Σε πρόσφατο κείμενό μου («Εφ.Συν.» 10/2/20) υποστήριξα ότι το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης ως διοικητική δομή δεν αντιμετωπίζει μόνον λειτουργικά προβλήματα, αλλά βρίσκεται ένα βήμα πριν από την κατάρρευση.
Στο ενδιάμεσο διάστημα, έλαβα επιστολή από τον πρύτανη, η οποία γράφει επί λέξει: «Κύριε Καθηγητά, σε άρθρο σας δηλώνετε αφοριστικά ότι το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης βρίσκεται σε φάση διοικητικής κατάρρευσης και διοικητικού – οργανωτικού εκτροχιασμού. Επειδή οι παραδοχές αυτές εμφανίζονται ως αξιωματικές και μη χρήζουσες αποδείξεως, παρακαλώ να μου γνωρίσετε άμεσα ποιες μη εγγενείς παθογένειες σε διοικητικό – οργανωτικό επίπεδο του Ιδρύματος θεωρείτε ότι συμβαίνουν ώστε να δικαιολογούνται οι προαναφερθείσες δηλώσεις σας».
Επειτα από αυτήν την εξέλιξη, έλαβα την απόφαση να μην απαντήσω ιδιωτικώς, αλλά να επιχειρήσω για μια ακόμη φορά να αναπτύξω το θεωρητικό – πολιτικό πλαίσιο και να εξετάσουμε όλοι μαζί πώς και γιατί το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης βρίσκεται στη σημερινή δεινή διοικητική κατάσταση, η οποία επιδρά αρνητικά στο παραγόμενο ερευνητικό και επιστημονικό έργο του.
Διευκρινίζω, εξαρχής, ότι δεν υπερασπίζομαι το Πανεπιστήμιο ως οντότητα παραγωγής γνώσης εκτός των ιστορικο-κοινωνικών παραγόντων, οι οποίοι το θεσμοθετούν. Το Πανεπιστήμιο εν γένει είναι το ίδιο «κοινωνική σφαίρα», κοινωνική περιοχή και μέσω της ερευνητικής και γνωσιακής λειτουργίας του αναγορεύεται στην πρώτιστη αρχή συγκροτήσεως της σύγχρονης κοινωνίας. Αυτό το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του Πανεπιστημίου το κάνει να διαφέρει από τις άλλες «κοινωνικές σφαίρες». Ιδιαίτερα για το δημόσιο Πανεπιστήμιο, αυτό είναι το στοιχείο εκείνο που το διαφοροποιεί από τις δημόσιες υπηρεσίες.
Το ερώτημα, το οποίο τίθεται, μπορεί να διατυπωθεί ως εξής: στην περίπτωση του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, έχουν εφαρμογή αυτές οι ιδιωτικές θεωρητικο-πολιτικές αρχές για τις οποίες μιλάμε ή μήπως βρισκόμαστε μπροστά σε μια ιδιότυπη πραγματολογική συνθήκη δημοσίου πανεπιστημίου, το οποίο αυτοπροσδιορίζεται ως δημόσια υπηρεσία και όχι ως ελεύθερος και ανεξουσίαστος αναστοχασμός της κοινωνίας μας;
Στην «ανοιχτή επιστολή» που έστειλε προς την υπουργό Παιδείας ο συνάδελφος Βασίλης Τσαουσίδης, καταγράφονται μια σειρά από εμπειρικά δεδομένα, τα οποία θεμελιώνουν τη θεωρητικο-πολιτική θέση μου, σύμφωνα με την οποία οι συνάδελφοί μου, καθηγητές Πανεπιστημίου, οι οποίοι έχουν επιφορτιστεί (εννοείται μέσω δημοκρατικών διαδικασιών) με το διοικητικό έργο, αντιμετωπίζουν προβλήματα.
Και δεν αναφέρομαι στα προσωπικά δεδομένα προβλήματά τους λόγω της εμπλοκής τους στις δικαστικές διώξεις. Αναφέρομαι, πρωτίστως, στο γεγονός ότι δεν μπορεί να ασκείται διοικητικό έργο από επιστήμονα ο οποίος διώκεται, επειδή αυτός ο επιστήμων δεν είναι σε θέση να ασκήσει το έργο του εντός του καθολικού πανεπιστημιακού διαφέροντος.
Δεν θα ήθελα να επεκταθώ σε μια αναλυτική και λεπτομερή έκθεση της διοικητικής παθογένειας. Εκείνο για το οποίο όλοι ενδιαφερόμαστε πρωτίστως (εννοώ και τους καθηγητές και τους φοιτητές) είναι τα εξής: να γίνει επιτέλους, μετά από σαράντα τόσα χρόνια λειτουργίας του (ιδρύθηκε το 1974) το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Πανεπιστήμιο με την ουσιαστική έννοια του όρου.
Να γίνει όχι μόνον για τη Θράκη ο κοινωνικός θεσμός του πολιτικού αναστοχασμού, αλλά για ολόκληρη την ελληνική πολιτική κοινωνία και επιπροσθέτως για την ίδια την Ευρώπη ο φάρος των ιστορικών προοπτικών τους. Κάθε επίκληση των ονομάτων του Δημόκριτου, του Βιζυηνού ή του Καραθεοδωρή είναι είτε υποκριτική είτε βερμπαλιστική στον βαθμό που όλοι εμείς οι καθηγητές δεν έχουμε συνειδητοποιήσει ότι το έργο μας (ερευνητικό και διδακτικό) δεν μπορεί να διεκπεραιώνεται με υπονομευμένες (θεσμικά) και ιδιοτελείς (προσωπικά) πράξεις.
Το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης βρίσκεται σε μια ιστορική καμπή. Και αυτή δεν έχει να κάνει με την παροδική, προσωρινή διοικητική κρίση του. Συνδέεται με την ιστορική προοπτική του να δομηθεί ως Πανεπιστήμιο εν γένει. Μία τέτοιου τύπου ιστορική προοπτική, στα δικά μου μάτια, φαίνεται ιδιαίτερα δύσκολη, αλλά και δεν μπορώ να κάνω προβλέψεις.
Εκείνο που προέχει είναι το εξής: η ελληνική δημόσια σφαίρα, όπως και η εποπτεύουσα διοικητική αρχή (δηλαδή το υπουργείο Παιδείας) να αναλάβουν πολιτικές πρωτοβουλίες ανασύστασης του Πανεπιστημίου. Αυτό σημαίνει να απαλλαγεί το Πανεπιστήμιό μας από το εξωθεσμικό μεταεπίπεδο των επικαθορισμών του. Στην τωρινή φάση εξέλιξής του, να πάρει τις αναγκαίες πολιτικές πρωτοβουλίες το υπουργείο Παιδείας και τελικά όλοι μας να αγωνισθούμε για την επανίδρυση του Πανεπιστημίου μας, στο μορφωτικό πλαίσιο του διαφωτισμού.
Ως συμπέρασμα των αναλύσεών μου τονίζω το εξής: εάν σε αυτή τη φάση της εξέλιξής του το Πανεπιστήμιό μας δεν επανιδρυθεί ως μορφωτική οντότητα του διαφωτισμού, τότε θα αναπαράγει τη διοικητική παθογένειά του και την ακαδημαϊκή καχεξία του. Ο διαφωτιστικός αγώνας όλων μας για ένα ευρωπαϊκό πανεπιστήμιο στη Θράκη είναι ο μοναδικός πολιτικός δρόμος που όλοι μαζί χαράσσουμε.
*καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης
