Λέξη-κλειδί: εξωστρέφεια

Παγκόσμιες πρεμιέρες, νέες σημαντικές δράσεις, σκηνοθέτες που προκαλούν ίλιγγο -Κριστόφ Βαρλικόφσκι, Τζον Φούλτζεϊμς, Μπομπ Ουίλσον, Λοράν Πελί, Ντέιβιντ Μακ Βίκαρ, Νταμιάνο Μικελέτο-, συμπαραγωγές με την αφρόκρεμα των ευρωπαϊκών θεάτρων, μια στρατηγική συνεργασία με την Opera Comique των Παρισίων και περαιτέρω ανάπτυξη της υπάρχουσας στενής σχέσης με τη Βασιλική Οπερα του Λονδίνου, συμπράξεις με τη Λα Μονέ των Βρυξελλών, τη Βασιλική Οπερα της Δανίας, την Οπερα του Γκέτεμποργκ και του Ελσίνκι, παρουσία στα σημαντικότερα φεστιβάλ όπερας του κόσμου: Εξ αν Προβάνς, Φεστιβάλ Ροσίνι του Πέζαρο, Μπάντεν Μπάντεν. Αισιόδοξα νέα και για το Μπαλέτο που θα συνεργαστεί με δύο σημαντικά χορευτικά σύνολα, τη νεοϋορκέζικη Ομάδα Χορού Μαρκ Μόρις και την Μπατσέβα του Ισραήλ.

Παράδοση το έχει η Εθνική Λυρική Σκηνή να εγκαινιάζει τη χρονιά με λαμπρές ειδήσεις. Πέρυσι τέτοιες μέρες το Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ) είχε ανακοινώσει την τεράστια τετραετή δωρεά, ύψους 20 εκατομμυρίων €, για την ενίσχυση της καλλιτεχνικής εξωστρέφειας και τη γνωστοποίηση του έργου της στο εξωτερικό.

Και φέτος, η υπουργός Πολιτισμού, οι άνθρωποι της ΕΛΣ και του Ιδρύματος, συγκεντρωμένοι στην κατακόκκινη κεντρική αίθουσα, έκαναν τον απολογισμό των πρώτων μηνών, παρουσίασαν μια σειρά νέων δράσεων και συνεργασιών που θα πραγματοποιηθούν τα επόμενα χρόνια και μας έδειξαν τη νέα μεγάλη διεθνή καμπάνια με θέμα τη γέννηση. Το πρώτο συμπέρασμα είναι σαφές: η Εθνική Λυρική Σκηνή, 80 χρόνια από την πρώτη παράσταση το 1940, εδραιώνεται ως ένα σημαντικό λυρικό θέατρο της Ευρώπης με αναγνωρίσιμη καλλιτεχνική ταυτότητα και διακριτό στίγμα.

«Η Εθνική Λυρική Σκηνή, με τη στήριξη του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, φιλοδοξεί να γίνει ένας διεθνής προορισμός για τους φίλους της όπερας και να δημιουργήσει ένα σημαντικό εξαγώγιμο πολιτιστικό προϊόν», επισήμανε ο καλλιτεχνικός διευθυντής Γιώργος Κουμεντάκης. «Στους 12 μήνες που μεσολάβησαν από την ανακοίνωση της δωρεάς όλοι μαζί απολαύσαμε τους καρπούς αυτής της προσπάθειας, την οποία με γενναιοδωρία στήριξε το ΙΣΝ και με αποφασιστικότητα έφερε εις πέρας η ΕΛΣ. Μέσα στη χρονιά οι συνεργάτες μου και εγώ ταξιδέψαμε, κάναμε δημιουργικές συζητήσεις με ξένους φορείς, καλλιτέχνες, λυρικά θέατρα και παρουσιάσαμε το έργο του οργανισμού μας, με στόχο να προετοιμάσουμε τα επόμενα βήματα της εξωστρέφειας. Μάλιστα, μέσα στο επόμενο δίμηνο θα είμαστε σε θέση να σας παρουσιάσουμε και το πλήρες πρόγραμμα για τον εορτασμό των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση του 1821».

Ας δούμε, όμως, ποιες είναι οι επικείμενες συνεργασίες που ξέρουμε και ποιες αποκάλυψε χθες ο Γ. Κουμεντάκης:

● Τον Μάιο η κορυφαία μεσόφωνος της εποχής μας, Ανίτα Ρατσβελισβίλι, θα κάνει στη Λυρική το πολυαναμενόμενο ντεμπούτο της στον ρόλο της Σαρλότ στον «Βέρθερο».

● Ο Αμερικανός τενόρος, πρωταγωνιστής της Μετροπόλιταν, Μάθιου Πολενζάνι, θα τραγουδήσει στον «Ριγολέτο» (Ιούνιος 2020 – Ηρώδειο).

● Η κορυφαία Ιταλίδα σοπράνο Αννα Πιρότσι και ο διακεκριμένος βαρύτονος Αμπρότζιο Μαέστρι θα πρωταγωνιστήσουν στην «Τόσκα» στο Ηρώδειο (θα διευθύνει ο σπουδαίος αρχιμουσικός Πιερ Τζόρτζιο Μοράντι, Ιούλιος 2020 – Ηρώδειο).

● Ο Γιώργος Λάνθιμος θα δημιουργήσει μια ταινία/εγκατάσταση στο πλαίσιο του τριετούς κύκλου The Artist on the Composer (συνεργασία της ΕΛΣ με τον Οργανισμό ΝΕΟΝ, Μάιος 2020).

● Ο βραβευμένος συνθέτης Γιώργος Βασιλαντωνάκης θα συνθέσει μια νέα όπερα για την Πάπισσα Ιωάννα σε λιμπρέτο Βαγγέλη Χατζηγιαννίδη και σκηνοθεσία Δημήτρη Καραντζά (Μάρτιος 2020).

● Ο Αγγελος Τριανταφύλλου συνθέτει την όπερα «Μέσα Χώρα», ένα έργο για τη μοναξιά στην τρίτη ηλικία, το οποίο θα σκηνοθετήσει ο Νίκος Καραθάνος (Απρίλιος 2020 – ΚΠΙΣΝ).

● Η ΕΛΣ συμφώνησε μια μεγάλη στρατηγική συνεργασία με την κορυφαία Opéra Comique των Παρισίων. Μαζί θα ετοιμάσουν το «Ταξίδι στη σελήνη» του Οφενμπαχ σε σκηνοθεσία του Λοράν Πελί (πρεμιέρα τον Μάιο 2020 στο Παρίσι και στη συνέχεια η παραγωγή θα έρθει στο ΚΠΙΣΝ). Η επόμενη συμπαραγωγή με τους Γάλλους αφορά μια μπαρόκ όπερα που θα κάνει πρεμιέρα στην Αθήνα το 2022. Τέλος, προγραμματίζεται μια συνανάθεση και συμπαραγωγή πάνω στη νέα όπερα του καταξιωμένου Γάλλου συνθέτη Φιλίπ Ερσάν σε λιμπρέτο του Ζαν Εσνόζ (πρεμιέρα στο Παρίσι το 2022).

● Με έναν άλλο ιστορικό θεσμό της Γαλλίας, το σπουδαίο Φεστιβάλ της Εξ αν Προβάνς, η ΕΛΣ θα πραγματοποιήσει (φθινόπωρο 2023) ένα πολύ φιλόδοξο σκηνικό εγχείρημα, την παρουσίαση των δύο «Ιφιγενειών» του Γκλουκ σε μία ενιαία παράσταση.

● Τη σεζόν 2022-23 αναμένονται στην Αθήνα τα «Παραμύθια του Χόφμαν» του Οφενμπαχ (συμπαραγωγή με τη Λα Μονέ των Βρυξελλών), σε σκηνοθεσία του κορυφαίου Κριστόφ Βαρλικόφσκι.

● Σε συμπαραγωγή με το φημισμένο γερμανικό Φεστιβάλ του Μπάντεν Μπάντεν αναμένουμε τον «Οθέλο» του Βέρντι σε σκηνοθεσία Μπομπ Ουίλσον (2021-22).

● Με την Οπερα του Ελσίνκι πραγματοποιείται η συμπαραγωγή της «Σαλώμης» του Ρίχαρντ Στράους (2022-23), σε σκηνοθεσία του πολυβραβευμένου Γερμανού σκηνοθέτη Κρίστοφ Λόι.

● Τέλος, η στρατηγική συνεργασία με τη Βασιλική Οπερα του Λονδίνου συνεχίζεται με την παρουσίαση του «Αντρέα Σενιέ» του Τζορντάνο στη συναρπαστική σκηνοθεσία του Ντέιβιντ Μακ Βίκαρ (2021 στο ΚΠΙΣΝ). Στις αρχές του 2022 καταφτάνει η βραβευμένη παραγωγή «Καβαλερία ρουστικάνα» και «Παλιάτσοι» σε σκηνοθεσία Νταμιάνο Μικελέτο.

«Οι ψυχολόγοι μιλούν για το τραύμα της γέννησης. Εγώ προτιμώ να αναφέρομαι στο θαύμα της γέννησης ή στο θαύμα της αναγέννησης. Στην προκειμένη περίπτωση συμβαίνουν και τα δύο. Η αναγέννηση της ΕΛΣ ξεκίνησε το 2017 με τη μετεγκατάσταση στους χώρους που βρισκόμαστε σήμερα, οι οποίοι δεν εξασφάλισαν απλώς τις προϋποθέσεις και τις υποδομές για ένα σύγχρονο λυρικό θέατρο αλλά εξασφάλισαν ό,τι χρειαζόταν για να είναι η ΕΛΣ μπροστά από τις ευρωπαϊκές μουσικές σκηνές. Η Λυρική είναι ευτυχής που έχει έναν καλλιτεχνικό διευθυντή σαν τον Γιώργο Κουμεντάκη, έναν άνθρωπο που εργάζεται συστηματικά και σιωπηλά, αθόρυβα συνδέοντας τη δική του ζωή και δημιουργία με τη δημιουργικότητα του οργανισμού που διευθύνει. Εκτιμώ και θαυμάζω την αφοσίωσή του, κυρίως γιατί δεν ξεχνά την εμπιστοσύνη που έδειξαν η Πολιτεία και το Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος στο πρόσωπό του. Δεν συναντάμε συχνά ανθρώπους που συναισθάνονται το βάρος της ευθύνης τους», είπε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, δηλώνοντας ξεκάθαρη στήριξη στο πρόσωπο του Γιώργου Κουμεντάκη. «Ολοι συμφωνούμε ότι τα σημαντικά ονόματα που ανακοινώθηκαν σήμερα δεν θα είχαν κανένα λόγο να έρθουν στην Αθήνα εάν δεν είχαν εμπιστοσύνη στην ΕΛΣ, εάν δεν ήξεραν ότι θα συνδέσουν το όνομά τους με ένα θέατρο το οποίο έχει πλέον μπει στον ευρωπαϊκό πολιτιστικό χάρτη. Οι πολιτιστικοί οργανισμοί θα πρέπει να υιοθετήσουν το υπόδειγμα της ΕΛΣ αναφορικά με την εξωστρέφειά της. Οι Ελληνες πολίτες δεν έχουν πλέον να ζηλέψουν τίποτα!».

«Ολες οι δωρεές που κάνουμε αφορούν κυρίως συνεργασίες. Ξεκινήσαμε με την “Οπερα της βαλίτσας” που εξελίχθηκε σε ταξίδι προς το ΚΠΙΣΝ, ήμασταν εκεί για τη μεταφορά και μετεγκατάσταση. Επειτα συνάντησα τον Γιώργο (Κουμεντάκη) και κατάλαβα αμέσως ότι μιλάμε την ίδια γλώσσα. Η Λυρική με όλο το έμψυχο υλικό και την καθοδήγησή του έχει όραμα και αίσθημα ευθύνης. Αυτός είναι ο συνδυασμός που εξασφαλίζει τη σωστή εξωστρέφεια», σημείωσε ο πρόεδρος του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ), Ανδρέας Δρακόπουλος, σε ζωντανή σύνδεση με τη Νέα Υόρκη.

Αλλωστε ακόμα κι αν τα μελλοντικά σχέδια μοιάζουν μακρινά, η λίστα με τα όσα έχουν ήδη καταφέρει τις σεζόν 2018-19 και 2019-20 είναι εντυπωσιακή καθώς σε αυτήν συνυπάρχουν οι Φανί Αρντάν και Μιλένα Κανονέρο των τεσσάρων Οσκαρ (παρουσίασαν τη «Λαίδη Μάκβεθ του Μτσενσκ»), οι Λα Φούρα ντελς Μπάους με τη νέα ανάγνωση της «Νόρμα» στο Ηρώδειο, η σπουδαία πρωταγωνίστρια της «Τραβιάτα» Λιζέτ Οροπέσα, οι πρωταγωνιστές του «Ντον Κάρλο», Αλεξάντερ Βινογκράντοφ και Μαρσέλο Πουέντε, ο διευθυντής του Φεστιβάλ της Αβινιόν Ολιβιέ Πι που είναι ήδη στην Αθήνα καθώς σε λίγες μέρες παρουσιάζει τον «Βότσεκ».

Λίγο ζαλιστικά είναι όλα αυτά. Ακόμα περισσότερο αν σκεφτεί κανείς πως ο Γιώργος Κουμεντάκης ανέλαβε την Εθνική Λυρική Σκηνή μόλις το 2017 και πριν καν συμπληρωθούν τρία χρόνια είναι ολοφάνερο ότι μιλάμε όχι απλώς για μια νέα εποχή αλλά για μια ριζική μεταμόρφωση.