Πώς θα νιώθαμε αν ξυπνούσαμε ένα πρωί και μαθαίναμε ότι η αρκούδα ως είδος εξαφανίστηκε; Οτι ο τελευταίος λύκος απεβίωσε; Με τρόμο σκέφτομαι ότι πολλοί συνάνθρωποί μας δεν θα μπορούσαν να κατανοήσουν τι σημαίνει αυτό και για τη δική μας μετέπειτα κατάρρευση.
Ρωτάω λοιπόν τον Αλέξανδρο Καραμανλίδη, τον επιστημονικό σύμβουλο του «Αρκτούρου». Ποιες θα είναι οι συνέπειες για το ανθρώπινο είδος αν οι αρκούδες εξαφανιστούν; «Είναι σαν να εξαφανιστεί ο Παρθενώνας», θα απαντήσει αυθόρμητα ο Αλέξανδρος αντιλαμβανόμενος την ηθική διάσταση της ερώτησης. Γιατί μια κοινωνία που λεηλατεί τη φύση είναι μια κοινωνία ηθικής υποβάθμισης που δεν έχει κανένα πρόβλημα να λεηλατήσει και τους ανθρώπους.
Ωστόσο σε κάθε κοινωνία, σε κάθε χώρα υπάρχουν και οι ήρωες. Οι άνθρωποι αυτοί ζουν ανάμεσά μας και είναι οι άνθρωποι που με αυταπάρνηση αγωνίζονται για τις ανθρώπινες αξίες. Για τη διατήρηση των ειδών, όπως οι άνθρωποι του «Αρκτούρου» στην Ελλάδα, για την ανακούφιση των ταλαιπωρημένων συνανθρώπων μας κάποιοι άλλοι στο Βέλγιο ή στη Λιθουανία, για την εξάλειψη της φτώχειας στην Τσεχία, για την ασφάλεια στη Γερμανία.
Η Ευρωπαϊκή Ενωση με το πρόγραμμα EU PROTECT στέκεται αρωγός στην προσπάθεια των ηρώων της καθημερινότητάς μας, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να έρχονται σε επαφή, να αντιμετωπίζουν τα εμπόδια και να υπερβαίνουν τα εθνικά σύνορα. Το μεγαλύτερό μας επίτευγμα μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Ευρωπαϊκή Ενωση, παρά τις όποιες αδυναμίες, είναι εδώ για να μας θυμίζει ότι η υγιής πολιτεία, η υγιής κοινωνία είναι μια συνεχόμενη προσπάθεια. Μια προσπάθεια που πρέπει να την κάνουμε όλοι μαζί.
Η ιστορία του «Αρκτούρου»
Ο Πάνος Στεφάνου, ο εκπρόσωπος Τύπου του «Αρκτούρου», υποδέχεται τη δημοσιογραφική αποστολή στο αρχηγείο της οργάνωσης στο χωριό Αετός της Φλώρινας, λίγο έξω από το Αμύνταιο. Στις εγκαταστάσεις που χτίστηκαν με ευρωπαϊκά κονδύλια, η ομάδα του «Αρκτούρου» ξεδιπλώνει την ιστορία και το έργο της οργάνωσης.
«Ηταν στις αρχές της δεκαετίας του ’90 όταν ο Γιάννης Μπουτάρης είδε μια αρκούδα να χορεύει στον δρόμο και αποφάσισε να κάνει κάτι», θα πει ο Πάνος για την αφορμή που κινητοποίησε τον ιδρυτή του «Αρκτούρου» να αναζητήσει λύσεις στο τότε διαρκώς αυξανόμενο πρόβλημα της αιχμαλωσίας αρκούδων.
Ο Γιάννης Μπουτάρης κατάγεται από το Νυμφαίο και γνώριζε πολύ καλά ότι οι αρκούδες δεν χορεύουν. Αυτό που εμείς «βλέπουμε» σαν χορό είναι το αποτέλεσμα ενός βασανιστηρίου που υπέστη το αρκουδάκι μετά την αρπαγή του και αφού σκότωσαν τη μητέρα του, μια και ζωντανή δεν θα επέτρεπε σε κανέναν να πλησιάσει τα μικρά της.
«Αφού τρυπούσαν τη μύτη του ζώου για να περαστεί ο χαλκάς και έσπαγαν τους κυνόδοντες, ανάγκαζαν το ζώο να πατάει σε πυρακτωμένες λαμαρίνες υπό τον ήχο του ντεφιού. Στην προσπάθειά του να αποφύγει το κάψιμο, το αρκουδάκι σηκωνόταν στα πισινά του πόδια και χοροπηδούσε επί τόπου. Το βασανιστήριο συνεχιζόταν για αρκετό καιρό ώσπου να δημιουργηθεί ένας τύπος εξαρτημένου αντανακλαστικού», εξηγεί ο Πάνος Στεφάνου.
Οταν λοιπόν ο Γιάννης Μπουτάρης είδε το θέαμα της αρκούδας «χορεύτριας» κάλεσε την αστυνομία, η οποία πήρε το ζώο και το έβαλε στη φυλακή για να το προφυλάξει μέχρι να βρουν να το πάνε κάπου αλλού. «Επειτα από πέντε χρόνια δεν ξαναείδαμε στην Ελλάδα αρκούδα “χορεύτρια”», θα πει ο Πάνος, αφού ήδη η οργάνωση λειτουργούσε και άρχισε να πιέζει και στο νομοθετικό έργο για την απαγόρευση της αιχμαλωσίας των ζώων.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η Ελλάδα χάρη στις πιέσεις της οργάνωσης «Αρκτούρος» έγινε η πρώτη χώρα στην Ευρώπη και η δεύτερη στον κόσμο με τσίρκο χωρίς ζώα.
Η «Αμεση Δράση» του Νυμφαίου
Κοντά σε αρκούδες και λύκους όπως οι πρόγονοί μας
Ο «Αρκτούρος» μέσα από προγράμματα LIFE κατάφερε να δημιουργήσει ένα καταφύγιο άγριας ζωής στο Νυμφαίο της Φλώρινας, ένα κτηνιατρικό κέντρο στον Αετό Φλώρινας, ένα καταφύγιο λύκων και ένα εκτροφείο του ελληνικού ποιμενικού, του κλασικού ελληνικού τσοπανόσκυλου, έξω από το χωριό Αγραπιδιά.
Μπορεί η περίπτωση της αρκούδας «χορεύτριας» να αποτελεί παρελθόν για την Ελλάδα, ωστόσο στη γειτονική Αλβανία υπάρχει ακόμη, γεγονός που δημιουργεί παράνομο εμπόριο και στη χώρα μας. Θα θυμάστε ίσως την περίπτωση του Πάτρικ, που πριν από ακριβώς πέντε χρόνια βρέθηκε να περιφέρεται στην Πρέσπα. Το αρκουδάκι προοριζόταν για την Αλβανία.
Ο «Αρκτούρος» το περιέθαλψε και όταν ήταν έτοιμο να επιβιώσει μόνο του στη φύση, η οργάνωση το απελευθέρωσε. «Σαράντα μέρες περιφερόταν στα βουνά ελεύθερος ο Πάτρικ. Μια μέρα όμως επέστρεψε στο καταφύγιο», θα μου πει ο Κώστας Στεφανίδης από την Ομάδα Αμεσης Επέμβασης του «Αρκτούρου». «Ο Πάτρικ δεν έζησε ποτέ με τη μαμά του και έτσι δεν έγινε ποτέ άγριος», εξηγεί ο Κώστας, ενώ ο Πάτρικ βολτάρει και «στήνεται» για να τον φωτογραφίσουν οι Ευρωπαίοι δημοσιογράφοι.
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι αρκούδες που έχασαν τις μητέρες τους πολύ νωρίς, δεν πρόλαβαν να διδαχτούν τους βασικούς μηχανισμούς επιβίωσης και γι’ αυτόν τον λόγο είναι αδύνατον να επανενταχθούν και να επιβιώσουν μόνες τους στο φυσικό τους περιβάλλον. Μετά την περίθαλψή τους στον κτηνιατρικό σταθμό του «Αρκτούρου» μεταφέρονται στο καταφύγιο στο Νυμφαίο και ζουν το υπόλοιπο της ζωής τους σε ένα περιφραγμένο τμήμα του φυσικού δάσους οξιάς, πάντα με την ανθρώπινη φροντίδα. Δουλειά είχε όμως ο «Αρκτούρος» και κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Σερβία όπου περιέθαλψε πολλά τραυματισμένα ζώα.
Σήμερα στο καταφύγιο στο Νυμφαίο φιλοξενούνται 13 αρκούδες και «ο σκοπός δεν είναι να τις βλέπει ο κόσμος, αλλά οι επισκέπτες να καταλαβαίνουν την αξία που έχουν τα οικοσυστήματα», θα πει ο ξεναγός του καταφυγίου, Γιώργος Μοστάκης. Το καταφύγιο λειτουργεί και ως κέντρο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης με προγράμματα που απευθύνονται σε παιδιά ηλικίας 8-15 ετών. Μέσα απ’ αυτά οι μαθητές μπορούν να ενημερωθούν για τη σημασία της αρκούδας στην καλή λειτουργία των οικοσυστημάτων.
«Ο “Αρκτούρος” κατάφερε να κάνει την αρκούδα το πιο πολυσυζητημένο θηλαστικό στην Ελλάδα, ωστόσο σήμερα έχουμε να δώσουμε την πιο δύσκολη μάχη», θα πει ο Γιώργος Μοστάκης, αναφερόμενος στο πρόβλημα της Εγνατίας Οδού. Εκεί όπου καθημερινά πολλές αρκούδες στην προσπάθεια τους να περάσουν τον δρόμο χάνουν τη ζωή τους, θέτοντας παράλληλα και τις ζωές των οδηγών και των επιβατών των οχημάτων σε κίνδυνο.
«Οι αρκούδες χρειάζονται χώρο για να κινηθούν και η κατασκευή της Εγνατίας περιόρισε τον ζωτικό τους χώρο», θα πει ο Πάνος Στεφάνου. Η οργάνωση προσέφυγε στο Συμβούλιο της Επικρατείας και κατάφερε να εκτρέψει κάποιες διαδρομές, ενώ ύστερα από πολλά ατυχήματα δημιουργήθηκαν κάποιες υπόγειες διαβάσεις για τις αρκούδες.
Αρμονική συμβίωση ανθρώπων και άγριας ζωής
Ο Βασίλης Φουρκιώτης είναι ο ήρωας του προγράμματος EU PROTECT. Γιος κτηνοτρόφου, γεννημένος στο Σκλήθρο, ένα μικρό χωριό στη Φλώρινα, ο Βασίλης είχε πάντα επαφή με την άγρια ζωή. Οι σπουδές του στην περιβαλλοντική κοινωνιολογία σε συνδυασμό με την καθημερινή του επαφή με τα ζώα τον κατέστησαν ιδανικό σύνδεσμο μεταξύ κατοίκων και άγριας ζωής.
«Η περιοχή πάντα είχε λύκους. Οι λύκοι κρατούν την ισορροπία στο δάσος και στο περιβάλλον. Οι άνθρωποι το γνώριζαν αυτό και αντιμετώπιζαν τους λύκους με τα τσοπανόσκυλα. Δεν τους σκότωναν. Πρέπει να ξαναγυρίσουμε στις παλιές μεθόδους των προγόνων μας», θα πει ο Βασίλης στην ξενάγηση που μας έκανε στο κέντρο εκτροφής του ελληνικού ποιμενικού σκύλου που διατηρεί ο «Αρκτούρος» κοντά στο χωριό Αγραπιδιά.
Ο «Αρκτούρος» σε μια προσπάθεια διάσωσης του σκύλου, που λόγω της προσαρμογής του στις αντίξοες συνθήκες της ορεινής κτηνοτροφίας είναι ιδανικός να προφυλάσσει τα κοπάδια αντιμετωπίζοντας τις επιθέσεις των λύκων, υλοποιεί πρόγραμμα αναπαραγωγής ελληνικού ποιμενικού από το 1998. Ο ελληνικός ποιμενικός λόγω της μείωσης της νομαδικής κτηνοτροφίας αλλά και των ανεξέλεγκτων διασταυρώσεων βρέθηκε μπροστά στον κίνδυνο εξαφάνισης.
Σήμερα χάρη στον «Αρκτούρο» ο πληθυσμός του ελληνικού ποιμενικού ανακάμπτει και οι κτηνοτρόφοι έχουν στη διάθεσή τους δωρεάν από την οργάνωση τον πιο αποτελεσματικό φύλακα απέναντι στις επιθέσεις των λύκων που διαρκώς αυξάνονται, αφού η ελάττωση της φυσικής λείας τους τούς στρέφει προς τα ζώα εκτροφής.
«Στην Ελλάδα οι λύκοι και οι αρκούδες δημιουργούν πρόβλημα στους ανθρώπους και οι άνθρωποι δημιουργούν πρόβλημα στην άγρια ζωή», λέει ο Βαγγέλης Στυλιάδης, κτηνοτρόφος βοοειδών που με τον συνδυασμό ήπιας μορφής ηλεκτροφόρων καλωδίων και σκυλιών βρήκε τρόπο να προστατεύσει το κοπάδι των 100 αγελάδων του. «Δεν θεωρώ εχθρούς τους λύκους. Συνυπάρχουμε όλοι στη φύση», θα πει ο Βαγγέλης, που έχει ωφεληθεί από το πρόγραμμα του «Αρκτούρου» «Οι λύκοι είναι πολύ έξυπνοι, πολλές φορές παίζουν κρυφτό μαζί μας», θα πει γι’ αυτά τα αιώνια σύμβολα δύναμης και ελευθερίας, που δεν θα καταναλώσουν ποτέ ενέργεια για κάτι που θεωρούν χαμένη υπόθεση.
Ομως για να προστατέψεις την άγρια ζωή πρέπει να προστατέψεις και τους ανθρώπους και ο Βαγγέλης εκφράζει τη δυσαρέσκειά του για το κράτος μας που αποζημιώνει τους κτηνοτρόφους μόνο αν χάσουν δέκα ζώα. Ούτε ένα λιγότερο.
Ομάδα Αμεσης Επέμβασης
Και ενώ η ξενάγηση των δημοσιογράφων βρίσκεται σε εξέλιξη, ένα μήνυμα φτάνει στην Ομάδα Αμεσης Επέμβασης του «Αρκτούρου». Μια λύκαινα στην προσπάθειά της να βρει φαγητό εγκλωβίστηκε στις λόγχες καγκελόπορτας ενός σπιτιού, σ’ ένα χωριό λίγο έξω από τη Θεσσαλονίκη.
Η ομάδα ανταποκρίθηκε αμέσως και η επιχείρηση απελευθέρωσης του ζώου είχε αίσιο τέλος. «Ευτυχώς δεν πειράχτηκαν ζωτικά όργανα του ζώου», θα μας ενημερώσει λίγες ώρες αργότερα ο Πάνος Στεφάνου.
Η λύκαινα που ονομάστηκε Ελισάβετ θα μείνει λίγες μέρες στον κτηνιατρικό σταθμό του «Αρκτούρου» μέχρι να αναρρώσει και θα αφεθεί ελεύθερη στο φυσικό της περιβάλλον. «Δεν υπάρχει πιο όμορφο πράγμα από το να κάνεις δουλειά αυτό που αγαπάς», θα μου πει χαρούμενος για τη διάσωση της λύκαινας ο Κώστας Στεφανίδης από την Ομάδα Αμεσης Επέμβασης. Και σκέφτομαι πόσο δίκιο έχει.
Η δουλειά δεν πρέπει να είναι μόνο ο τρόπος για να πληρώνεις τους λογαριασμούς, αλλά αυτό που σε κάνει να «ανθίζεις» ως άνθρωπος. Τότε θα είχαμε πολύ περισσότερους ήρωες στον κόσμο μας.
-320x213.jpg)
