Ρεκλάμες ασυναγώνιστες επινοούσαν τα πάσης φύσεως νυχτερινά κέντρα σε όχι και τόσο μακρινές δεκαετίες. Απονήρευτο το φιλοθέαμον κοινό, κατάπινε αμάσητη την γκρίζα διαφήμιση. Τα γράφω κατά καιρούς, όμως αξίζει τον κόπο να θυμηθούμε κραυγαλέες καταχωρίσεις, όπως η κάτωθι, σε έντυπο του ’50: «Εις τους αθηναϊκούς διασκεδαστικούς κύκλους διεδόθη ευρύτατα ότι τη νύκτα, μεταφερόμενος ένας νεκρός εις την τελευταίαν του ανθρώπου κατοικίαν, συνοδεία βαρυπενθουσών χηρών, καθ’ ην στιγμήν διήρχετο εκ του παρά την πλατείαν Ομονοίας Σταθμού Λαυρίου, ήρχισεν εκβάλλων ιαχάς χαράς. Ως διεπιστώθη, η ανάστασις του νεκρού οφείλεται εις την κνίσαν ψητών αμνών, η οποία προήρχετο από το παραπλήσιον διανυκτερεύον μετά μουσικής γνωστότατον μπαρ “Ελατος”. Οι χήρες έξαλλες από ενθουσιασμόν κατήλθον μετά του πρώην νεκρού εις τον “Ελατον” και διασκέδασαν μέχρι πρωίας».
Ιδιαζόντως καλπάζουσα η φαντασία του συντάκτη, ψυλλιάζει και τον πλέον ανυποψίαστο αναγνώστη με δύο ακραίες υπερβολές: Φαντάζει αδιανόητο να διασχίζει αργά το βράδυ την 3ης Σεπτεμβρίου νεκρική πομπή, αλλά και να θρηνούν εν πλήρει συμπνοία τον δίγαμο ή τρίγαμο μεταστάντα όλες του οι σύζυγοι παρέα. Τα υπόλοιπα στοιχεία του κειμένου θεωρούνται απολύτως πειστικά, δεδομένου ότι πλαϊνή στήλη μάς πληροφορεί πως στο εν λόγω ξενυχτάδικο εμφανίζονται «η καλλικέλαδος Ρίτα Αμπατζή και ο Κώστας Γιαούζος με το κλαρίνο του» και ως ήτο τοις πάσι γνωστόν η φωνή της θρυλικής Ρίτας ξεσήκωνε στις πίστες της Ομόνοιας ολόκληρα συντάγματα πεθαμένων.
Το Ριτάκι, Ειρήνη το κολυμπηθράτο της, πρωτοβλέπει το φως το 1906 στη Σμύρνη. Ορισμένοι ρεμπετολόγοι προσδιορίζουν τη γέννησή της το ’13 ή ’14 και λιγότεροι το ’16 ή ’17, αφού καταπώς φαίνεται τα ’κρυβε καλά τα χρονάκια της. Ο πατέρας της χάνεται στην Καταστροφή και μετά το 1922 εγκαθίστανται στην Κοκκινιά μαζί με τη μάνα της και τη μικρότερη αδελφή της, την επίσης εκπληκτική αοιδό Σοφία Καρίβαλη. Λίγο αργότερα μαγεύονται απ’ τις «αηδονοφωλιές που κρύβει στο λαρύγγι της» ο Νούρος, ο Μακαρόνας κι ο Στελλάκης, ακούγοντάς την να τραγουδά σε προσφυγικό γαμήλιο γλέντι. Τη συστήνουν ανεπιφύλακτα στους εμβληματικούς συνθέτες της εποχής κι αυτοί στις δισκογραφικές εταιρείες.
Αστέρι αυτόφωτο, μεσουρανεί στο μουσικό στερέωμα της δεκαετίας του ’30 ερμηνεύοντας μοναδικά αμανέδες, σμυρνέικα, ρεμπέτικα, λαϊκά και δημοτικά. Αντίπαλο δέος της Ρόζας Εσκενάζυ, γραμμοφωνούν τις ίδιες μεγάλες επιτυχίες στην Odeon η μια και στη His Master’s Voice η άλλη. Οι δαιμόνιοι επικεφαλής των εταιρειών σκαρφίζονται δεινό τέχνασμα και θησαυρίζουν κυκλοφορώντας πλάκες 78 στροφών με τη Ρίτα στην μπροστινή φάτσα και τη Ρόζα στην πίσω. Αμφότερες βιοπορίζονται μπέικα από τη χαρτούρα στα πανηγύρια της Αττικοβοιωτίας και του Μοριά, όπου σκορπούν ανελλιπώς το κέφι. Μοιράζεται τη ζωή της με τον σαντουρίστα Στέλιο Κρητικό, ονομαστό στα πάλκα ως Στελλάκη της Ρίτας -για να ξεχωρίζει από τον Περπινιάδη- και πεθαίνει σαν σήμερα το 1969, κατά ειρωνεία της μοίρας, από καρκίνο του λάρυγγα.
