Χριστουγεννιάτικα κινηματογραφικά ταξίδια

«Κάθε φορά που χτυπά μια καμπάνα, ένας άγγελος κερδίζει τα φτερά του». Αλήθεια ή ψέματα, δεν έχει πολλή σημασία: είναι η πιο καθησυχαστική φράση που μας έχει μάθει το σινεμά, στην επιτομή της χριστουγεννιάτικης ταινίας, το «Μια υπέροχη ζωή» (Φρανκ Κάπρα, 1946), όπου ένας άγγελος κατεβαίνει στη Γη για να θυμίσει στον Τζορτζ, τον βυθισμένο σε απόγνωση Τζέιμς Στιούαρτ, ότι τη ζωή αξίζει να τη ζει κανείς.

Τα Χριστούγεννα είναι αγάπη: αυθόρμητη, αν είσαι λίγο πιο μικρός, ελαφρώς ψυχαναγκαστική, αν είσαι λίγο πιο μεγάλος, πάντως είναι, τουλάχιστον, ο ανεκτίμητος χρόνος που μπορείς να περάσεις, ζεστά και ήσυχα, αγκαλιά με (κατά προτίμηση όχι μόνο) μια ταινία. Κι οι παρακάτω δέκα μάς ταξιδεύουν σε ιστορίες αγάπης κι ελπίδας, σε όλες τις γωνιές του κόσμου.

◢ Ιταλία | Κλέφτης ποδηλάτων (Ladri di Biciclette, Βιτόριο Ντε Σίκα, 1948).

Η Ιταλία προσπαθεί, διστακτικά και με αγώνα, να γιατρέψει τις πληγές που της άφησε ο πόλεμος. Εκεί, ένας άντρας με τη βοήθεια του γιου του θα προσπαθήσει να βρει ποιος του έκλεψε το ποδήλατό του, απαραίτητο για να πορευτεί. Ο ιταλικός νεορεαλισμός ντύνεται στην πιο τρυφερή μελαγχολία: «Γιατί ν’ ανησυχώ μέχρι θανάτου, αφού πάλι νεκρός θα καταλήξω;» Η απάντηση βρίσκεται σ’ αυτό το βλέμμα.

◢ Σουηδία | Φανή και Αλέξανδρος (Ινγκμαρ Μπέργκμαν, 1982).

Η γιορτή της Παραμονής των Χριστουγέννων στο σπίτι της γιαγιάς συνοψίζει και σχολιάζει μια ολόκληρη εποχή, μια ιστορία συγκρούσεων, ταξικών αλλαγών, τεράστιας ευτυχίας και ισομεγέθους δυστυχίας. Είναι 1907 στην Ουψάλα και τα δύο μικρά αδέλφια, η Φανή κι ο Αλέξανδρος, απολαμβάνουν το μπούγιο των γιορτών, στο πανέμορφα στολισμένο σπίτι τους, όπου επικρατεί μόνο ζεστασιά, απλόχερη ελευθερία και γάργαρο γέλιο.

Ολα αυτά θα αλλάξουν μ’ έναν θάνατο που θα φέρει στη ζωή τους το σκοτάδι. «Ολα είναι πιθανά. Χρόνος και χώρος δεν υπάρχουν. Μέσα στο διάτρητο πλαίσιο της πραγματικότητας, η φαντασία στριφογυρίζει, δημιουργώντας νέα μοτίβα».

◢ Δανία | Ο Λόγος (Ordet, Καρλ Ντράγιερ, 1955).

Στην αγροτική Δανία του 1925, δύο οικογένειες αντιμάχονται για τα κοινωνικά και θρησκευτικά πιστεύω τους, γύρω από τη νεαρή έγκυο Ινγκερ, την προσωποποίηση της καλοσύνης και της ανθρωπιάς, ανάμεσα σ’ έναν θάνατο κι ένα θαύμα. «Πιστεύω ότι συμβαίνουν πολλά, μικρά θαύματα, στα μυστικά». Η ώριμη, λιτή τελειότητα ζωγραφίζει την πίστη – στον άνθρωπο.

◢ Γαλλία | Οι Ομπρέλες του Χερβούργου (Ζακ Ντεμί, 1964).

Ενας μεγάλος έρωτας, μια μεγάλη απόφαση ζωής, η ιστορία της Ζενεβιέβ και του Γκι, μόνο τραγουδιστά, μέσα στην απίθανης ομορφιάς φαντασμαγορία του Ζακ Ντεμί και με την Κατρίν Ντενέβ ωραιότερη παρά ποτέ. Χιονισμένο φινάλε, κυριολεκτικά και μεταφορικά. «- Μητέρα, εκείνος φεύγει. Θα λείπει για δύο χρόνια. Δεν μπορώ να ζήσω μακριά του. Θα πεθάνω. – Σταμάτα να κλαις. Κοίταξέ με. Οι άνθρωποι πεθαίνουν από έρωτα μόνο στις ταινίες».

◢ Ιαπωνία | Tokyo Godfathers (Σατόσι Κον, Σόγκο Φουρούγια, 2003).

Τρεις (διασκεδαστικότατοι) απόκληροι, συνηθισμένοι να ζουν μοναχικά, στο περιθώριο, ανακαλύπτουν ένα νεογέννητο κοριτσάκι στα σκουπίδια, παραμονή Χριστουγέννων, κι αποφασίζουν να αναζητήσουν τους γονείς της. «Ο Θεός πρέπει να έχει πολλή δουλειά αυτή την εποχή. Καλύτερα μία φορά τον χρόνο, παρά καθόλου!» Εκπληκτική anime μεταφορά της ταινίας του Τζον Φορντ «Οι τρεις δραπέτες», του 1948.

◢ Καναδάς | Mon Oncle Antoine (Κλοντ Ζιτρά, 1971).

Χριστούγεννα στα χιονισμένα προάστια του Κεμπέκ του ’40, ένα αγόρι περνάει το κατώφλι της ενηλικίωσης, στην καρδιά της οικογένειάς του που έχει το γραφείο τελετών της περιοχής. Στο λευκό τοπίο, ο έφηβος Μπενουά ανακαλύπτει την ερωτική έλξη, αλλά και το μεγάλο μυστικό της ζωής του θείου του, Αντουάν. « – Εχασα τον μικρό Ιησού της φάτνης! – Εδώ είναι το Αγιο Πνεύμα, ρώτα το πού να τον βρεις».

◢ Ελλάδα | Στρέλλα (Πάνος Χ. Κούτρας, 2009).

Ο Γιώργος, έχοντας μόλις βγει από τη φυλακή όπου πέρασε τα τελευταία 14 χρόνια, γνωρίζει την πληθωρική, μπριόζα τρανς Στρέλλα και την ερωτεύεται. Εκείνη ίσως τον βοηθήσει να βρει τη δύναμη να αναζητήσει τον γιο που άφησε πίσω τόσα χρόνια πριν.

Ενα μεγαλειώδες ρομάντζο, μια ωδή στην άνευ όρων αγάπη και στην τραγική ειρωνεία της ζωής, η «Στρέλλα» θα ολοκληρωθεί Χριστούγεννα, σ’ ένα διαμέρισμα στο Γκάζι, γεμάτο λαμπιόνια και ξεχωριστά στολίδια στο δέντρο, μυρωδιές από φαγητό που ψήνεται κι ένα τραπέζι που θα φέρει κοντά μια «οικογένεια κατ’ επιλογή», μια χούφτα ανθρώπων που, μεταξύ τους και μόνο, βρίσκουν ασφάλεια και στοργή: μια διαφορετική φάτνη της δικής μας εποχής. «Δεν θέλω να σε χάσω, Στρέλλα….»

◢ Peanut country | A Charlie Brown Christmas (Μπιλ Μελέντεζ, 1965).

Η παρέα των Peanuts, η «οικογένεια» του Τσαρλς Σουλτς, περνά τις γιορτές με το μπρίο, τον κυνισμό και το γέλιο που μόνο εκείνη μπορεί να μεταδώσει. Ο Τσάρλι Μπράουν αποκηρύσσει την εμπορική εκμετάλλευση των ημερών κι αναζητά το βαθύτερο νόημα των Χριστουγέννων – φυσικά, μάταια! «Σημασία δεν έχει τι βρίσκεται κάτω από το χριστουγεννιάτικο δέντρο, αλλά ποιοι βρίσκονται γύρω του».

◢ Ρουμανία | Τρίτη, μετά τα Χριστούγεννα (Ράντου Μουντεάν, 2010).

Ο Πάουλ αγαπάει δύο γυναίκες. Την Αντριάνα, τη γυναίκα του, μητέρα της κόρης του, συμβία του για δέκα χρόνια. Και τη Ραλούκα, εκείνη που πρόσφατα έδωσε νέα πνοή στη ζωή του, τον έκανε να δει τον εαυτό του διαφορετικά.

Ο Πάουλ πρέπει να εγκαταλείψει τη μια από τις δύο. Βάζει διορία στην απόφασή του: την Τρίτη, μετά τα Χριστούγεννα. Χιούμορ και πικρές επιλογές ζωής, σε μια από τις διεισδυτικότερες ρουμανικές ταινίες της τελευταίας δεκαετίας. «Ο Αγιος Βασίλης δεν είναι πια αυτό που ήταν…»

◢ Στη χώρα της φαντασίας | Στη Χώρα των Μαγικών Πλασμάτων (Σπάικ Τζόνζι, 2009).

Ο Μαξ, ένα μικρό αγόρι με μεγάλη φαντασία κι ακόμα μεγαλύτερα παράπονα από την οικογένειά του, το σκάει από το σπίτι και φτάνει σ’ ένα νησί που κατοικείται από μαγικά πλάσματα. Εκείνα, αντί να τον φάνε, αποφασίζουν να τον αγαπήσουν. «Η ευτυχία δεν είναι πάντα ο καλύτερος τρόπος να είσαι ευτυχισμένος».