Από την πρώτη τους διοργάνωση, το 1929, έως σήμερα, οι τελετές απονομής των βραβείων της Αμερικανικής Ακαδημίας Κινηματογράφου και Τηλεόρασης, των χρυσαφένιων Οσκαρ, έχουν δώσει άφθονες αφορμές για συζητήσεις, σοβαρές, πικάντικες, ακτιβιστικές ή απλώς κωμικές.
Ο Μάρλον Μπράντο μίλησε βροντόφωνα υπέρ των δικαιωμάτων των Ινδιάνων το 1973, απουσιάζοντας από την τελετή και στέλνοντας αντ’ αυτού την Απάτσι Σασίν Λίτλφεδερ να παραλάβει το Οσκαρ Β’ Ανδρικού Ρόλου για τον «Νονό».
Ο άγνωστος πασιφιστής Ρόμπερτ Οπελ έτρεξε ολόγυμνος στη σκηνή, το 1974, πίσω από τον τότε παρουσιαστή Ντέιβιντ Νίβεν, επιδεικνύοντας το σήμα της ειρήνης και… όλα τα υπόλοιπα. Ο 73χρονος Τζακ Πάλανς τιμήθηκε με το Οσκαρ Β’ Ανδρικού το 1992 και το παρέλαβε κάνοντας πους-απ με το ένα χέρι, για να αποδείξει ότι η τρίτη ηλικία όλα τα μπορεί.
Πέρα, όμως, από αυτές τις εμβληματικές στιγμές, υπάρχουν κι άλλες πολλές, που τις θυμόμαστε λίγο πιο σπάνια. Παρακάτω οι δέκα αγαπημένες μας.
Η Σερ έχει μείνει στην Ιστορία για κάθε της εμφάνιση στη σεζόν των βραβείων, αλλά περισσότερο για εκείνη του 1986, σχεδιασμένη από τον Μπομπ Μάκι: με ένα υπέρλαμπρο μαύρο κεντητό μικροσκοπικό τοπ με φούστα, φορώντας στο κεφάλι τιάρα με φτερά κόκορα, μαζεμένα ένα ένα από μια γαλλική φάρμα.
Η Μπιορκ ακολούθησε την τάση των πουλερικών το 2001, φορώντας έναν ολόσωμο, τρισδιάστατο κύκνο του designer Μαρζάν Πεγιόσκι από τη Βόρεια Μακεδονία, με αξεσουάρ έξι αυγά στρουθοκαμήλου που απόθεσε στο κόκκινο χαλί. Κανείς όμως δεν αναφέρεται στις εμφανίσεις της Εντι Γουίλιαμς που, τακτικά, για πάνω από μία δεκαετία, υπήρξε η εγγύηση ότι το πλήθος θα αλαλάξει με την άφιξή της.
Πρωταγωνίστρια των κλασικών ταινιών sexploitation του Ρας Μέγερ και σύζυγός του, η Γουίλιαμς για χρόνια ακολουθούσε τη συνταγή μπικίνι – πανωφόρι – κατοικίδιο, αφήνοντας ελάχιστα στη φαντασία και αντιμετωπίζοντας τα φλας με δυναμικό μπούστο και χιούμορ. Ολα αυτά μέχρι το 2000, γιατί μετά ένιωσε πως η ατμόσφαιρα δεν τη σήκωνε.
Για όσους θυμούνται την κωμωδία «In and Out» με τον Κέβιν Κλάιν, ο ήρωας, δάσκαλος σχολείου, Χάουαρντ, αρχίζει να αναθεωρεί τη σεξουαλικότητά του (όπως κι ολόκληρη τη συντηρητική κοινότητα όπου ζει), όταν ένας τέως μαθητής του και νυν ηθοποιός (ο Ματ Ντίλον στον ρόλο) κερδίζει το Οσκαρ και τον ευχαριστεί ως gay πρότυπο.
Η ιδέα για την ταινία δεν ήταν πρωτότυπη: το 1993, κερδίζοντας το Οσκαρ Α’ Ανδρικού Ρόλου για το «Φιλαδέλφεια», ο Τομ Χανκς ευχαρίστησε στον λόγο του τον δάσκαλό του, Ρόλεϊ Φάρνσγουερθ, μ’ ένα απρόσμενο outing, χαρακτηρίζοντάς τον «έναν από τους ευγενέστερους gay Αμερικανούς που είχα την τύχη να γνωρίσω». Ο Φάρνσγουερθ, πράγματι, δεν είχε μιλήσει ανοιχτά ώς τότε για τη σεξουαλικότητά του – κι ούτε χρειάστηκε, μετά απ’ αυτό.
Το 1940, στη 12η τελετή απονομής των Οσκαρ, η Χάτι ΜακΝτάνιελ έγινε η πρώτη Αφροαμερικανίδα που κέρδισε Οσκαρ, αυτό του Β’ Γυναικείου Ρόλου, για την ερμηνεία της ως υπηρέτρια Μάμι στο «Οσα παίρνει ο άνεμος».
Εξήντα δύο χρόνια αργότερα, το 2002, η Χάλι Μπέρι υπήρξε η πρώτη Αφροαμερικανίδα που κέρδισε το Οσκαρ Α’ Γυναικείου Ρόλου για το «Monster’s Ball» – και η μοναδική ώς τώρα. Το 2010 η Κάθριν Μπίγκελοου ήταν η πρώτη γυναίκα που κέρδισε το Οσκαρ Καλύτερης Σκηνοθεσίας για το «The Hurt Locker», με συνυποψήφιό της, μάλιστα, τον πρώην σύζυγό της, Τζέιμς Κάμερον, για το «Avatar». Εξακολουθεί να είναι η μοναδική γυναίκα που έχει βραβευτεί στην κατηγορία, πράγμα που δεν θα αλλάξει φέτος, μια και όλοι οι υποψήφιοι σκηνοθέτες είναι άνδρες.
Το χειροκρότημα με τη μεγαλύτερη διάρκεια σε οσκαρική τελετή απευθύνθηκε στον Τσάρλι Τσάπλιν. Ο εμβληματικός δημιουργός παρέλαβε το Τιμητικό Οσκαρ το 1972, επιστρέφοντας στην Αμερική μετά από απουσία 20 ετών, εξοστρακισμένος από τη χώρα λόγω κομμουνιστικών φρονημάτων. Οι παριστάμενοι στην αίθουσα τον χειροκροτούσαν όρθιοι επί 12 λεπτά.
Πολύ μετά τον «Ταξιτζή», το «Οργισμένο είδωλο», τα «Καλά παιδιά», τόσες αριστουργηματικές ταινίες του, ο Μάρτιν Σκορσέζε κέρδισε το πρώτο του Οσκαρ το 2007 για τον «Πληροφοριοδότη». Το βραβείο τού απένειμαν οι στενοί φίλοι του Τζορτζ Λούκας, Στίβεν Σπίλμπεργκ και Φράνσις Φορντ Κόπολα, δίνοντας την ευκαιρία για μια σειρά από μνημειώδεις ομαδικές φωτογραφίες. Παραλαμβάνοντας το αγαλματάκι του, ο Σκορσέζε αστειεύτηκε: «Μπορείτε να διπλοτσεκάρετε τον φάκελο;».
Περισσότερο από κάθε εμπνευσμένο ή αποτυχημένο παρουσιαστή, ο Τζάστιν Τίμπερλεϊκ άνοιξε τα Οσκαρ με τον μεγαλύτερο, μεταδοτικό ενθουσιασμό στην τελετή του 2017. Μπήκε στην αίθουσα τραγουδώντας το «Can’t Stop That Feeling» (από την ταινία «Trolls»), σήκωσε τους σταρ στο πόδι, από τη Μέριλ Στριπ ώς την Ιζαμπέλ Ιπέρ και τον Ντένζελ Γουόσινγκτον και, ίσως για μοναδική φορά, έκανε την τελετή να μοιάζει άνετη και σέξι.
Ο Κερτ Ράσελ έφτασε κοντά στο να κάνει πρόταση γάμου στην αγαπημένη του, Γκόλντι Χον, σε μια από τις πιο χαριτωμένες ιστορικές στιγμές. Το 1989, ανεβαίνοντας στη σκηνή, ήδη ζευγάρι από το 1983, για να παρουσιάσουν το Οσκαρ Σκηνοθεσίας, οι δύο ηθοποιοί διαπίστωσαν ότι τους ενώνουν τόσα πράγματα, είναι συνάδελφοι, συμπρωταγωνιστές, σύντροφοι. «Μόνο ένα πράγμα δεν είμαστε, ακόμα. Παντρεμένοι» είπε ο Κερτ Ράσελ πονηρά. Κι όταν η Γκόλντι τον ρώτησε αν αυτό είναι πρόταση γάμου, ο Ράσελ επικαλέστηκε την υποχρεωτική συντομία των ομιλιών τους κι υποσχέθηκε να το συζητήσουν σπίτι.
Φυσικά αυτό δεν ήταν παρά ένα διασκεδαστικό, στημένο σκετς: οι δυο τους εξακολουθούν να είναι μαζί, τριάντα χρόνια αργότερα, χωρίς τα τυπικά δεσμά του γάμου.
Η μνημειώδης γκάφα του 2017, όταν η Φέι Ντάναγουεϊ κι ο Γουόρεν Μπίτι έδωσαν, λανθασμένα, το Οσκαρ Καλύτερης Ταινίας στο «La La Land», ενώ νικητής ήταν το «Moonlight», δεν αποτελεί, πραγματικά, πρωτιά.
Το 1934, ο ηθοποιός Γουίλ Ρότζερς παρουσίασε το Οσκαρ Σκηνοθεσίας, λέγοντας «Αυτόν τον νεαρό τον παρακολουθώ καιρό, τον είδα να ξεκινά από το μηδέν, το βραβείο δεν θα μπορούσε να πάει σε συμπαθέστερο άνθρωπο, έλα να το πάρεις, Φρανκ!». Ο Φρανκ Κάπρα ανέβηκε στη σκηνή για να παραλάβει το Οσκαρ, ενώ νικητής ήταν ο… Φρανκ Λόιντ. Χρόνια αργότερα, στην αυτοβιογραφία του, ο Κάπρα χαρακτήρισε τη στιγμή ως «τα πιο θλιβερά, συντριπτικά βήματα της ζωής μου».
Εάν, σήμερα, όλοι οι νικητές ταλαιπωρούνται από τον ελάχιστο χρόνο που έχουν στη διάθεσή τους για τον ευχαριστήριο λόγο τους, προκειμένου η τελετή να μη διαρκέσει πάρα πολύ, η τελετή του 1969, αντίθετα, κατέληξε να ολοκληρώνεται κατά 20 λεπτά συντομότερα απ’ όσο έπρεπε.
Παρουσιαστής, τότε, ο Τζέρι Λούις, σκαρφίστηκε, χωρίς σενάριο, ό,τι μπορούσε για να παρατείνει το σόου: έπιασε την κουβέντα με την ορχήστρα, έβαλε το κοινό να τραγουδήσει εν χορώ το «There’s no Business Like Show Business», έστησε στη σκηνή έναν διαγωνισμό χορού μεταξύ Κλαρκ Γκέιμπλ, Αν Σέρινταν, Τζέιμς Κάγκνεϊ και Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ και δεν σταμάτησε ώσπου να τον ενημερώσουν ότι, επιτέλους, η αναμετάδοση τελείωσε.
Δύο χρόνια αφότου το λήμμα «selfie» προστέθηκε στο Λεξικό της Οξφόρδης, η Ελεν ΝτεΤζένερις, παρουσιάστρια της τελετής του 2015, κόντεψε να… ρίξει το internet με τη διάσημη selfie της, παρέα με τους Μέριλ Στριπ, Μπράντλεϊ Κούπερ, Τζένιφερ Λόρενς, Τζούλια Ρόμπερτς, Μπραντ Πιτ, Αντζελίνα Τζολί, Λουπίτα Νιόνγκ’ ο και τον αδελφό της, Πίτερ, Τζάρεντ Λέτο, Τσάνινγκ Τέιτουμ και Κέβιν Σπέισι. Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, τη μοιράστηκαν 3.361.860 άτομα.
Οι Ελληνες στα Οσκαρ
Από τον Ηλία Καζάν ώς τον Ντιν Ταβουλάρη, από τον Αλεξάντερ Πέιν ώς τον Φαίδωνα Παπαμιχαήλ, πολλοί είναι οι υποψήφιοι ή νικητές Οσκαρ με ελληνική καταγωγή, εγγύτερη ή απώτερη.
Κι ο Χιου Τζάκμαν είχε προπάππο με ελληνική ρίζα, πράγματι. Δεν χρειάζεται, ωστόσο, να ανατρέξουμε σε οικογενειακά δέντρα για να βρούμε ελληνικές συμμετοχές στα Οσκαρ μέσα στις δεκαετίες. Το 1943, η Κατίνα Παξινού ήταν η πρώτη που έφερε το χρυσό αγαλματάκι στα πάτρια εδάφη, βραβευμένη για τον Β’ Ρόλο της Πιλάρ στο «Για ποιον χτυπάει η καμπάνα».
Το 1960 ήταν η χρονιά του «Ποτέ την Κυριακή»: ο Μάνος Χατζιδάκις τιμήθηκε με το Οσκαρ Τραγουδιού (κοινή κατηγορία τότε) για τα «Παιδιά του Πειραιά», ενώ υποψήφια ήταν ακόμα η Μελίνα Μερκούρη, αλλά και η Θεώνη Βαχλιώτη-Ολντριτζ (όπως και για τη «Φαίδρα»), με συνεργάτιδά της στην ταινία την ξαδέλφη της, Ντένη Βαχλιώτη. Ο Μιχάλης Κακογιάννης ήταν υποψήφιος για τρία Οσκαρ, Καλύτερης Ταινίας ως παραγωγός, Σκηνοθεσίας και Σεναρίου, για τον «Ζορμπά» του το 1965 – για τη σκηνογραφία της ταινίας κέρδισε το Οσκαρ ο Βασίλης Φωτόπουλος.
Την ίδια δεκαετία, τα «Κόκκινα φανάρια» και το «Χώμα βάφτηκε κόκκινο» του Βασίλη Γεωργιάδη βρέθηκαν υποψήφια για το Οσκαρ Ξενόγλωσσης Ταινίας, όπως και η «Ηλέκτρα» του Κακογιάννη και, λίγα χρόνια αργότερα, η «Ιφιγένεια». Ο Κώστας Γαβράς ήταν υποψήφιος για δύο Οσκαρ, Σκηνοθεσίας και Σεναρίου, το 1970 για το «Ζ», γαλλο-αλγερινή παραγωγή – το κέρδισε, για το Σενάριο και το 1983, για τον «Αγνοούμενο», συμπαραγωγή Αμερικής – Μεξικού. Ο Βαγγέλης Παπαθανασίου κέρδισε Οσκαρ Μουσικής το 1981 για τους «Δρόμους της φωτιάς».
Με κενό μιας εικοσιπενταετίας, η Ελλάδα επανήλθε στα Οσκαρ το 2011, βρίσκοντας τον «Κυνόδοντα» του Γιώργου Λάνθιμου υποψήφιο για το Βραβείο Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας. Στην τελετή του 2017, ο Λάνθιμος και ο Ευθύμης Φιλίππου ήταν υποψήφιοι για το Οσκαρ Σεναρίου για τον «Αστακό». Ταυτόχρονα, η Δάφνη Ματζιαράκη ήταν υποψήφια για το Οσκαρ Καλύτερου Ντοκιμαντέρ Μικρού Μήκους για το «4,1 μίλια». Δύο χρόνια αργότερα, η «Ευνοούμενη» του Γιώργου Λάνθιμου ήταν υποψήφια για 10 Οσκαρ, μεταξύ αυτών δύο για τον ίδιο, Καλύτερης Ταινίας και Σκηνοθεσίας και, φυσικά, την υποψηφιότητα Καλύτερου Μοντάζ για τον Γιώργο Μαυροψαρίδη.
-320x213.png)
