Στις ολονύκτιες συνεδριάσεις της συνόδου κορυφής της 21/22.2.20 για τον προϋπολογισμό της Ε.Ε. (Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο) για την επταετία 20210-2027, είδαμε σε επανάληψη αυτό που συμβαίνει κάθε φορά στην πρώτη προσπάθεια συμβιβασμού των αντιτιθέμενων συμφερόντων ομάδων κρατών-μελών της Ε.Ε., δηλαδή την άκαρπη κατάληξή της.
Στη σύνοδο αυτή η συμφωνία ήταν δυσκολότερη λόγω της αποχώρησης της Βρετανίας, που στερεί τον προϋπολογισμό της Ε.Ε. από τη συνεισφορά της, γεγονός που μειώνει το ύψος του. Η βασική διαφωνία αφορούσε το ύψος του προϋπολογισμού αυτού ως ποσοστού του ΑΕΠ της Ε.Ε. των 27 κρατών (Ε.Ε.27). Απορρίφθηκαν οι προτάσεις: 1,3% του Ευρωκοινοβουλίου, 1,11% της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και 1,094% του προέδρου της Ε.Ε. Ο τελευταίος μείωσε το ποσοστό σε 1,074% αλλά και αυτό δεν έγινε δεκτό από 4 κράτη, Δανία, Ολλανδία, Αυστρία και Σουηδία, που αντιπρότειναν 1%.
Τι ποσά όμως σε ευρώ αντιπροσωπεύουν τα δύο τελευταία ποσοστά σε ετήσια βάση στο συνολικό ΑΕΠ της Ε.Ε.27; Το συνολικό ΑΕΠ της Ε.Ε.27 σε τρέχουσες τιμές ανερχόταν σε 13.744 δισ. ευρώ το 2018. Με βάση το ποσό αυτό του συνολικού ΑΕΠ, ο προϋπολογισμός της Ε.Ε. θα ανερχόταν ετησίως σε 147,6 δισ. ευρώ με βάση την τελευταία πρόταση του προέδρου της Ε.Ε., ενώ με βάση εκείνη των 4 κρατών σε 137,4 δισ. ευρώ. Διαφορά, μόλις 10 δισ. ευρώ ή 0,07%, του ΑΕΠ της Ε.Ε.27. Γι’ αυτό το ασήμαντο ποσό και ποσοστό δεν υπήρξε συμφωνία.
Πέρα, όμως, από την παραπάνω βασική διαφωνία των μελών της Ε.Ε.27, έχουν κατατεθεί προτάσεις για τη μείωση των ποσών που διατίθενται για τη στήριξη της αγροτικής παραγωγής καθώς και εκείνων που προορίζονται για την ενίσχυση της συνοχής της Ε.Ε., δηλαδή της σύγκλισης των οικονομιών των κρατών-μελών της. Τι συνεπάγεται, όμως, για τα νότια κράτη ένας μειωμένος προϋπολογισμός και οι περικοπές που προαναφέρθηκαν για την περίοδο 2021-2027;
Με βάση τους προηγούμενους γλίσχρους προϋπολογισμούς της Ε.Ε. (δηλαδή εκείνους που κυμαίνονταν γύρω στο 1% του ΑΕΠ της Ε.Ε.28) σημειώθηκε αύξηση της ανισότητας βόρειων-νότιων κρατών-πρώτων μελών της Ε.Ε. Στο σύντομο αυτό άρθρο θα εξετάσουμε την αύξηση αυτή στο κατά κεφαλήν Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) σε Μονάδες Αγοραστικής Δύναμης (ΜΑΔ) (δηλαδή σε συγκρίσιμες μονάδες που λαμβάνουν υπόψη τη διαφορά σε ευρώ ανάμεσα στα κράτη-μέλη της αγοράς ενός «καλαθιού» αγαθών και υπηρεσιών) το 2018 σε σχέση με το 2009. Τα στοιχεία είναι από τη βάση δεδομένων της Eurostat.
Στις δύο πρώτες στήλες των δύο πρώτων γραμμών του πίνακα δίνεται το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε ΜΑΔ των 11 βόρειων κρατών (Βέλγιο, Δανία, Γερμανία, Ιρλανδία, Γαλλία, Λουξεμβούργο, Ολλανδία, Αυστρία, Φινλανδία, Σουηδία, Ηνωμένο Βασίλειο) και των 4 νότιων (Πορτογαλία, Ιταλία, Ελλάδα και Ισπανία) τα έτη 2009 και 2018. Στην 3η γραμμή δίνεται η ποσοστιαία διαφορά του κατά κεφαλήν ΑΕΠ των νότιων από εκείνο των βόρειων κρατών. Στην τελευταία γραμμή του πίνακα, για σύγκριση, δίνεται το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε ΜΑΔ της Ελλάδας. Στην 3η στήλη του πίνακα δίνονται οι ποσοστιαίες μεταβολές το 2018 σε σχέση με το 2009.
Από την 3η στήλη του πίνακα φαίνεται ότι το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε ΜΑΔ το 2018 σε σχέση με το 2009:
• Στα βόρεια κράτη αυξήθηκε με ρυθμό υπερδιπλάσιο εκείνου των νότιων κρατών με αποτέλεσμα, ενώ το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε ΜΑΔ των νότιων κρατών το 2009 ήταν κατά 13,8% χαμηλότερο από εκείνο των βόρειων, το 2018 η διαφορά να διευρυνθεί στο 24,0%. Η διαφορά αυτή οφείλεται στην υπερδιπλάσια αύξηση του συνολικού ΑΕΠ σε ΜΑΔ των βόρειων κρατών (33,1%) έναντι εκείνης των νότιων κρατών (13,3%).
• Στην Ελλάδα μειώθηκε κατά 8%. Η χώρα μας είναι η μόνη στην οποία σημειώθηκε μείωση, ενώ στα άλλα τρία νότια κράτη σημειώθηκε αύξηση (Πορτογαλία 18,1%, Ισπανία 15,2% και Ιταλία 13,7%). Η μείωση στη χώρα μας οφείλεται στα εξοντωτικά μέτρα των τριών Μνημονίων.
Από τα παραπάνω είναι σαφές ότι, αν τελικά το ποσοστό το οποίο θα αντιπροσωπεύει ο προϋπολογισμός της Ε.Ε. στο ΑΕΠ των 27 κρατών-μελών της δεν αυξηθεί ώστε να καλύψει το έλλειμμα από την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου και αν περικοπούν τα ποσά για την αγροτική πολιτική και την πολιτική συνοχής, το χάσμα βόρειων-νότιων κρατών της Ε.Ε. θα διευρυνθεί περισσότερο.
* πρώην: αντιπρόεδρος της Βουλής, υπουργός και καθηγητής της ΑΣΟΕΕ
