Τα αποτελέσματα των πρόωρων βουλευτικών εκλογών της Τετάρτης στη Βόρεια Μακεδονία ήταν μια θριαμβευτική νίκη του Ζόραν Ζάεφ και του συνασπισμού «Μπορούμε», του Σοσιαλδημοκρατικού κόμματος (SDSM) με το κεντροδεξιό αλβανικό κόμμα BESA, απέναντι στους εθνικιστές του VMRO-DPMNE του Χρίστιαν Μίτσκοσκι. Δεν ήταν τόσο ευρεία η διαφορά, μόλις 12.000 ψήφοι, για να χαρακτηρίσει κάποιος γι’ αυτό τον λόγο μεγάλη τη νίκη του 45χρονου ηγέτη του SDSM.
Απατημένος εταίρος
Η νίκη ήταν μεγάλη γιατί, όταν στις αρχές του περασμένου Ιανουαρίου παραιτήθηκε ο Ζάεφ από την πρωθυπουργία και ανακοίνωσε την προσφυγή στις κάλπες τον Απρίλιο, σχεδόν όλοι -ακόμη και στελέχη του κόμματος του- προεξοφλούσαν την επικράτηση της συντηρητικής αντιπολίτευσης.
«Το ερώτημα είναι πόσο θα χάσουμε», θυμάμαι να μου λέει στα Σκόπια συνεργάτης κορυφαίου υπουργού. Ηταν η επομένη της άρνησης της Ε.Ε., μετά από γαλλικό βέτο, να επιτρέψει την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων με τη Βόρεια Μακεδονία (και την Αλβανία) και ο πρωτεργάτης της Συμφωνίας των Πρεσπών -και υπαίτιος στα μάτια πολλών για την αλλαγή της συνταγματικής ονομασίας της χώρας- έμοιαζε ως απατημένος εταίρος που πίστεψε στα ωραία λόγια των Ευρωπαίων, οι οποίοι, όταν πήραν αυτό που ήθελαν, πέταξαν τη Βόρεια -πλέον- Μακεδονία στα αζήτητα.
Ταυτόχρονα, έσκαγαν το ένα πίσω από το άλλο σκάνδαλα διαφθοράς, ο ηγέτης έκανε γκάφες σχολικού επιπέδου, η οικονομία δεν ξεκόλλαγε, η ανεργία επέμενε, η μετανάστευση εξακολουθούσε να είναι η βασική διέξοδος για τους νέους και το νέφος συνέχιζε να δηλητηριάζει την ατμόσφαιρα πάνω από τα Σκόπια και το Τέτοβο.
Κι όμως, ο Ζάεφ πάλεψε με νύχια και με δόντια, δεν τα παράτησε ποτέ, άντεξε στον χρόνο κι ύστερα ήρθε ο κορονοϊός και μετέθεσε τις εκλογές του Απριλίου στα μέσα Ιουλίου. Εν τω μεταξύ, η Ε.Ε. άνοιξε την πόρτα των διαπραγματεύσεων, επανήλθε το ευρωπαϊκό όνειρο και ξεπρόβαλε πάλι μια ελπίδα. Ισως η μόνη ζωντανή -ακόμα- ελπίδα για τη χώρα που τώρα θα πρέπει να συγκεντρωθεί στον στόχο της ευρωπαϊκής ένταξης, των ουσιαστικών μεταρρυθμίσεων και της ενίσχυσης των θεσμών.
Επειτα από μεγάλη καθυστέρηση και προβλήματα στον ιστότοπο της Κρατικής Εκλογικής Επιτροπής, που έπεσε από εισβολή χάκερ, ανακοινώθηκαν αργά χθες το βράδυ τα τελικά αποτελέσματα, με το SDSM σε συμμαχία με το BESA να κερδίζουν 46 έδρες, ενώ το VMRO-DPMNE 44 έδρες.
Μεγάλη νίκη ήρθε και για τα αλβανικά κόμματα, που ενισχύθηκαν σημαντικά στη νέα Βουλή. Το DUI του πάντα απαραίτητου -από δεξιούς κι αριστερούς- για σχηματισμό συμμαχικής κυβέρνησης, Αλι Αχμέτι, κερδίζει 15 έδρες, η Συμμαχία των Αλβανών, 12, και το DPA μία έδρα. Στη νέα Βουλή θα είναι παρούσα και η Αριστερά («Levica») με δυο έδρες.
Αν και φαίνεται μονόδρομος η σύμπραξη των SDSM – BESA με τα αλβανικά κόμματα DUI και DPA, που διαμορφώνουν άνετη πλειοψηφία 62 εδρών σε σύνολο 120 στη νέα Βουλή, οι συνομιλίες δεν θα είναι καθόλου εύκολες και τα ανταλλάγματα που θα ζητηθούν προεξοφλείται πως θα είναι πολύ υψηλά. Ο Αλι Αχμέτι είχε ζητήσει προεκλογικά ακόμη και την πρωθυπουργία, κάτι που δεν θα συμβεί, αλλά είναι ενδεικτικό πόσο ψηλά έχει σηκώσει τον πήχη ο βετεράνος Αλβανός ηγέτης.
Ανακούφιση
Στις Βρυξέλλες, στο Βερολίνο -αλλά και στην Αθήνα, κι ας μην το παραδέχεται η κυβέρνηση- υποδέχτηκαν με ανακούφιση τα αποτελέσματα και τη νίκη του Ζάεφ, καθώς έτσι θωρακίζεται και σταθεροποιείται η Συμφωνία των Πρεσπών.
Ο Αλέξης Τσίπρας, ο άλλος ηγέτης-εταίρος της Συμφωνίας των Πρεσπών, έστειλε στον Ζόραν Ζάεφ μήνυμα μέσω Twitter: «Χάρη στις προσπάθειές σου το μήνυμα των γενναίων προοδευτικών δυνάμεων που αγωνίζονται κατά του εθνικισμού, για κοινωνική δικαιοσύνη και ειρήνη στην περιοχή μας, σήμερα έγινε πιο δυνατό. Ενα μήνυμα όχι μόνο για τα Βαλκάνια, αλλά για ολόκληρη την Ευρώπη».
Ο Γιώργος Παπανδρέου τόνισε για τη νίκη του Ζάεφ ότι «έχει ιδιαίτερη σημασία για την ειρήνη και τη σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή μας» και πρόσθεσε ότι «οι πολίτες της Βόρειας Μακεδονίας επιβράβευσαν με την επιλογή τους τον ευρωπαϊκό προσανατολισμό της χώρας έναντι του ακραίου εθνικισμού».
