Αυτοθαυμαζόμενοι όψιμοι θαυμαστές της νέας ΠτΔ

Ι. Ο μέχρι σήμερα Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος πιστεύω ότι υπερασπίστηκε με παρρησία, υπευθυνότητα αλλά και λαϊκότητα τον θεσμικό ρόλο του και ανταποκρίθηκε, ως ουσία Πρόεδρος και χωρίς παρωπίδες, στις ανάγκες της κοινωνίας και της χώρας (μεταξύ άλλων: κρίση 2015, Συμφωνία των Πρεσπών, γερμανικές αποζημιώσεις).

Του άξιζε ανανέωση της θητείας, αλλά «γι’ αυτήν ή γι’ αυτά έκριναν άλλοι».

Κατά τα άλλα όφειλε ο Πρόεδρος να μην αρνηθεί την υπογραφή του σχετικού προεδρικού διατάγματος για την προαγωγή συγκεκριμένων δικαστών στις υψηλές θέσεις της ιεραρχίας (διατύπωσα την επιστημονική-θεσμική αντίθεσή μου) – και η οποία άρνησή του τελικώς δεν τον ωφέλησε.

ΙΙ. Η εκλογή της Κατερίνας Σακελλαροπούλου σε νέα Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας προκαλεί την ικανοποίηση όχι μόνον όσων γνωρίζουν το δικαιοδοτικό έργο της, την κουλτούρα και τους ανοιχτούς ορίζοντες σκέψης της. Το ζήτημα ωστόσο είναι ότι καλείται πλέον η νέα Πρόεδρος να παράγει πολιτική, σε δύσκολους μάλιστα καιρούς, και στο πεδίο αυτό θα κριθεί. Κυρίως με σθένος και χωρίς προκατάληψη. Μπορεί. (Παρένθεση: Ας πάψει πλέον ο χαροποιός λόγος: Για πρώτη φορά γυναίκα Πρόεδρος! Στην εποχή μας;)

ΙΙΙ. Μετά την ανακοίνωση της υποψηφιότητας της Κατ. Σακελλαροπούλου αφυπνίστηκαν πολιτικοί, ακαδημαϊκοί, δημοσιολόγοι και δημοσιογράφοι, σαν να ανακάλυπταν την ύπαρξή της για πρώτη φορά μεταξύ των μελών της ελληνικής μας κοινότητας. Και άρχισαν τα υμνολόγια και τις μεγαληγορίες.

Αυτά βέβαια είναι φανερό ότι δεν αποσκοπούν στην εξ αρχής ενδυνάμωση της νέας Προέδρου, αλλά γίνονται για να αυτοθαυμαστούν οι ίδιοι, ότι ενεργούν τάχα μου με αξιοκρατία, άρνηση κομματικών κριτηρίων κ.ά., αλλά και για να δημιουργήσουν επιχειρήματα για ποιο λόγο ανακόπηκε η πορεία του Προκόπη Παυλόπουλου.

Μόνο που δεν μπορούν να αγνοηθούν τα γεγονότα, τα οποία για άλλα «μιλούν», παριστάνουν δε ότι τα αγνοούν οι νεοϋμνητές.

Αυτά κωδικοποιώ:

• α. Η κυβέρνηση δεν ήθελε την ανανέωση της θητείας του Π. Παυλόπουλου, γι’ αυτό αναζήτησε την «άλλη ιδιαίτερη» επιλογή,
• β. Ηθελε να περιορίσει τις συσπειρώσεις των πρώην πρωθυπουργών στον κομματικό της χώρο, αλλά και να κατανοήσουν όλοι ότι ένας και μόνο είναι ο κυρίαρχος,
• γ. Με γνωστή την ύπαρξη ακροδεξιών ακόμη και κυβερνητικών στελεχών στο κόμμα, με την επιλογή της Κατ. Σακελλαροπούλου επιχειρεί η κυβέρνηση να προσδώσει άλλους χρωματισμούς στο ιδεολογικό της φάσμα, προσφέροντας ταυτόχρονα και ψιχία ανακούφισης σε νεοπροσχωρήσαντες, ασκώντας δικαίωμα βέβαια, στον κομματικό χώρο της επαγγελίας,
• δ. Ερωτάται, γιατί το κυβερνητικό κόμμα αρνήθηκε ως αξιωματική αντιπολίτευση στη Διάσκεψη των Προέδρων να ψηφίσει την Κατ. Σακελλαροπούλου. Δεν γνώριζε τότε τα προσόντα της;
• ε. Υπερπροβάλλεται ότι η επιλογή της νέας ΠτΔ δεν έγινε με κομματικά κριτήρια, μια και αυτή δεν προέρχεται από τον χώρο του κυβερνώντος κόμματος, πλην όμως, και αποφεύγοντας να αναμειχθώ στη σχετική αναζήτηση, διερωτώμαι ποιος μπορεί να αμφισβητεί ότι πρόκειται για επιλογή «τακτικισμού» και μόνο για κομματικό όφελος,
• στ. Τέλος, μήπως με το κενό που δημιουργείται στη θέση προέδρου του ΣτΕ, η κυβέρνηση θα επιχειρήσει την τοποθέτηση προέδρου που θα βρίσκεται –κατά την προσδοκία της τουλάχιστον– στο δικό της ιδεολογικό κλίμα;

Το ’χουν το χούι οι κυβερνήσεις σε τέτοιες τοποθετήσεις.

IV. Είναι αλήθεια ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας στερείται από τις ιδιαίτερα σημαντικές θεσμικές δυνατότητες που είχε κατά τα ισχύοντα μέχρι το 1986 Συντάγματα, πλην όμως, παρά την καθιέρωση πρωθυπουργοκεντρικού συστήματος, και με βάση το ισχύον Σύνταγμα αυτός έχει δυνατότητες, αλλά και ευθύνες, για τη λειτουργία ενός σύγχρονου κράτους δικαίου, στην πραγμάτωσή του βέβαια και όχι απλώς στην πληθωρική επίκλησή του.

Με την υπόμνηση μάλιστα ότι το Σύνταγμα δεν οριοθετεί μόνο την οργάνωση του κράτους και τις λειτουργίες του, αλλά και τα ατομικά, πολιτικά και κοινωνικά δικαιώματα των πολιτών, ο θεσμός δε του ΠτΔ παράγει εξουσία και δυνατότητες σειράς παρεμβάσεων, χωρίς βέβαια να υποκαθιστά αρμοδιότητες άλλων εξουσιών, η νέα Πρόεδρος με το κύρος της καλείται να υπερασπιστεί αυτά και κυρίως τα κοινωνικά δικαιώματα, στο νέο δημοσιονομικό περιβάλλον που δημιουργήθηκε μετά τον Αύγουστο 2018.

Επιπρόσθετα το Σύνταγμα οριοθετεί την υποχρέωση για την υπεράσπιση μεγάλων αξιακών μεγεθών για χάρη του ανθρώπου, όπως είναι το περιβάλλον και η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, σε μια εποχή μάλιστα που οξύνεται το πρόβλημα αλλά και αναζωπυρώνεται το ενδιαφέρον, αν όχι η αγωνία, του κόσμου για την προστασία τους.

Ετσι είναι αναμενόμενη η ενεργοποίηση της νέας ΠτΔ με τις συγκροτημένες γνώσεις της, ώστε να δώσει δύναμη και ουσία σε ελληνικές παρεμβάσεις, όχι μόνο σε ευρωπαϊκή αλλά και σε διεθνή σφαίρα.

Εν τέλει, όταν στο ακροτελεύτιο άρθρο του Συντάγματος ορίζεται ότι ο σεβασμός σ’ αυτό αποτελεί θεμελιώδη υποχρέωση όλων των Ελλήνων, είναι αυτονόητο ότι η υποχρέωση αυτή ανήκει πολύ περισσότερο στην ΠτΔ. Το γνωρίζει.

* δικηγόρος, πρώην υπουργός