Οταν η Αγγελική Αντωνίου έμαθε ότι η ταινία της «Οι άγνωστοι Αθηναίοι» επιλέχτηκε για το Διεθνές Διαγωνιστικό Μεγάλου Μήκους του 22ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, σκέφτηκε χαρούμενη: «Ελα ρε σκυλάκια, τα καταφέρατε». Γιατί οι Αθηναίοι που παρακολούθησε με την κάμερα στο χέρι, λιώνοντας επί εφτά ολόκληρα χρόνια τα παπούτσια της, ακόμα και στις 4 τα ξημερώματα, κάνοντας τα πάντα μόνη της (σκηνοθεσία, φωτογραφία και ήχο) είναι τα αδέσποτα της Αθήνας. Αλλά όχι μόνο.
Είναι κι ένα μεγάλο (και άγνωστο) δίκτυο από άγιους ανθρώπους, άνδρες και γυναίκες, άστεγους ή κυριλάτους, που έχουν κυριολεκτικά αφιερώσει τη ζωή τους –κάποιοι ούτε διακοπές δεν φεύγουν– στα αδέσποτα του κέντρου της Αθήνας (Σύνταγμα, Κολοκοτρώνη, Μοναστηράκι, Ερμού).
Τα ξέρουν ένα ένα με το όνομά τους, τους πηγαίνουν καθημερινά τροφή στα στέκια όπου τριγυρνάνε, τα πηγαίνουν στον γιατρό, τα χαϊδεύουν, τους μιλάνε. Τους έχουν κρεμάσει και κάτι ταυτότητες με το όνομά τους (των σκυλιών) και το δικό τους κινητό. Αν πάθουν κάτι, να τρέξουν να βοηθήσουν. Εχει και τρίτο πρωταγωνιστή το ντοκιμαντέρ, άγνωστος κι αυτός, ό,τι κι αν πιστεύετε. Την ίδια την Αθήνα.
Αλλά ας μας τα πει καλύτερα όλα αυτά η σκηνοθέτις της συγκινητικής και μεστής ταινίας, η ταλαντούχα και δυναμική Αγγελική Αντωνίου, κάποτε από τα σημαντικά ονόματα του ελληνικού σινεμά, με τη «Δονούσα» και τις «Χαμένες νύχτες». Φέτος, επιστρέφει δεκατέσσερα χρόνια μετά το τολμηρό της «Eduart», για έναν νεαρό Αλβανό, που πληρώνει τον φόνο που έκανε κλεισμένος σε μια φυλακή-κόλαση. Και, μάλιστα, με δυο ταινίες. Εχει έτοιμη και τη φιξιόν «Πράσινη θάλασσα», με πρωταγωνιστές την Αγγελική Παπούλια, τον Γιάννη Τσορτσέκη και τον Τάσο Παλαντζίδη -εμπνευσμένη από το μυθιστόρημα της Ευγενίας Φακίνου «Για να δει τη θάλασσα» (Καστανιώτης).
Μοιράζοντας εδώ και χρόνια τη ζωή και την καριέρα της ανάμεσα σε Βερολίνο και Ελλάδα, βρήκε το θέμα για τους «Αγνωστους Αθηναίους» «κυριολεκτικά στον δρόμο». «Τα έβλεπα, βέβαια, τα αδέσποτα στο κέντρο και απορούσα πώς ζουν, αλλά τα προσπερνούσα, όπως όλοι μας. Και, ξαφνικά, μια μέρα, που ήμουνα πεσμένη ψυχολογικά γιατί με το κλείσιμο της ΕΡΤ και την κρίση είχε κολλήσει η “Πράσινη θάλασσα”, είδα στην Ερμού έναν μεσήλικα με μηχανάκι φορτωμένο με τάπερ. Σταμάτησε και πέντε σκυλιά όρμησαν από παντού, τον φίλαγαν και πήδαγαν επάνω του. Τα τάισε, φυσικά, κι εγώ έπαθα την πλάκα μου. Πήγα και του μίλησα. Και, τότε, είπα, “εγώ κάτι θα κάνω για όλα αυτά”».
Δεν ήταν εύκολο. Οχι τόσο για την κούραση του να στήνεσαι και να παρακολουθείς αδέσποτα. «Μετά από οχτώ μήνες, απογοητευμένη, γιατί δεν με κάλυπτε το υλικό μου, παραλίγο να εγκαταλείψω το ντοκιμαντέρ. Μου έλειπε κάτι βασικό, ένα νήμα που να διαπερνά την ταινία. Και τότε συνάντησα τον Αχιλλέα Αδάμ, που τριάντα τόσα χρόνια ταΐζει τα αδέσποτα. Βρήκα έναν “ήρωα” και στη συνέχεια πάρα πολλούς άλλους».
Είναι ολόκληρη στρατιά. Μακάρι να μπορούσαμε να γράψουμε όλα τα ονόματά τους. Ο χαρισματικός φαρμακοποιός Παύλος Γιαννόπουλος, γείτονάς μας κάποτε στην Κολοκοτρώνη. Ο άστεγος Σπύρος Ασπιώτης. Η Κατερίνα Καστανάρα, που αφήνει τα αδέσποτα να μπουν στο σικ μπαρ της. Οι αδελφές Μπρασινίκα, που υιοθέτησαν τον έρμο τον «Θρύλο», έναν κοκκινοτρίχη σκύλο, που είχε φάει «το ξύλο της αρκούδας» από τους Παναθηναϊκούς.
«Δεν με ενδιέφερε να τους ψυχολογήσω, ούτε να εξηγήσω την πέρα από όρια αγάπη τους για τα αδέσποτα. Είναι, άλλωστε, πολύ διαφορετικοί μεταξύ τους, άλλοι με οικογένειες και παιδιά, άλλοι μοναχικοί. Ηθελα να τους αναδείξω. Κι αυτοί με βοήθησαν ποικιλοτρόπως. Χάρη στις δικές τους διαδρομές και των αδέσποτων κατέληξα να κάνω ένα πορτρέτο της Αθήνας, την ανακάλυψα εκ νέου, έμαθα να μην τη βλέπω πια μηχανικά. Περνάω από το “Zara” και δεν θυμάμαι ότι θέλω να αγοράσω μια φούστα, αλλά ότι τα αδέσποτα μαζεύονται εκεί το καλοκαίρι για τη δροσιά των κλιματιστικών και για την ανθρώπινη παρουσία».
Η Αγγελική Αντωνίου μόνο ένα πράγμα επιμένει να γράψω. «Πήγα πρόσφατα να βρω τον Σωκράτη, που συχνάζει έξω από το Marks & Spencer, και δεν αντέδρασε με χαρά, ήταν σαφώς κακοποιημένος και τρομοκρατημένος. Και ο Λέων, ο σκύλος, που γουστάρει τους τουρίστες γιατί όλο και κάτι του δίνουν, κυνηγήθηκε μπροστά στα μάτια μου από μια ομάδα παιδιών, που ήθελαν να κάψουν την ουρά του με αναπτήρες».
Οι «Αγνωστοι Αθηναίοι» έχουν ήδη διανομή (filmtrade). Ηταν να βγουν στις αίθουσες στις 2 Απριλίου. Τελικά θα βγουν στις 10 Σεπτεμβρίου στα θερινά σινεμά. Υπάρχει και μεγάλο ενδιαφέρον από ξένους sales agents. Και να φανταστείτε ότι είναι μια εντελώς ανεξάρτητη ταινία, δεν στηρίχτηκε οικονομικά από ΕΚΚ και ΕΡΤ – η Αντωνίου δεν έκανε καν αίτηση.
Πώς νιώθει άραγε που το ντοκιμαντέρ της προβάλλεται online; Την ενοχλεί; «Δεν κρύβω ότι σαν γνήσια κινηματογραφίστρια, που γυρίζω ταινίες για τις αίθουσες, στην αρχή έπαθα σοκ, ήμουνα διχασμένη. Αφού μίλησα και με τον διανομέα μου αποφάσισα, όμως, να συμμετάσχω στο Φεστιβάλ. Αλλωστε είμαι συναισθηματικά δεμένη μαζί του και η ταινία μου τού χρωστάει πολλά. Οι “Αγνωστοι Αθηναίοι” συμμετείχαν στο docs in progress το 2016».
INFO: Δείτε το online Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ στο www.filmfestival.gr δημιουργώντας πανεύκολα account και επιλέγοντας ταινίες. Μέχρι 28 Μαΐου.
