Η πρωτότυπη μελέτη του Θανάση Χρήστου για τον εξαιρετικό επιστήμονα, τον κομμουνιστή γιατρό Πέτρο Κόκκαλη έχει σχολιαστεί εκτενώς μέσα από τις σελίδες της «Εφ.Συν.», καθώς έχει προκαλέσει το ενδιαφέρον του αναγνωστικού κοινού, μελετητών και επιστημόνων της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Πρόσφατα, αυτή η μελέτη κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Α. Α. Λιβάνη και σε αγγλική μετάφραση με τον γενικό τίτλο «Petros Sokrates Kokkalis (1896-1962). The bourgeois revolutionary doctor from anti-Venizelism to Leninism».
Στόχος του εκδοτικού οίκου -αλλά και του συγγραφέα, αναπληρωτή καθηγητή Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου Θανάση Χρήστου- είναι η μελέτη αυτή να καταστεί προσιτή και στο αναγνωστικό κοινό εκτός Ελλάδος, καθώς ο Πέτρος Κόκκαλης υπήρξε μία επιστημονική φυσιογνωμία διεθνούς εμβέλειας. Μαζί με τον επιστήμονα Πέτρο Κόκκαλη, όμως, το αγγλόφωνο αναγνωστικό κοινό θα έχει την ευκαιρία να πληροφορηθεί και για τον αγωνιστή γιατρό της Εθνικής Αντίστασης, τον υπουργό της Κυβέρνησης του Βουνού στην Αντίσταση και στον Εμφύλιο, για το σημαίνον στέλεχος του ΚΚΕ. Κατά συνέπεια θα έρθει σε επαφή και θα αντλήσει σημαντικές πληροφορίες για τα κορυφαία ιστορικά γεγονότα στην Ελλάδα της δεκαετίας του ’40 και τα όσα ακολούθησαν του Εμφυλίου.
Το συγκεκριμένο έργο έκανε την πρώτη του εμφάνιση στα ελληνικά (ως η δεύτερη έκδοση- η πρώτη κυκλοφόρησε από το Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου για ακαδημαϊκή χρήση) τον Μάιο της τρέχουσας χρονιάς πάλι από τις Εκδόσεις Α. Α. Λιβάνη, φωτίζοντας με πλήθος νέων στοιχείων μια προσωπικότητα, που εξαιτίας της απομάκρυνσής της από την αστική τάξη του μεταπολεμικού κόσμου είχε κηρυχθεί ως ο θανάσιμος ιδεολογικός της αρνητής και αποστάτης.
Η μελέτη αυτή αποτελεί την πιο ολοκληρωμένη μέχρι σήμερα βιογραφία του σπουδαίου χειρουργού και ριζοσπάστη κοινωνικού αναμορφωτή του 20ού αιώνα Πέτρου Κόκκαλη, ο οποίος έζησε τα κρισιμότερα χρόνια αφενός του νεανικού βίου του (1913-1928) και αφετέρου της ώριμης φάσης του (1947-1962) στην Κεντρική Ευρώπη, σπουδάζοντας δίπλα σε κορυφαίες μορφές της παγκόσμιας ιατρικής της εποχής του, όπως ήταν στο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου (1913-1915) ο διάσημος χειρουργός August Bier (1861-1949), ο καινοτόμος βακτηριολόγος August von Wassermann (1866-1925) και ο ευρηματικός ανατόμος Heinrich Wilhelm Gottfried von Waldeyer – Hartz (1836-1921). Μέντοράς του ήταν ο τότε πρύτανης του Πανεπιστημίου του Βερολίνου Max Planck (1858-1947), επιφανής φυσικός που τιμήθηκε με το ΝόμπελΦυσικής το 1918 χάρη στις ανακαλύψεις του στο πεδίο των Κβάντα.
Ακολούθησαν οι σπουδές του στη Ζυρίχη (1915-1916) δίπλα στον σπουδαίο Γερμανό καθηγητή της Χειρουργικής Ernest Ferdinand Sauerbruch (1875-1951) και αμέσως μετά στο Πανεπιστήμιο της Βέρνης (1916-1919) κοντά στον διαπρεπή νομπελίστα της Χειρουργικής Theodor Kocher (1841-1917), ο οποίος του έδωσε το θέμα της διδακτορικής διατριβής, που ολοκλήρωσε μετά τον θάνατο του τελευταίου το 1919 στον οξυδερκή καθηγητή της Χειρουργικής Fritz de Quervain (1868-1940). Επιστεγάστηκε η πορεία αυτή με την απόκτηση της ειδίκευσής του στη Χειρουργική στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου κοντά στον Sauerbruch από το 1919 έως το 1928.
Τα χρόνια αυτά ο Πέτρος Κόκκαλης είχε την ευκαιρία να έλθει σε επαφή με τα πιο πρωτοποριακά ρεύματα στον χώρο της πολιτικής, του θεάτρου, της μουσικής, των εικαστικών τεχνών και ευρύτερα του πολιτισμού.
Για τα θέματα αυτά στο βιβλίο του Θανάση Χρήστου δημοσιεύονται για πρώτη φορά αδιάσειστα ιστορικά τεκμήρια, όπως και τεκμήρια για τη γνωριμία του νεαρού φοιτητή Κόκκαλη το 1916 με τον μεγάλο επαναστάτη Βλ. Ι. Λένιν στο φουαγέ μιας πανσιόν της Ζυρίχης με τη μεσολάβηση του καθηγητή Κοινωνιολογίας στο οικείο Πανεπιστήμιο Αβροτέλη Ελευθερόπουλου (1869-1963).
Την ίδια αυτή περίοδο έρχεται και εγκαθίσταται οικογενειακώς στη Ζυρίχη ο κορυφαίος Ιρλανδός λογοτέχνης και ριζοσπαστικότερος ανανεωτής του μυθιστορήματος στον 20ό αιώνα James Joyce (1882-1941), ο οποίος, έχοντας μάθει προηγουμένως ελληνικά στην Τεργέστη από έναν Ελληνα ονόματι Παύλο Φωκά, συνεχίζει να γράφει το πολύκροτο μυθιστόρημά του «Οδυσσέας» και συνδέεται σύμφωνα με ασφαλείς ενδείξεις με τον Αβροτέλη Ελευθερόπουλο και τον κύκλο του, στον οποίον ανήκαν ο Λένιν, ο Πέτρος Κόκκαλης, ο Γεώργιος Β΄ κ.ά.
Ταυτόχρονα, στην ίδια αυτή πόλη βιώνει τις καλύτερες του στιγμές και το κίνημα του ντανταϊσμού με επικεφαλής τους Tristan Tzara (1896-1963), Hans/Jean Arp (1886-1966) κ.ά. με αποτέλεσμα η ώσμωση αυτή μεταξύ ανθρώπων και πολιτισμικών τάσεων να προλειάνει το έδαφος επηρεασμού και του πολυσχιδούς, ταλαντούχου, στοχαστικού και τολμηρού νεαρού Πέτρου Κόκκαλη προς την κατεύθυνση προσχώρησής του με πάθος στο ρεύμα του εξπρεσιονισμού, που ενσάρκωνε ο περισσότερο Ευρωπαίος εκφραστής του, Ελληνας εικαστικός Γιώργος Μπουζιάνης (1885-1959).
Στην ιδεολογική αυτή συχνότητα κινούμενος ο στενός φίλος του Πέτρου Κόκκαλη, Νικόλαος Λούρος γράφει για εκείνον με περισσή γλαφυρότητα ότι «είχε όμως και κάποια επαναστατική για την εποχή εκείνη φλέβα. Θυμάμαι τους ενθουσιασμούς του για τον Κάφκα και το ζωγράφο Κόκοτσκα, και αργότερα για τον δικό μας τον Μπουζιάνη, που του είχε κάνει και το πορτρέτο του».
Ο Θ. Χρήστου προσθέτει σε αυτό τον πολυμορφικό πίνακα των διεθνών επαφών και διασυνδέσεων του Πέτρου Κόκκαλη και τη γνωριμία του με τον Γερμανό δραματουργό, σκηνοθέτη και ποιητή Berthold Brecht (1898-1956), πατέρα του «επικού θεάτρου» στη Γερμανία, που ανάγεται στο 1919 κατά το ξεκίνημα των σπουδών του τελευταίου στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Μονάχου αλλά και των πρώτων θεατρικών του αναζητήσεων και πειραματισμών. Στη συνάφεια αυτή καθοριστικό ρόλο παίζει και η γνωριμία των δύο με τη χαρισματική ηθοποιό Carola Neher (1900-1942).
Ας σημειωθεί πως οι επαφές των δύο ανδρών, Κόκκαλη – Brecht, επανενεργοποιήθηκαν μεταπολεμικά και εντάθηκαν στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων του Παγκοσμίου Συμβουλίου Ειρήνης, όπου, πέραν των άλλων, συναντήθηκαν και συνεργάσθηκαν μεταξύ τους επιφανείς προσωπικότητες, όπως ο Pablo Picasso (1881-1973), η Irène (1897-1956) και ο Frédéric Joliot – Curie (1900-1958), o Yves Montand (1921-1991), ο Louis Aragon (1897-1982) κ.ά.
Πρόκειται για την περίοδο που ο Πέτρος Κόκκαλης είναι σημαίνουσα προσωπικότητα του ελληνικού και διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος. Για το πέρασμα και τη δράση του Πέτρου Κόκκαλη στο αριστερό και κομμουνιστικό κίνημα ο αναγνώστης θα βρει στο βιβλίο πλήθος πληροφοριών, πολλές εκ των οποίων δημοσιεύονται για πρώτη φορά.
Τη συνολική αυτή δράση με τις ιδεολογικές αφετηρίες και τους εμπνευσμένους αγώνες του Πέτρου Κόκκαλη ο Θανάσης Χρήστου προσπαθεί με τη δόκιμη μετάφραση του έργου του στην αγγλική γλώσσα να γνωστοποιήσει στον ευρωπαϊκό κόσμο μέσα στον οποίο ο Ελληνας καινοτόμος χειρουργός έζησε, έδρασε και μεγαλούργησε για περισσότερο από τρεις δεκαετίες. Υπό αυτή την έννοια η αγγλική έκδοση της μελέτης του είναι ένα σημαντικό γεγονός.
