος της πρώτης προεδρικής θητείας του βρίσκει τις ΗΠΑ σε μια περίοδο πολλαπλής κρίσης: κοινωνικής, οικονομικής, υγειονομικής και οσονούπω πιθανόν και συνταγματικής, όπως συχνά πια ο ίδιος ο Τραμπ υπονοεί, μπροστά στο ορατό ενδεχόμενο ήττας του από τον Δημοκρατικό Τζο Μπάιντεν.

Τόνοι μελάνης έχουν χυθεί για την πρώτη προεκλογική εκστρατεία του και τον φερόμενο «δάκτυλο» των Ρώσων, το 2016, για τη διχαστική πολιτική του, για την αλλοπρόσαλλη στρατηγική (;) του εκτός συνόρων, για την οικογένειά του, τα πλούτη του, τις επιχειρήσεις του, την υγεία του, ακόμη και για τα παιχνίδια του στο γκολφ, που τόσο του αρέσουν.

Ούτε λίγο-ούτε πολύ έχουν μέχρι σήμερα γραφτεί περί τα 1.200 βιβλία κατά, αλλά και υπέρ του Τραμπ -υπερδιπλάσια από όσα είχαν ως πηγή έμπνευσης το πολιτικό εντελώς αντίθετό του και προκάτοχό του στον Λευκό Οίκο, Μπαράκ Ομπάμα. Είναι μάλιστα τόσο πολλά που τώρα γράφεται και βιβλίο γι’ αυτά. Για την ακρίβεια, για ένα μέρος τους, περί τα 150.

Τη συγγραφή του εμπνεύστηκε ο βραβευμένος με Πούλιτζερ κριτικός βιβλίων της Washington Post, Κάρλος Λοζάντα, υπό τον τίτλο «Τι σκεφτόμασταν; Μια σύντομη διανοητική ιστορία της εποχής Τραμπ». Ζητούμενο; Να εξηγήσει πώς και γιατί κέρδισε την πρώτη φορά ο Τραμπ, τον τρόπο που κυβέρνησε και τι έχει να πει τελικά η προεδρία του για τη χώρα που τον εξέλεξε. Οχι τυχαία, η κυκλοφορία του αναμένεται μόλις έναν μήνα πριν από τις προεδρικές εκλογές.

«Ανεξαρτήτως των πολιτικών πεποιθήσεων που έχει κάποιος, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα πάθη γύρω από την κυβέρνηση Τραμπ έχουν εκτοξεύσει τις πωλήσεις των βιβλίων με τέτοια ώθηση που δεν έχουμε ξαναδεί στην πολιτική αρένα», λέει στους NYT η Κρίστεν Μακλίν, στέλεχος της NPD Books, εταιρεία που ειδικεύεται στην έρευνα αγοράς.

Υπάρχει ωστόσο ένα παράδοξο -αλλά μάλλον τελικά λογικοφανές- γεγονός, παρατηρεί ο Ματ Λάτιμερ, λογοτεχνικός πράκτορας στην Ουάσινγκτον. «Οταν ο Ντόναλντ Τραμπ προτείνει ένα βιβλίο, λίγη επίδραση έχει στις πωλήσεις. Οταν όμως μισεί ένα βιβλίο, αυτό εκτοξεύεται στο Νο 1». Κοντολογίς, λέει, κάθε συγγραφέας «προσεύχεται να μισήσει ο Τραμπ το βιβλίο του και να κάνει μια σχετική ανάρτηση στο twitter».

Κάπως έτσι συνέβη λίγο-πολύ με τα μεγαλύτερα αντι-τραμπικά μπεστ σέλερ. Τα δύο που ο Αμερικανός πρόεδρος προσπάθησε να σταματήσει από την κυκλοφορία τους, ακόμη και με προσφυγές στη Δικαιοσύνη (την οποία ο ίδιος επιχειρεί να «κουρελιάσει»), τα πήγαν πράγματι περίφημα.

Το βιβλίο «Η αίθουσα όπου συνέβη: απομνημονεύματα στον Λευκό Οίκο» του Τζον Μπόλτον, πρώην συμβούλου Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ και από τα πιο πολεμοχαρή «γεράκια» που έχουν περάσει ποτέ από τον Λευκό Οίκο, πούλησε πάνω από 1 εκατομμύριο αντίτυπα, με τις γλαφυρές -μεταξύ άλλων- περιγραφές για το πώς ο Τραμπ εναγκαλίζεται πολιτικά με τους σύγχρονους «δικτάτορες» τύπου Ερντογάν.

Το δε «Τόσο πολύ-ποτέ αρκετό: πώς η οικογένειά μου δημιούργησε τον πιο επικίνδυνο άνθρωπο στον κόσμο» της ανιψιάς του Ντόναλντ Τραμπ, Μέρι, με πλήθος αποκαλύψεων για τον ναρκισσισμό και τη μεγαλομανία του Αμερικανού προέδρου, αλλά και την καταγγελία «βόμβα» ότι ο Τραμπ κατάφερε να μπει στο πανεπιστήμιο πληρώνοντας συμμαθητή του για να του γράψει στις εισακτήριες εξετάσεις, βρίσκεται πια στην εικοστή έκδοση, αισίως…

Τα σκήπτρα πάντως κρατούν, με πάνω από δύο εκατομμύρια αντίτυπα, τα δύο πρώτα «εκρηκτικά» βιβλία για τον Τραμπ διά χειρός των δημοσιογράφων Μάικλ Γουλφ («Πυρ και μανία») και Μπομπ Γούντγουορντ («Φόβος»).

Ακολούθησαν αρκετά από πρώην στελέχη του Λευκού Οίκου -από τα πολλά που προτίμησαν, αργά ή γρήγορα, να ανοίξουν την πόρτα της εξόδου. Ακόμη και η περιώνυμη έκθεση Μιούλερ περί ρωσικής ανάμιξης στις εκλογές του 2016 και κατάχρησης εξουσίας από τον Τραμπ μοσχοπούλησε όταν βγήκε σε βιβλίο, παρά το γεγονός ότι είναι αναρτημένη στο διαδίκτυο, πλήρης και δωρεάν διαθέσιμη.

Τώρα, λίγο πριν από την τελική ευθεία προς την κάλπη του Νοεμβρίου, ετοιμάζονται να κυκλοφορήσουν δεκάδες άλλα βιβλία για τον Αμερικανό πρόεδρο, που προμηνύονται αρκούντως ηχηρά. Τις προάλλες, ένα από αυτά έκανε ήδη πάταγο, μέσα από προδημοσιεύσεις.

Στο «Ντόναλντ Τραμπ κατά Ηνωμένων Πολιτειών: στα άδυτα της μάχης να σταματήσουν τον πρόεδρο», ο συγγραφέας και ερευνητής ρεπόρτερ των NYT, Μάικλ Σ. Σμιντ, περιγράφει, ανάμεσα σε πολλές ανέκδοτες ιστορίες, το πώς άνθρωποι του προέδρου προσπάθησαν να παρέμβουν στην έρευνα του Μιούλερ.

Το πώς άτομα που διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της προεδρίας Τραμπ, τις πρώτες της ημέρες, κατέληξαν να προσπαθούν να ανακόψουν την τρελή πορεία της Αμερικής με τον σημερινό πρόεδρό της στο «τιμόνι».

Το πώς όλοι οι συνεργάτες του Λευκού Οίκου είχαν έτοιμη στο συρτάρι τους από μία επιστολή παραίτησης από τις υπηρεσίες στο πλευρό ενός εκρηκτικού, μαλωμένου με την πραγματικότητα προέδρου, που παρ’ όλα αυτά καταφέρνει συνεχώς πολιτικά να επιβιώνει.

Εκείνο όμως που προκάλεσε τη μεγαλύτερη αίσθηση και ντόρο ήταν η αποκάλυψη του Σμιντ ότι τον Νοέμβριο του 2019 υπήρξε μία εκτός προγράμματος επίσκεψη του Τραμπ στο στρατιωτικό νοσοκομείο Walter Reed National Military Medical Center. Ο αντιπρόεδρος Μάικ Πενς -γράφει- ήταν σε αναμονή να αναλάβει, εάν χρειαστεί, προσωρινά τα προεδρικά καθήκοντα, σε περίπτωση που ο πρόεδρος έπρεπε να υποβληθεί σε διαδικασία που απαιτούσε νάρκωση.

Η αντικατάσταση ουδέποτε τελικά συνέβη. Αυτό όμως που έγινε με την προδημοσίευση αυτού του αποσπάσματος του βιβλίου, στις αρχές της εβδομάδας, ήταν να απασφαλίσει ο Τραμπ, που με διάφορες αναρτήσεις στο twitter κατήγγειλε ως «ΨΕΥΔΕΙΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ» τις φήμες στο διαδίκτυο ότι είχε τότε υποστεί σειρά από μίνι εγκεφαλικά. Ο συγγραφέας διευκρίνισε ότι στο βιβλίο δεν αναφέρεται καν η λέξη «εγκεφαλικό», ερμηνεύοντας λίγο-πολύ τις διαψεύσεις Τραμπ ως «καπνό», που -ως γνωστόν- δεν υπάρχει χωρίς «φωτιά».

Και κάπως έτσι, στο αποκορύφωμα της προεκλογικής περιόδου, ο γιατρός και ένας από τους γιους του Τραμπ χρειάστηκε να προβούν σε νέες διαψεύσεις, διαβεβαιώνοντας τους ψηφοφόρους για το πόσο καλά είναι στην υγεία του ο νυν και επίδοξος επόμενος πρόεδρος των ΗΠΑ…

Μέσα στον επόμενο μήνα, είναι στα σκαριά η έκδοση τουλάχιστον άλλων έξι βιβλίων για τον Τραμπ. «Ο,τι κι εάν πιστεύει κανείς για τον πρόεδρο, είτε από πολιτικής άποψης, είτε με όρους επιβίωσης για το τι θα κάνει για ή στη χώρα, δίνει σπουδαίο υλικό», παρατηρεί ο Εαμον Ντόλαν της εκδοτικής Simon & Schuster, που έχει τα δικαιώματα του βιβλίου της Μέρι Τραμπ. Παραμένει ωστόσο αβέβαιο εάν το ενδιαφέρον θα διατηρηθεί ακέραιο προς και -κυρίως- μετά τις εκλογές. Πόσω μάλλον εάν χάσει τελικά ο Τραμπ από τον Μπάιντεν και μάλιστα με διαφορά.

Για καλό και για κακό, πάντως, οι Αμερικανοί δείχνουν να προετοιμάζονται για το ενδεχόμενο ο νυν πρόεδρος να στυλώσει τα πόδια -όπως έχει λίγο πολύ υπαινιχθεί- στον Λευκό Οίκο. Οχι τυχαία, το έντυπο που δείχνει να κάνει πραγματικά «χρυσές» πωλήσεις είναι το αμερικανικό Σύνταγμα. Τον τελευταίο καιρό, έχουν αυξηθεί κατά 40%, συγκριτικά με τα τέλη της δεύτερης προεδρικής θητείας Ομπάμα…