Οικουμενικό Βασικό Εισόδημα: Γιατί διαδόθηκε το 2020;

Σάββατο, 30 Μαΐου 2082

Στις αρχές του 21ου αιώνα, η παγκόσμια οικονομία κινδύνευσε με κατάρρευση. Οι τράπεζες και οι αγορές είχαν ξεφύγει. Τα συστημικά μέσα επαναλάμβαναν διαρκώς τον όρο «trickle-down-economics», που σημαίνει «δίνουμε στους έχοντες κι αυτοί τα διοχετεύουν στους υπόλοιπους». Ο κόσμος ήταν δύσπιστος, και δικαιολογημένα. Tα trickle-down-economics απέτυχαν οικτρά.

Το 2020, με το ξέσπασμα μιας πανδημίας, τα ίδια μέσα και ορισμένοι δισεκατομμυριούχοι τάχθηκαν υπέρ του «οικουμενικού βασικού εισοδήματος». Μια ευγενής ιδέα, βασισμένη στην αρχή ότι κάθε άνθρωπος εκ γενετής έχει δικαίωμα σε αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης.

Ο κόσμος, που αισθανόταν εξαπατημένος από την προηγούμενη κρίση, ήταν δύσπιστος. Τα σενάρια συνωμοσίας έδιναν κι έπαιρναν. Ταυτόχρονα, διάφοροι, ευκατάστατοι ηλικιωμένοι στην πλειονότητά τους, άρχισαν να πολεμούν την ιδέα με σθένος, φοβούμενοι ότι θα προκαλέσει πληθωρισμό κι ότι θα ρίξει την αξία της περιουσίας τους, που είχαν σκοπό να πάρουν μαζί τους στον τάφο.

Η εξήγηση για τη χρονική στιγμή διάδοσης της ιδέας, όμως, ήταν πιο απλή. Το οικονομικό σύστημα της εποχής εκείνης βασιζόταν στην υπερκατανάλωση, όσο κι αν αυτό σε μας σήμερα φαντάζει τραβηγμένο. Ο κόσμος, ενώ ήταν υπερχρεωμένος, έχανε δουλειές και εισοδήματα εξαιτίας του αυτοματισμού και πολύ πιο ραγδαία εκείνη την περίοδο, λόγω της πανδημίας. Αν έπαυε να έχει τη δυνατότητα υπερκατανάλωσης, η οικονομία θα κατέρρεε ολοκληρωτικά. Χαμένοι θα ήταν τότε και οι πλέον ευνοημένοι του συστήματος.

Η πανδημία απλώς επέσπευσε την εφαρμογή μιας ιδέας, που ούτως ή άλλως θα εφαρμοζόταν από οικονομική αναγκαιότητα.

Ευθύς, οι υποστηρικτές του ορθού λόγου προέταξαν τη συστημική αδικία τού να μην πληρώνουν φόρους μεγάλες εταιρείες, ρυπογόνες και παραγωγής γενετικά μεταλλαγμένων τροφίμων, μεταξύ άλλων. Το οικουμενικό βασικό εισόδημα υιοθετήθηκε εντέλει και χρηματοδοτήθηκε σε μεγάλο βαθμό από τη φορολογία τους. Ετσι, όμως, αυξήθηκε ταυτόχρονα και η εξάρτηση του κόσμου από τις εταιρείες μαζικής περιβαλλοντικής υποβάθμισης.

Στην προσπάθειά τους για το «καλό», το «ιδανικό», το «δίκαιο», από αβλεψία, εσφαλμένα κίνητρα και ανοησία, το μόνο που κατάφεραν οι πρόγονοί μας, ήταν να επιταχύνουν μια πορεία προς την αντίθετη κατεύθυνση. Είχαν πέσει στην πλάνη ότι γνώριζαν εκ των προτέρων πώς ακριβώς να εφαρμόσουν το σωστό.

Η ιδέα καθαυτή δεν έφταιγε. Αξίζει, όπως πολύ καλά γνωρίζουμε σήμερα. Ο τρόπος που πήγε να εφαρμοστεί, όμως, λίγο έλειψε να τινάξει τα πάντα στον αέρα.

* Οικονομικός αναλυτής