Ηταν αναμενόμενο, μια εποχή που η δολοφονία του Τζόρτζ Φλόιντ από αστυνομικό της Μινεάπολης έχει συνταράξει όλη την ανθρωπότητα. Η υπηρεσία streaming HBO Maχ ανακοίνωσε την Τρίτη ότι αποσύρει από τον κατάλογό της το «Οσα παίρνει ο άνεμος» με την υπόσχεση ότι θα το επαναφέρει εν καιρώ, «με μια συζήτηση του ιστορικού του πλαισίου».
«Το “Οσα Παίρνει ο Ανεμος” είναι γέννημα της εποχής του και απεικονίζει μερικές από τις εθνικές και φυλετικές προκαταλήψεις που, δυστυχώς, είναι κοινός τόπος στην αμερικάνικη κοινωνία», δήλωσε εκπρόσωπος της HBO Max. «Αυτές οι ρατσιστικές εικόνες ήταν λάθος τότε, είναι λάθος και σήμερα. Αλλά αισθανόμαστε ότι δεν μπορούμε να κρατήσουμε τον τίτλο στο πρόγραμμά μας χωρίς μια εξήγηση αλλά και αποδοκιμασία. Θα ήταν ανεύθυνο».
Δεν είναι η πρώτη φορά που η ταινία του Βίκτορ Φλέμινγκ, έργο του 1939, «πληρώνει» με κάποιο τρόπο, λιγότερο ή περισσότερο θεαματικό, την αναμφισβήτητη ωραιοποίηση της δουλείας και την απροκάλυπτη υπεράσπιση της Κου Κλουξ Κλαν – να ’ναι καλά το μυθιστόρημα της Μάργκαρετ Μίτσελ, γραμμένο το 1936, στο οποίο βασίζεται. Είναι μια ταινία που τη λατρεύουν και τη σιχαίνονται εδώ και χρόνια, κάτι που δεν απειλεί την κορυφαία θέση της στην ιστορία του σινεμά.
Η τωρινή της περιπέτεια, μέρες εξέγερσης στις ΗΠΑ και με το σύνθημα «Black Lives Matter» να κυριαρχεί, είναι αποτέλεσμα μιας ιδιαίτερα ηχηρής καταγγελίας. Ο Τζον Ρίντλεϊ, σεναριογράφος του «Δώδεκα χρόνια σκλάβος» του Στιβ ΜακΚουίν (2013), βραβευμένος με Οσκαρ (ένα από τα τρία της ταινίας) έγραψε άρθρο στους «Λος Αντζελες Τάιμς» και ζήτησε την απόσυρσή της.
Καταλαβαίνει, έγραφε ο Ρίντλεϊ, ότι οι ταινίες είναι στιγμιότυπα της εποχής τους, αλλά το «Οσα παίρνει ο άνεμος» χρησιμοποιείται ακόμα «για να δίνει κάλυψη σε όσους υποστηρίζουν λανθασμένα ότι η προσκόλληση στην εικονογραφία της περιόδου των φυτειών του Νότου είναι ζήτημα εθνικής κληρονομιάς και όχι μίσους. Είναι μια ταινία, που όταν δεν αγνοεί τη φρίκη της δουλείας, διαιωνίζει μερικά από τα πιο επώδυνα στερεότυπα για τους έγχρωμους ανθρώπους. Είναι μια ταινία, που εξιδανικεύει τη Συνομοσπονδία (σ.σ. αποσχιθείσες Πολιτείες του Νότου) και συνεχίζει να νομιμοποιεί την άποψη ότι το κίνημά τους ήταν καλύτερο και ευγενέστερο από αυτό που πραγματικά ήταν – μια αιματηρή εξέγερση για να διατηρήσουν το “δικαίωμα” να κατέχουν, να πουλάνε και να αγοράζουν ανθρώπινα όντα».
Είναι πασίγνωστη η ιστορία της ταινίας, με βασική ηρωίδα την εγωκεντρική, αδίστακτη αλλά και δυνατή Νότια καλλονή, Σκάρλετ Ο’Χάρα, λατρεμένο παιδί αριστοκράτη, που μετά τον Εμφύλιο παλεύει με νύχια και με δόντια να σώσει τη φυτεία τους, την Τάρα, και να επιζήσει (μεγαλουργήσει, καλύτερα) σε έναν διαφορετικό κόσμο, χωρίς δούλους, πατώντας επί πτωμάτων. Σε βιβλίο και ταινία η Σκάρλετ ανήκει σε έναν κόσμο ευγενικό, με υψηλά ιδεώδη, οι δούλοι της οικογένειας περνάνε ζωή και κότα, ενώ οι ελεύθεροι μαύροι, μετά το τέλος του πολέμου, είναι επικίνδυνοι εγκληματίες και αριβίστες.
Ακόμα όμως κι έτσι, ας είμαστε ειλικρινείς, η ταινία είναι εξόχως γοητευτική, η ματιά της Μίτσελ στον κόσμο της αριστοκρατίας του Νότου, στα πάνω και στα κάτω της, δεν στερείται ενδιαφέροντος. Η ίδια η Σκάρλετ είναι εκμαυλιστική, ακόμα κι όταν εκμεταλλεύεται τους μαύρους εργάτες της, τη σώζει και ο ερωτάς της για τον ρομαντικό, ευγενικό και ιδεαλιστή Ασλεϊ, αλλά και το πάθος του Ρετ Μπάτλερ, καιροσκόπου νεόπλουτου, αλλά συγχρόνως άνδρα με αρχές. Τίποτα δεν είναι μαύρο-άσπρο, ακόμα και στο «Οσα παίρνει ο άνεμος». Και τι αντίφαση, αυτή η ταινία ήταν που χάρισε στη Χάτι ΜακΝτάνιελ το πρώτο Οσκαρ που πήρε ποτέ Αφροαμερικανός ηθοποιός – για τον ρόλο της Μάμι, μαύρης νταντάς της Σκάρλετ.
Οχτώ συνολικά Οσκαρ κέρδισε η ταινία το 1940 (μέσα φυσικά και η Βίβιαν Λι, όχι όμως ο Κλαρκ Γκέιμπλ) και θριάμβευσε στις αίθουσες – παραμένει η ταινία με τα περισσότερα έσοδα στην ιστορία του σινεμά. Δέχτηκε δε ελάχιστη κριτική για την ιδεολογία της μόνο από την εφημερίδα «The Daily Worker», όργανο του Κομμουνιστικού Κόμματος των ΗΠΑ. Το 1998 κατέκτησε την έκτη θέση στη λίστα του American Film Institute με τις καλύτερες ταινίες όλων των εποχών.
Για να ξαναγυρίσουμε στο σήμερα, η ΗΒΟ Μax, όπως διαβεβαιώνει, όταν επαναφέρει στον κατάλογό της το «Οσα παίρνει ο άνεμος», δεν πρόκειται να το αλλοιώσει – αυτό, δα, θα έλειπε. «Θα ξαναπροβληθεί όπως ακριβώς γυρίστηκε. Αν κάναμε κάτι διαφορετικό θα ήταν σαν να λέγαμε ότι αυτά τα στερεότυπα και οι προκαταλήψεις δεν υπήρξαν ποτέ. Για να δημιουργήσουμε ένα πιο δίκαιο, χωρίς αποκλεισμούς μέλλον, πρέπει πρώτα να παραδεχτούμε και να καταλάβουμε την ιστορία μας», εξήγησε ο εκπρόσωπός της.
Το «Οσα παίρνει ο άνεμος» δεν ήταν το μόνο οπτικοακουστικό προϊόν που «κόπηκε» τις τελευταίες μέρες με την ιδιαίτερη ευαισθησία απέναντι στον ρατσισμό. Το Paramount Network αποφάσισε να μην προβληθεί η 33η σεζόν του ριάλιτι «Cops», που εξυμνεί τους αστυνομικούς. Ενώ στην Αγγλία, το BBC απέσυρε από τη streaming υπηρεσία του επεισόδια της κωμικής σειράς «Little Britain» στην οποία ένα ηθοποιός ήταν blackface, δηλαδή βαμμένος για να φαίνεται μαύρος.
-320x213.jpg)
