Οχι στην απόσπαση του νεολιθικού ευρήματος

Την «αξιοποίηση» του νεολιθικού ευρήματος στο νησάκι Γυαλί ζητά ο Δήμος Νισύρου και προτείνει την απόσπαση και την επανατοποθέτησή του σε άλλο σημείο κοντά στην παραλία. Για την κατά χώρα διατήρηση του μνημείου υπάρχει σχετική απόφαση (ΥΠΠΟΑ/ΓΔΑΠΚ/ΔΑΑΜ/ΤΜΑΜ/87118/9435/468/180/2-6-2017), ωστόσο το θέμα επανεισήχθη χθες στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο μετά από αίτημα του Δήμου Νισύρου.

Σύμφωνα με ανακοίνωση του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων, ο δήμος μαζί με την εταιρεία ΛΑΒΑ Α.Ε., που δραστηριοποιείται στην εξόρυξη των πλούσιων κοιτασμάτων που υπάρχουν στο Γυαλί, συνέταξαν σχετική μελέτη που προτείνει την απόσπαση καθώς «λόγω της αιολικής διάβρωσης και της θέσης του μνημείου, η τεχνική λύση για την κατά χώραν διατήρησή του δεν είναι “αρμόζουσα με το περιβάλλον”» γράφει η ανακοίνωση του ΣΕΑ.

Το Γυαλί, το μικρό ακατοίκητο νησάκι στα βόρεια της Νισύρου, είναι πλούσιο σε κοιτάσματα ελαφρόπετρας και περλίτη, ενώ παραμένει κρυμμένος παράδεισος με ολοκάθαρα καταγάλανα νερά. Δεκαετίες τώρα, εταιρείες εξόρυξης εκμεταλλεύονται τα πλούσια κοιτάσματα και δίνουν δουλειά στους Νισυριώτες.

Κηρύχθηκε εξ ολοκλήρου αρχαιολογικός χώρος (ΦΕΚ 322/Β/8-6-1983) και χαρακτηρίστηκε τόπος ιδιαίτερου φυσικού κάλλους, που τον απολαμβάνουν οι εργάτες που κατοικούν μόνιμα εκεί, μαζί με τους κατοίκους της Νισύρου και τους λίγους επισκέπτες που πηγαίνουν για ολιγόωρες εκδρομές.

Το Γυαλί ήταν διάσημο κατά την αρχαιότητα καθώς τα εκτεταμένα κοιτάσματα οψιανού (το υαλώδες ηφαιστειογενές πέτρωμα στο οποίο οφείλεται και το όνομά του) προσέλκυαν κατά τη Νεολιθική Περίοδο και κατά την Εποχή του Χαλκού πολυάριθμους επισκέπτες. Από την εκτεταμένη κατοίκηση της Νεολιθικής Περιόδου μοναδική μαρτυρία «παραμένει ένα αψιδωτό νεολιθικό κτίσμα, το καλύτερα διατηρημένο από τα τρία γνωστά νεολιθικά κτίσματα της 4ης χιλιετίας π.Χ. στη Δωδεκάνησο… Το νεολιθικό κτήριο… πέρα από τη μεγάλη του σημασία λόγω της πρώιμης χρονολόγησής του, μας διδάσκει επιπλέον τη σχέση του με το περιβάλλον της εποχής τους. Η επιλογή της θέσης του κτηρίου, πάνω σε ύψωμα, συνδέεται με τον έλεγχο του πολυσύχναστου διαύλου από τα Μικρασιατικά παράλια προς τις Κυκλάδες φανερώνοντας τη σημασία των ενδιάμεσων καίριων σταθμών» γράφει ο ΣΕΑ και δηλώνει «αντίθετος στην απόσπαση…εφόσον υπάρχει λύση παραμονής κατά χώραν, σύμφωνα με την ισχύουσα αρχαιολογική νομοθεσία».

Σημειώνει ότι το νεολιθικό κατάλοιπο «έχει πλέον αλλοιωθεί σε μεγάλο βαθμό από τη σύγχρονη εξορυκτική δραστηριότητα» και η μεταφορά του «δεν συνδέεται ούτε με την προστασία, ούτε με την ανάδειξη του μνημείου, αλλά αποσκοπεί στην επέκταση της εκμετάλλευσης του ορυχείου και στην περιοχή των νεολιθικών καταλοίπων…». Θυμίζει, τέλος, αντίστοιχες αποσπάσεις αρχαιοτήτων, όπως στον Σταθμό Βενιζέλου στη Θεσσαλονίκη, στις μεταλλουργικές εγκαταστάσεις στις Σκουριές Χαλκιδικής, κ.α., που τόσο αρέσουν στην πολιτική ηγεσία του ΥΠΠΟΑ.