ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ Θόδωρος Γεωργίου*
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

Ο μεγαλύτερος φιλόσοφος της εποχής μας κατά το έτος 2019 εορτάζει τα 90 χρόνια της ζωής του. Γεννήθηκε το έτος 1929. Εζησε κατά την εφηβεία του τον φασισμό και τη φρίκη του «βιομηχανικού θανάτου» (το Ολοκαύτωμα) και όμως επέζησε! Ανήκει σ’ αυτούς τους πνευματικούς ανθρώπους που δημιουργούν με τη σκέψη τους την ίδια την κοινωνικο-πολιτική πραγματικότητα.

Δεν είναι υπερβολή να υποστηρίξω ότι ο Γιούργκεν Χάμπερμας δημιούργησε τη δημοκρατική μεταπολεμική Γερμανία. Δεν είναι δική μου ιμπρεσιονιστική άποψη αυτός ο ισχυρισμός. Αποτυπώθηκε στον συλλογικό τόμο με τίτλο «Η διανοητική (πνευματική) θεμελίωση της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας. Η επίδραση της Σχολής της Φρανκφούρτης» (Campus Verlag, 1999).

Για τα δικά μας τώρα πολιτικά δεδομένα: ο Γιούργκεν Χάμπερμας, όπως και ολόκληρη η γερμανική διανόηση (Γκίντερ Γκρας, Κλάους Οφε κ.ά.), βρέθηκε και στάθηκε δίπλα μας στη φάση της πρόσφατης κρίσης. Ωστόσο αυτή η συμβολή της γερμανικής πνευματικής και πολιτικής κοινότητας, για να αντέξει η Ελλάδα στα χρόνια της κρίσης, δεν έχει αναγνωριστεί εκατέρωθεν: εννοώ, ούτε από τη γερμανική, ούτε από την ελληνική πολιτική πλευρά.

Τώρα κρατάμε στα χέρια μας ένα απόσπασμα από το νέο βιβλίο του Γιούργκεν Χάμπερμας,το οποίο ο ίδιος παραχώρησε προς δημοσίευση στην «Εφημερίδα των Συντακτών» κατ’ αποκλειστικότητα, με τον όρο να δημοσιευτεί την ημέρα κυκλοφορίας του βιβλίου, δηλαδή σήμερα Δευτέρα, 11 Νοεμβρίου 2019, από τις εκδόσεις Suhrkamp.

Σ’ αυτό το κείμενο-απόσπασμα από το νέο βιβλίο του ο Γ. Χάμπερμας υποστηρίζει ότι το διαφωτιστικό και εθνογενετικό πολιτικό σύστημα ιδεών των δύο αιώνων (19ου και 20ού) έχει εξαντλήσει τα ιστορικά περιθώριά του.

Το βιβλίο του Χάμπερμας με τίτλο «Ακόμη μια ιστορία της φιλοσοφίας» (Auch eine Geschichte der Philosophie) είναι δίτομο (σε σελίδες αριθμεί τις 1.700) και, κατά τη γνώμη μου, θέτει ολόκληρη την οικουμένη μπροστά στις πολιτικο-οικονομικές ευθύνες της. Το ίδιο ισχύει και για τη φιλοσοφικο-πολιτική κοινότητα της Ελλάδας.

Σε ιδιαίτερο σημείωμα που έγραψε ειδικά για την ελληνική έκδοση του βιβλίου του -«Ο φιλοσοφικός Λόγος της νεωτερικότητας», εκδόσεις Αλεξάνδρεια, 1993 (Der Philosophische Diskurs der Moderne – 1985)- o Χάμπερμας τονίζει: «Από την ίδρυσή της η νεότερη Ελλάδα βρίσκεται όσο καμιά άλλη χώρα απέναντι στην πρόκληση να προσδιορίσει τη σχέση της προς το ίδιο της το κλασικό παρελθόν».

Το κείμενο που ακολουθεί θέτει τα μείζονα κοινωνικο-πολιτικά ζητήματα της εποχής μας προς διερεύνηση. Ο ίδιος ο Γιούργκεν Χάμπερμας θέτει το ερώτημα εάν από την εποχή του Kαντ (19ος αιώνας) μέχρι σήμερα είμαστε λιγότερο τυφλοί ή περισσότερο διαφωτιστές για τα κοινωνικά πράγματα.

* καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης