Δεν είναι η πρώτη φορά που καταγράφεται από μια φωτογραφική κάμερα η πτώση του Τείχους του Βερολίνου. Ούτε αυτό είναι το μοναδικό φωτογραφικό λεύκωμα το οποίο αποτυπώνει το παρελθόν και το παρόν της πόλης που μέσα σε ένα βράδυ είδε τα τείχη της να πέφτουν.
Ομως «Το τείχος στο μυαλό (τους): 30 χρόνια μετά την πτώση…» (εκδόσεις «Στο Περιθώριο», 2019) είναι η μοναδική ελληνική έκδοση που έχει αυτόν τον χαρακτήρα: συνδέει με μαεστρία το παρελθόν, την πτώση του Τείχους, με την εξέλιξη του σύγχρονου Βερολίνου και την ευρωπαϊκή πραγματικότητα του σήμερα.
Φέτος έκλεισαν 30 χρόνια μετά την πτώση και ό,τι εκείνη σηματοδότησε: την κατάρρευση ενός ολόκληρου καθεστώτος και τον συμβολισμό των κοινωνικών αγώνων. Σήμερα το βράδυ της 9ης Νοεμβρίου του 1989 φαντάζει πιο επίκαιρο από ποτέ. Από τότε οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν σηκώσει στα σύνορά τους περίπου 1.000 χιλιόμετρα από τοίχους και φράχτες: έξι φορές το μήκος του Τείχους που κάποτε χώριζε στα δύο την πρωτεύουσα της Γερμανίας.
Με την άνοδο της Ακροδεξιάς σε όλη την Ευρώπη και τα κλειστά της σύνορα να υψώνονται απέναντι σε εκείνους που μαστίζονται από τη προσφυγιά, το λεύκωμα αποτελεί τον καθρέφτη μιας κοινωνίας που διαρκώς μετασχηματίζεται και τελικά μετατρέπεται σε ένα παλίμψηστο από στρώσεις Ιστορίας, «μιας νέας πόλης», όπως γράφεται στο οπισθόφυλλο, «η οποία ρίχνεται προς το μέλλον χωρίς να μπορεί να ξεχάσει το παρελθόν της».
Το βιβλίο, ένας φόρος τιμής σε αυτή την επέτειο, περιέχει φωτογραφίες του φωτογράφου Δημήτρη Θεοδόση τραβηγμένες σε ταξίδια του στο Βερολίνο το 2009 και το 2011 και φωτογραφίες του δημοσιογράφου Κώστα Αργυρού τραβηγμένες το 1989 και 1990, την περίοδο που βρισκόταν στην πρωτεύουσα της Γερμανίας για να καλύψει δημοσιογραφικά τα γεγονότα. Το φωτογραφικό υλικό συνοδεύεται από κείμενα-παρεμβάσεις των Αντώνη Ξάγα, Θανάση Αντωνίου, Γιώργη- Βύρωνα Δάβου, Αντζη Σαλταμπάση, Πέτρο Τσάγκαρη, Techie Chan και Κώστα Αργυρό, που περιγράφουν πώς βίωσαν οι ίδιοι τα γεγονότα.
«Αποφασίσαμε να φτιάξουμε ένα φωτογραφικό οδοιπορικό και να το “ανοίξουμε”: να δούμε πώς μια αστική δημοκρατία συμπεριφέρεται σε αυτό το ντοκουμέντο, να δούμε πού ήμασταν και πού καταλήξαμε» μας λέει ο Δημήτρης Θεοδόσης.
«Υπάρχει μια έκφραση που χρησιμοποιούν οι Γερμανοί: “το τείχος στο κεφάλι μου”. Εμείς αποφασίσαμε να τη παραφράσουμε. “Το τείχος στο μυαλό (τους)” συνδέει την πτώση του τείχους του Βερολίνου με το σήμερα και το πώς οι άνθρωποι και τα συστήματα μέσω αυτών απαγορεύουν και απομονώνουν. Το “τείχος” είναι πάντα συνυφασμένο με τις εξουσίες. Και η παρένθεση είναι συμβολική γιατί είναι και δικό μας “τείχος” και πρέπει να το ρίξουμε».
