Μετά τη Γιάλτα τι;

Και χωρίς τη βαριά σκιά της πανδημίας η 75η επέτειος του τέλους του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου θα προκαλούσε αμηχανία, όπως ακριβώς συμβαίνει τα τελευταία τριάντα χρόνια.

Με τις ανατροπές του 1989-91 κατέρρευσε η τάξη πραγμάτων που είχαν προσδιορίσει στη Γιάλτα τον Φεβρουάριο του 1945 οι τρεις μεγάλοι, οι ΗΠΑ, η Βρετανία και η ΕΣΣΔ.

Επί τρεις δεκαετίες, όχι μόνον δεν έχει προκύψει μια νέα και αποδεκτή από όλους τάξη πραγμάτων, αλλά αντίθετα διογκώνονται η ρευστότητα και η αβεβαιότητα:

● Εχει η Ρωσία ένα άτυπο αλλά βαρύνoν δικαίωμα λόγου στις χώρες της πρώην ΕΣΣΔ ως προς τις επιλογές τους σε θέματα ασφάλειας; Συνιστά η θέση αυτή της Μόσχας απειλή για την Ευρώπη και για τη Δύση συνολικά;

● Ποιο είναι το μέλλον, ο ορίζοντας της διατλαντικής σχέσης; Αποτελεί η επιθετική στάση του Τραμπ απέναντι στην Ευρώπη απόκλιση ή παρέκκλιση από μια συμμαχική κανονικότητα ή πρόκειται, ούτως ή άλλως, για την κορύφωση μιας διάστασης ζωτικών συμφερόντων των δύο ακτών του Ατλαντικού;

Αν η ρευστότητα και η αβεβαιότητα που κυριαρχούν σήμερα δεν επιτρέπουν ξεκάθαρη απάντηση για το μέλλον των σχέσεων της Ευρώπης, τόσο με τη Μόσχα, όσο και με την Ουάσινγκτον, ο ορίζοντας είναι ακόμη πιο σκοτεινός ως προς τη δυνατότητα μιας γεωπολιτικής χειραφέτησης της Ε.Ε.

Μπορεί μια βαθιά διχασμένη Ε.Ε., με την πόλωση ανάμεσα στον Βορρά και στον Νότο της ευρωζώνης για τη διαχείριση του κόστους της πανδημίας να αποτελεί το πιο πρόσφατο δείγμα γραφής, να αναζητήσει περαιτέρω εμβάθυνση της συνεργασίας σε θέματα άμυνας και εξωτερικής πολιτικής;

Εβδομήντα πέντε χρόνια μετά το τέλος του Πολέμου, η Ευρώπη όχι μόνον δεν πραγματοποίησε θετική υπέρβαση της Γιάλτας αλλά θυμίζει ολοένα και περισσότερο την περίοδο 1815-1914, από το Συνέδριο της Βιέννης μέχρι την έναρξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, όπου κυριαρχούσε μια συνεχώς εναλλασσόμενη και αναπροσδιοριζόμενη ισορροπία δυνάμεων.