Tην ημέρα που όλοι βιάζονταν να επιστρέψουν στην Ελλάδα, εγώ έπρεπε να μπω στο αεροπλάνο και να ταξιδέψω στη Μ. Βρετανία, για να ενωθώ με την οικογένειά μου. Πήρα την τελευταία πτήση νωρίς το πρωί της ίδιας μέρας που ανακοινώθηκε η διακοπή των πτήσεων ανάμεσα στις δύο χώρες. Ταξίδεψα παίρνοντας όλα τα συνιστώμενα μέτρα ασφαλείας σε ένα μισογεμάτο αεροπλάνο από ανθρώπους που έπρεπε επίσης να ταξιδέψουν στη Μ. Βρετανία, κάποιοι μάλιστα μεγάλης ηλικίας.
Στη διάρκεια του ταξιδιού είχα στο νου την κυνική δήλωση του Βρετανού Πρωθυπουργού Μπόρις Τζόνσον ότι πολλοί θα έχαναν τους αγαπημένους τους λόγω του κορονοϊού. Θα έλεγα ψέματα, αν έλεγα ότι δεν φοβήθηκα. Αναρωτήθηκα πως θα ήταν η ζωή μας αλλά και μεις οι ίδιοι, όταν θα τελείωνε όλο αυτό. Θα μαθαίναμε άραγε να εκτιμούμε περισσότερο όσα θεωρούσαμε μέχρι τώρα δεδομένα;
‘Εφτασα σε ένα σχεδόν άδειο αεροδρόμιο Χίθροου. Τόσα χρόνια που ταξιδεύω δεν το είχα ξαναδεί έτσι. Στον πίνακα αφίξεων υπήρχαν μόνο έξι πτήσεις. Είχαν ήδη απαγορευτεί οι πτήσεις από και προς τις ΗΠΑ. Για να αποφύγω την οποιαδήποτε αναμονή, ταξίδεψα μόνο με ένα μικρό σάκο τον οποίο είχα μαζί μου. Προχώρησα βιαστικά για το κεντρικό σταθμό των υπεραστικών λεωφορείων, για να πάρω το λεωφορείο που θα με πήγαινε στο σπίτι μου. Στο ασανσέρ ήμουν εγώ και ένας άλλος κύριος που φρόντισε να βρίσκεται στην άλλη άκρη και με γυρισμένη την πλάτη κρατώντας όσο μεγαλύτερη απόσταση μπορούσε.
Λίγο πριν κλείσει η πόρτα, ένα μπουλούκι νεαρών αντρών από κάποια χώρα της Ασίας μπήκαν μέσα. Μόνο δύο φορούσαν μάσκα. Οι υπόλοιποι φλυαρούσαν ασύστολα και γελούσαν. Σκέφτηκα ότι μπορεί να ήταν φοιτητές. Δεν τους ένοιαζε να κρατήσουν αποστάσεις. ‘Επιασα τον εαυτό μου να φοβάται. Υποθέτω και ο κύριος στο ασανσέρ που είχα δει, όταν μπήκα, σκεφτόταν κάτι παρόμοιο, γιατί ήταν η πρώτη φορά που γύρισε και με κοίταξε. Τελικά έτσι θα φτάσουμε να φοβόμαστε ο ένας τον άλλο από δω και πέρα;
Αισθάνθηκα ανακούφιση, όταν μπήκα σε ένα σχεδόν άδειο λεωφορείο. Μόνο έξι άτομα ήταν όλα και όλα μέσα. ‘Επιασα μια θέση σε ένα από τα πίσω καθίσματα και το ταξίδι ξεκίνησε. Δεν μπορούσα παρά να παρατηρήσω την ομορφιά της Αγγλικής εξοχής που πάντα μου άρεσε ειδικά την άνοιξη. Τα δέντρα ήταν γεμάτα λουλούδια, το ίδιο και οι κήποι στα πάρκα, αλλά και στα σπίτια. Και ο ήλιος έλαμπε. ‘Εμεινα άφωνη όμως, όταν είδα ανθρώπους να συνωστίζονται σε ένα πάρκο, για να αγοράσουν παγωτό. ‘Αλλοι κάθονταν στο γρασίδι και απολάμβαναν τον ήλιο, έκαναν ποδήλατο ή περπατούσαν. Είχε ήδη απαγορευτεί η συγκέντρωση ατόμων, όμως αυτό δεν φάνηκε να πτοεί κανέναν. ‘Εδιναν την εντύπωση ότι δεν αντιλαμβάνονταν ότι κάτι σοβαρό συνέβαινε.
Μετά από τέσσερις ώρες ταξίδι έφτασα επιτέλους στον προορισμό μου. Πήρα ταξί και πήγα στο σπίτι. Δεν μπορώ να περιγράψω την ανακούφιση που ένιωσα, όταν έκλεισα πίσω μου την πόρτα. Η υποδοχή απ’ τους δικούς μου ανθρώπους ήταν ό, τι πιο γλυκό και τρυφερό, έστω και κάτω από αυτές τις συνθήκες. Χρειάστηκε να κρατήσω τις αποστάσεις, για να τους προστατέψω, μέχρι να περάσουν κάποιες μέρες. Τουλάχιστον είμαστε όλοι μαζί στο ίδιο σπίτι. Το βράδυ μπόρεσα επιτέλους να πέσω εξαντλημένη για ύπνο, αλλά με τη χαρά που έφτασα και είμαι κοντά στην οικογένειά μου.
‘Εχει περάσει ήδη ένας μήνας από τη μέρα που έφτασα. ‘Εχουν απαγορευτεί και δω οι άσκοπες μετακινήσεις και η πλειοψηφία του κόσμου συμμορφώνεται και υπακούει πια. Δεν επιβάλλονται πρόστιμα τόσο υψηλά όσο στην Ελλάδα, όμως καλό είναι να μην σε πετύχουν στο δρόμο δύο φορές μέσα στην ίδια μέρα. Ούτε χρειάζεται κάθε φορά που βγαίνεις έξω να στέλνεις μήνυμα, για να πάρεις άδεια. Βασίζονται στην υπευθυνότητα των ατόμων.
Το αυτοκίνητο του δήμου περιφέρεται από γειτονιά σε γειτονιά βέβαια και υπενθυμίζει στον κόσμο να μείνει στο σπίτι του και να σταματήσει να βγαίνει έξω χωρίς λόγο. Την πρώτη φορά που το άκουσα, σοκαρίστηκα. Ήταν λες και βρισκόμασταν σε εμπόλεμη ζώνη και έπρεπε να προφυλαχθούμε από τους βομβαρδισμούς. Τώρα πια δεν μου κάνει εντύπωση. Κάποιες φορές ακούγεται το ελικόπτερο της αστυνομίας να πετάει πάνω απ’ το σπίτι. Αυτό που τους ενδιαφέρει είναι αποφευχθεί ο συνωστισμός και οι άσκοπες μετακινήσεις.
Υπάρχουν βέβαια και εκείνοι-όπως και σε άλλες χώρες άλλωστε-που αρνούνται να συμμορφωθούν, αλλά ευτυχώς είναι οι εξαιρέσεις. Στην πλειοψηφία τους οι άνθρωποι τηρούν πια τους κανόνες. Οι δρόμοι είναι άδειοι, τα πάρκα άδεια, όπως και οι παραλίες. Άγρια ζώα αρχίζουν να κάνουν τις εμφάνισή τους στις πόλεις. Ελάφια κατεβαίνουν από τα δάση στις αυλές των σπιτιών, το ίδιο και τα αγριοκάτσικα. Τα ζώα έχουν παρατηρήσει ότι κάτι έχει αλλάξει. Οι άνθρωποι έχουν εξαφανιστεί, υπάρχει πολύ ησυχία και αυτό τους δίνει μεγαλύτερη σιγουριά, για να κατέβουν στις πόλεις.
Οι άνθρωποι προσπαθούν να διατηρήσουν επαφή έστω και διαδικτυακά με τους συγγενείς και τους φίλους τους, να βγουν με προσοχή ένα περίπατο, να κάνουν τα απαραίτητα ψώνια τους, να μαγειρέψουν, να γυμναστούν, να περάσουν χρόνο με τους δικούς τους ανθρώπους. Σχηματίζουν ομάδες για να βοηθάνε και να στηρίζουν ο ένας τον άλλο. Υπάρχουν ομάδες που εθελοντικά κάνουν τα ψώνια, για τις ευπαθείς ομάδες και τα φέρνουν στην πόρτα, όσων έχουν ανάγκη.
‘Αλλοι παίζουν μουσική, τραγουδούν, διδάσκουν χορό δωρεάν, όλα διαδικτυακά, για να απασχολούν τον κόσμο στη διάρκεια του εγκλεισμού. Oμάδες μαγειρεύουν και διανέμουν τα φαγητά στους εργαζόμενους στην πρώτη γραμμή, αλλά και σε όσους δεν μπορούν να το κάνουν μόνοι τους. ‘Εκαναν την εμφάνισή τους και ανακοινώσεις για Food Banks που περιέχουν δωρεάν τρόφιμα σε όσους έχουν ανάγκη. Είναι δυστυχώς πολλοί περισσότεροι απ’ όσο νομίζουμε.
Τα παιδιά όμως και οι συνέπειες που θα έχει όλο αυτό στο χαρακτήρα και τη σκέψη τους απασχολεί τους περισσότερους. Τα περισσότερα σχολεία βρέθηκαν απροετοίμαστα, έτσι η επαφή με τους δασκάλους περιορίζεται στο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο στο οποίο oι δάσκαλοι δίνουν στους μαθητές εργασίες με τις οποίες απασχολούνται μέχρι το μεσημέρι. Πολλά παιδιά συνεχίσουν τα μαθήματα μουσικής και ξένων γλωσσών διαδικτυακά. ‘Ετσι η ζωή τους έχει ένα καθημερινό πρόγραμμα.
Τις ελεύθερες ώρες τα παιδιά μιλάνε με τη βοήθεια της τεχνολογίας στους φίλους τους. Μία ώρα κάθε μέρα μαζεύονται πολλά παιδιά από την ίδια τάξη και μιλάνε μεταξύ τους. Κάποια παιδιά φοβούνται τόσο απ’ αυτά που ακούνε από τους γονείς, τους φίλους και τις ειδήσεις που δεν θέλουν να βγαίνουν έξω ούτε για ένα περίπατο. Κάποιοι γονείς παραπονούνται ότι τα παιδιά δεν συγκεντρώνονται αρκετά, για να κάνουν τις εργασίες για το σχολείο ή ότι θέλουν να μιλάνε όλη την ώρα στους φίλους τους. Μήπως όμως ζητάμε πολλά από τα παιδιά; Τι θα θυμούνται άραγε απ’ όλη αυτή την ιστορία μετά από κάποια χρόνια; Τι θα τους αφήσει αυτός ο εγκλεισμός;
Kαι στους μεγάλους τι θα αφήσει όλο αυτό; Όσοι εργάζονται είναι σε καλύτερη κατάσταση ψυχολογικά, αφού έχουν ένα πρόγραμμα. Αρκετοί εργάζονται διαδικτυακά. Οι εργαζόμενοι της πρώτης γραμμής πηγαίνουν κανονικά στη δουλειά τους. Πολλοί όμως δεν εργάζονται. Ήδη άρχισαν να ανακοινώνονται οι πρώτες απολύσεις. Η British Airways ανακοίνωσε αυτή την εβδομάδα ότι θα απολύσει 12.000 εργαζόμενους. Και είναι μόνο η αρχή. Αναμένονται πολύ περισσότερες απολύσεις.
Δυστυχώς ο αριθμός των νεκρών στη Μ. Βρετανία είναι μεγάλος σε καθημερινή βάση. Ακούγονται κατηγορίες για την κυβέρνηση που δεν προνόησε και δεν πήρε μέτρα εγκαίρως, όταν άλλες χώρες το είχαν ήδη κάνει. Οι εργαζόμενοι στο ΝΗS (Eθνικό Σύστημα Υγείας) κάνουν ό, τι μπορούν. Οι ΜΕΘ είναι λίγες και το προσωπικό ανεπαρκές. Κάποια γήπεδα έχουν ήδη μετατραπεί σε νοσοκομεία. Καλούν φοιτητές ιατρικής και νοσηλευτικής να προσέλθουν και να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους.
‘Ενας συνταξιούχος καρδιολόγος επέστρεψε στο πρώην πόστο του στο πανεπιστημιακό νοσοκομείο του Κάρντιφ, για να προσφέρει τις υπηρεσίες του και το πλήρωσε με τη ζωή του. Οι ελλείψεις τραγικές υπενθυμίζουν τα πολλά προβλήματα ενός συστήματος υγείας που είναι υπό κατάρρευση. Από φίλη που δουλεύει σε νοσοκομείο άκουσα ότι σε πολλά νοσοκομεία οι νοσηλευτές και οι γιατροί δουλεύουν χωρίς μάσκες και γάντια με τραγικές κάποιες φορές συνέπειες για τους ίδιους και τις οικογένειές τους.
Δεν λείπουν οι τραγικές ιστορίες από οικογένειες που πολλά μέλη τους ξεκληρίστηκαν από τον κορονοϊό. Οι τραγωδίες δυστυχώς δεν έχουν τέλος. Καθημερινά οι εφημερίδες γράφουν για τις απώλειες ζωών και τις ιστορίες των θυμάτων. Οι αριθμοί των νεκρών χιλιάδες και αναμένεται να αυξηθούν ακόμα περισσότερο. Μέχρι να περάσει όλο αυτό. Μα όλους τους βασανίζει το πότε. Δυστυχώς χωρίς το εμβόλιο δεν μπορούμε να περιμένουμε ότι θα μπει ένα τέλος σ’ αυτόν τον εφιάλτη.
Μέσα σ’ αυτό το σκηνικό ο Μπόρις Τζόνσον κατάφερε μέσα στο μήνα που βρίσκομαι στη Μ. Βρετανία να νοσήσει από τον κορονοϊό, να νοσηλευτεί σε μονάδα εντατικής θεραπείας και να αποθεραπευθεί και να γίνει για έκτη φορά πατέρας από την κατά πολλά χρόνια μικρότερη αρραβωνιαστικά του. ‘Ένα μεγάλο μέρος του Βρετανικού τύπου σχολιάζει με δηκτικό τόνο το γεγονός ότι ο Μπόρις Τζόνσον άνοιξε πολλά μπουκάλια σαμπάνια χθες στην πρωθυπουργική κατοικία, για να γιορτάσει τη γέννηση του παιδιού του, μια ενέργεια στα όρια της πρόκλησης τη στιγμή που η Μ. Βρετανία απαριθμεί τόσες χιλιάδες απώλειες σε ανθρώπινες ζωές.
*Μεταδιδακτορική Ερευνήτρια στο Πάντειο Παν/μιο και Διδάσκουσα στο Τμήμα Ιστορίας Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου της Κύπρου.
