490 π.Χ.: Στον Μαραθώνα, Αθηναίοι και Πλαταιείς μάχονται τους Πέρσες. Ο Ηρόδοτος1 γράφει: «… κίνησαν με τα καράβια τους για τις ακτές της Αττικής (…) ο Μαραθώνας ήταν πιο κατάλληλος για επιχειρήσεις ιππικού (…), εκεί τους οδήγησε ο Ιππίας (…) Οι Αθηναίοι, όταν το πληροφορήθηκαν, πήραν τα όπλα τους και πήγαν στον Μαραθώνα (…) είχαν παραταχθεί στο Τέμενος του Ηρακλή (…) Η μάχη στον Μαραθώνα κράτησε ώρες πολλές (…) Και σε αυτόν τον αγώνα σκοτώνεται ο (…) Κυναίγειρος (…) γαντζωμένος στην πρύμνη ενός καραβιού του έκοψαν το χέρι με τσεκούρι και [έπεσαν] κι άλλοι ακόμα Αθηναίοι, πολλοί και ονομαστοί...».
Ο Παυσανίας στα Αττικά2 αναφέρεται στη μάχη, γράφοντας ότι έγινε στον Δήμο του Μαραθώνα ο οποίος προς τιμήν του Ηρακλή ονομάζεται και Ηρακλέας. Μιλά για την ελώδη λίμνη όπου έπεσαν οι Πέρσες που υποχωρούσαν και ότι πάνω από τη λίμνη υπάρχουν τα σημάδια από το σημείο στο οποίο ο Αρταφέρνης είχε τα άλογα και το ενδιαίτημά του. Περιγράφει τη γεμάτη ψάρια θάλασσα της περιοχής, το βουνό του Πανός και το ομώνυμο σπήλαιο όπου παλαιότερα υπήρχαν σπίτια και λουτρά.
17ος-18ος αιώνας: Περιηγητές όπως οι Fauvie, Finlay, Prokesch von Osten αναζητούν τα ίχνη της μάχης του Μαραθώνα. Βρίσκουν τύμβους (δέκα τον αριθμό), προτομές, ταφικά μνημεία, ναούς.
1926-1927: Ο αρχαιολόγος Γ. Σωτηριάδης αναζητά την Τετράπολη του Μαραθώνα και το Ηράκλειον του Ηροδότου. Το 1928 το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης εκδίδει την εργασία του όπου καταγράφονται οι έρευνες, οι υποδείξεις των ντόπιων και οι αναμνήσεις των «μαρμάρων». Αναφέρεται στην Τετράπολη του Μαραθώνα (Οινόη, Προβάλυνθο, Τρικόλυθο και Μαραθώνα) και στο «τέμενος του Ηρακλή». Την Οινόη την τοποθετεί στην παρακείμενη χαράδρα, τον Τρικόλυθο κάπου κοντά στο Κάτω Σούλι. Για την Προβάλυνθο και τον Μαραθώνα αναφέρει ότι δεν «… ευρέθηκε θέση…». Ο αρχαιολόγος καταλήγει ότι η αρχαία πόλη του Μαραθώνα θα πρέπει να βρισκόταν στις υπώρειες ενός μικρού βουνού με το όνομα Αγριελίκι και έξω από τα τείχη ο ναός του Ηρακλή. Στο βιβλίο ανακαλύπτει κανείς και την υποτυπώδη οικονομική οργάνωση της περιοχής, με τη γεωργία να κυριαρχεί και την αρχαιοκαπηλία να λειτουργεί ως μέσο χρηματοδότησης της… ανάπτυξης.
1957: Με υπουργική απόφαση χαρακτηρίζονται 27 αρχαιολογικοί χώροι της Αττικής. Μεταξύ αυτών:
● Ο νεολιθικός οικισμός Ν. Μάκρης σε «χώρον ανατολικώς της κωμοπόλεως εις ακτίνα 100 μεσογείως μέτρων και μέχρι της θαλάσσης».
● Ο Τύμβος του Μαραθώνος σε «χώρον εις ακτίνα 300 μέτρων απ’ αυτού».
● Η αρχαία Ακρόπολις του Μαραθώνος επί του βουνού «Αγριλίκι» εις ακτίνα 300 μέτρων από των προπόδων.
Η ίδια απόφαση ορίζει επίσης ως αρχαιολογικούς χώρους:
«Oλόκληρον την περιοχήν της χερσονήσου του Αγίου Κοσμά» και «τον περί τον Ναόν του Απόλλωνος Ζωστήρος εν τω Λαιμώ της Βουλιαγμένης χώρον και εις απόστασιν 100 μέτρων γύρωθεν τούτου».
2019: Στο όνομα της ανάπτυξης και με πρόσχημα τα μνημόνια, η συντριπτική πλειονότητα του πολιτικού συστήματος όλων των βαθμίδων (τοπική και περιφερειακή αυτοδιοίκηση, Κοινοβούλιο) απογυμνώνει τον τόπο από την ιστορία του. Παραδίδει το Ελληνικό και τον Αγ. Κοσμά στους καζινάδες, τον Λαιμό στους φραγκάτους και την ευρύτερη περιοχή του Μαραθώνα πεσκέσι στη βιομηχανία των σκουπιδιών. Εκεί όπου βρίσκονται οι εμβληματικοί τόποι του Ηροδότου και του Παυσανία. Ολοι τους απέχουν λίγα μόλις χιλιόμετρα από τον ΧΥΤΥ του Γραμματικού: 4,5 χλμ. ο Ραμνούντας, 8,5 η Λίμνη Μαραθώνα, 13 ο Τύμβος Μαραθώνα, 7,5 το Κάτω Σούλι. Κοντύτερα το σφραγισμένο σήμερα σπήλαιο του Πανός. Και τα νερά του Ευβοϊκού, που «έβρεχαν» το νησάκι όπου οι Πέρσες φύλαξαν τα «ανδράποδα» από την Ερέτρια αλλά και που «χάιδεψαν» το νεκρό σώμα του Κυναίγειρου παραδίδονται βορά των αποβλήτων που θα μαγαρίζονται από τα υγρά απόβλητα του ΧΥΤΥ που θα ξεβράζονται στη θάλασσα.
Και είναι πολύ πιθανό οι επόμενοι ή μεθεπόμενοι μαραθωνοδρόμοι, όταν θα περιμένουν στην αφετηρία το σινιάλο της εκκίνησης, να μην μπορούν να συγκεντρωθούν στα 42,1 χιλιόμετρα της διαδρομής –ίδιας με εκείνη που θα κάνουν καθημερινά εκατοντάδες σκουπιδιάρες για να εναποθέσουν λίγα χιλιόμετρα από την ιστορία τα σκουπίδια της καθημερινότητας– εξαιτίας της δυσοσμίας από τα βουνά των σκουπιδιών που θα στοιβάζονται λίγα χιλιόμετρα παραπέρα. Αλλά και οι περιηγητές, που θα «αναζητούν» στα νερά του Σχινιά, του Μαραθώνα και του Ραμνούντα τον ηρωικό Κυναίγειρο, είναι πολύ πιθανό να αντικρίσουν μυριάδες δηλητηριασμένα ψάρια από τα υγρά απόβλητα που θα φαρμακώνουν τον Ευβοϊκό. Ετσι το κοκτέιλ των οσμών και των δηλητηρίων θα «μολύνει» την κλασική διαδρομή και την αφετηρία της. Πιο νωρίς όμως, η χωματερή που φτιάχτηκε με άλλοθι την ανάπτυξη θα έχει φαρμακώσει την Ιστορία.
Και όλα αυτά επειδή ένα βέβηλο πολιτικό σύστημα με προεξάρχοντες κάποιους «αρχαιολάτρες», «θρησκευάμενους», φίλους του «νόμου και της τάξης» αλλά και υπέρμαχους της διαλεκτικής αλήθειας, αποφάσισε να προσφέρει «γην και ύδωρ» σε μια δράκα ολιγαρχών. Δεν το κάνει ούτε βουβά ούτε κρυφά. Αδιαφορώντας για τους ανθρώπους και την Ιστορία το κάνει στα φανερά και με θόρυβο που μπορεί να παραλληλιστεί με τις μπομπάρδες του Μοροζίνι που κατέστρεψαν τον Παρθενώνα. Η Ιστορία εάλω με τις ευχές και τις ευλογίες των αρχόντων και με τη σιωπηλή συγκατάθεση πολλών, που προτιμούν να κατασιγάζουν τις –όποιες– τύψεις μηρυκάζοντας τις μυθοπλασίες περί ανάπτυξης.
Στους άρχοντες με τις εύπλαστες συνειδήσεις για να μπορούν να θυσιάζουν την Ιστορία αναφερόταν ο Δ. Παπαρρηγόπουλος3 όταν έγραφε για πολιτείες που: «… συνέκειτο… από τινών εκατοντάδων προνομιούχων οίκων και πολλών χιλιάδων ανθρώπων, οίτινες πολυειδώς, υλικώς, ηθικώς, πολιτικώς καταπιεζόμενοι, ουδένα είχον λόγον να θυσιασθώσιν υπέρ της πατρίδος, ενώ οι ολίγοι δυνάσται φοβούμενοι αδιαλείπτως την δυσαρέσκειαν των πολλών δυναστευομένων ήσαν πρόθυμοι να υποκύψωσιν εις πάσα ξενικήν κυριαρχίαν, αρκεί να διατηρήσωσι τα προνόμια αυτών…».
1. Ηρόδοτος Ζ΄ 100-124.
2. Ι-32.
3. Ιστορία Ελληνικού Εθνους, Βιβλίο Τρίτο.
* δημοσιογράφος, συγγραφέας
-320x213.jpg)
