Η καταστροφική μανία των συνεργείων του Ελγιν, που έδρασαν ανενόχλητα στην Ακρόπολη από το 1801 έως το 1804 αποσπώντας και διαμελίζοντας σχεδόν το μισό από τον γλυπτό διάκοσμο του Παρθενώνα, προκάλεσε σημαντικές ζημιές στα γλυπτά και στο μνημείο. Τότε ο Ελγιν είχε προσλάβει ειδικούς τεχνίτες προκειμένου να δημιουργήσουν εκμαγεία από γύψο των αριστουργημάτων που στη συνέχεια τα μετέφερε και τα πούλησε στο Βρετανικό Μουσείο, αλλά και όσων άφησε στο μνημείο της Αθήνας.
Τα Γλυπτά, εκτός από την περιπέτεια της υφαρπαγής και της μεταφοράς τους, στο πέρασμα των δεκαετιών υπέστησαν πολλές φθορές, όπως αποκαλύπτει η έρευνα της δρος Εμα Πέιν, ειδικής στη συντήρηση κλασικών αρχαιοτήτων του King’s College στο Λονδίνο.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας Guardian, υποστηρίζει ότι έχουν χαθεί πολλές και σημαντικές λεπτομέρειες από τα γλυπτά που βρίσκονται στο Λονδίνο αλλά και στην Αθήνα.
Η έρευνα στηρίχτηκε στην ανάλυση των εκμαγείων και πραγματοποιήθηκε με τρισδιάστατες σαρώσεις που είναι αποκαλυπτικές για τις φθορές που υπέστησαν στο πέρασμα των δεκαετιών. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, τα Γλυπτά ήταν σε καλύτερη κατάσταση το 1802 από ό,τι σήμερα.
«Τα καλούπια του Ελγιν μπορεί να αποδειχθούν πολύτιμα αρχεία για την κατάσταση των γλυπτών στις αρχές του 19ου αιώνα, πριν τα προβλήματα ρύπανσης της σύγχρονης εποχής», λέει η Πέιν και όπως γράφει το δημοσίευμα της βρετανικής εφημερίδας, «συγκρίνοντας τις 3D σαρώσεις με τη δυτική ζωφόρο, που αφαιρέθηκε το 1993 από τον Παρθενώνα και βρίσκεται πλέον στο Μουσείο Ακρόπολης, αποκαλύπτονται χαμένα πρόσωπα και σημάδια από καλέμια.
Τα ίχνη αυτά είναι πιθανότατα έργο βανδάλων της βικτοριανής εποχής». Η έρευνα της Πέιν αποκάλυψε ότι τα αντίγραφα είναι πλέον πιο ακριβή από τα πρωτότυπα, καθώς σε πολλές περιπτώσεις διασώζουν περισσότερες λεπτομέρειες.
Η Πέιν ανέλυσε επίσης και μια δεύτερη σειρά εκμαγείων, που είχε επιμεληθεί το Βρετανικό Μουσείο στα 1872, σύμφωνα με την οποία τα Γλυπτά υπέστησαν μεγαλύτερη φθορά στα πρώτα 70 χρόνια τους στο Βρετανικό Μουσείο απ’ ό,τι τον επόμενο ενάμιση αιώνα. «Ενας αιώνας ρύπανσης έκανε λιγότερη ζημιά από τους βικτοριανούς βανδάλους», σημειώνει η Guardian για την έρευνα που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Antiquity.
