Ζωγραφίζοντας με την αθωότητα ενός αναγνώστη

Ο αέναος κύκλος του Γιάννη Ψυχοπαίδη με την ποίηση και τους ποιητές είναι ένα σύμπαν με χρώματα και κορμιά, στίχους μέσα στα έργα, πρόσωπα, λέξεις, ασπρόμαυρα χαρακτικά, απέραντο γαλάζιο, συρματοπλέγματα, φοίνικες της Αλεξάνδρειας, το κόκκινο των ταυρομάχων, το Μεσολόγγι του Μπάιρον. Ο ζωγραφικός διάλογός του με τον ποιητικό λόγο ξεκίνησε τη δεκαετία του ’80 και συνεχίζεται μέχρι σήμερα με ενότητες έργων υψηλής ζωγραφικής έκφρασης, έντασης και απόλαυσης που σε προ(σ)καλούν να διαβάσεις ποίηση.

Ομηρος, Παρμενίδης, Ηρώνδας, Κάλβος, Μπάιρον, Παλαμάς, Καβάφης, Καρυωτάκης, Λόρκα, Σεφέρης, Ελύτης, Ρίτσος, Εμπειρίκος, Σαχτούρης, Δημουλά, Κoντός, Φωστιέρης, Βλαβιανός, Κυπαρίσσης, Μεταξάς, Σιώτης είναι όλοι εκεί. Στην αναδρομική έκθεση «Ποιητικά – Η ζωγραφική συναντάει την ποίηση», με έργα διαφορετικών τεχνικών (χαρακτικά, ακουαρέλες, ελαιογραφίες) από 22 ενότητες. Τα έργα εμπνέονται και συνομιλούν με τον ποιητικό λόγο Ελλήνων και ξένων ποιητών, αναπτύσσουν έναν διάλογο ανάμεσα στις δύο τέχνες και τελικά οι εικόνες του ζωγράφου και οι στίχοι που υπονοούνται προκαλούν στον θεατή εκρηκτικά συναισθήματα.

Η έκθεση στο Κέντρο Πολιτισμού Σταύρος Νιάρχος είναι αποκλειστική δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ελεύθερη είσοδος) και φιλοξενείται στον ιδανικό χώρο, όπως είπε ο καλλιτέχνης, στο αίθριο του τέταρτου ορόφου της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος.

«Στην ουσία βρισκόμαστε σ’ έναν χώρο που είναι ιδανικός για να παρουσιαστούν αυτά τα έργα» είπε χθες ο Γιάννης Ψυχοπαίδης. «Γιατί το φυσικό περιβάλλον της Βιβλιοθήκης, με τις ράχες των βιβλίων ορατές, είναι ένα είδος στηρίγματος και για την έκθεση, είναι ό,τι καλύτερο μπορούσε να βρεθεί για να φανερωθεί η σχέση της ζωγραφικής με την ποίηση. Αυτή τη σχέση την αντιμετωπίζω και τη διαχειρίζομαι με τρόπο που θα ήθελα να παραμείνει ερασιτεχνικός και άδολος. Με την έννοια ότι αυτά τα έργα θέλω να κρατήσουν την αθωότητα ενός αναγνώστη, που όπως όλοι μας πλησιάζουν την ποίηση και αντλούν από αυτήν τα συναισθήματα, που προσπαθούν να τα μεταφέρουν σε μια άλλη γλώσσα. Αυτό που συμβαίνει εδώ είναι η προσπάθεια να συντονιστούν δύο γλώσσες, της ποίησης και της ζωγραφικής. Σαν δύο ποτάμια που τρέχουν παράλληλα, όπως έχουμε πει χιλιάδες φορές, είναι καταδικασμένα να μη συναντηθούν ποτέ αλλά έχουν τη μεγάλη τύχη να αντλούν από το ίδιο υπέδαφος τις χιλιάδες ευαισθησίες, τους ίδιους κοινούς ψυχικούς τόπους των δημιουργών».

Και κατέληξε ότι σκοπός είναι «να ανθίσουν οι δύο τέχνες, να πετύχουν ένα νέο επίπεδο που θα τις συμπεριλαμβάνει ως αυτούσιες, ανεξάρτητες και ταυτόχρονα ενιαίες». Ο καλλιτέχνης ευχαρίστησε το Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος, το Κέντρο Πολιτισμού, αλλά και το Μορφωτικό Ιδρυμα της Εθνικής Τράπεζας που συμμετείχε στην έκδοση του εξαιρετικού καταλόγου.

«Πολυφωνική» χαρακτήρισε την έκθεση ο Ντένης Ζαχαρόπουλος, ιστορικός τέχνης ο οποίος γνωρίζει τον Γιάννη Ψυχοπαίδη από τα μέσα της δεκαετίας του ’60 -όπως θυμήθηκε χθες- και είναι από τους πλέον ειδικούς να μιλήσει για το έργο του και φυσικά για τη σχέση του με την ποίηση. «Η χαρά που πάει μαζί με τη μελαγχολία πηγαίνει με τους τρελούς ποιητές και τους ζωγράφους» είπε μεταξύ άλλων. Και όπως γράφει στο κείμενο που συνοδεύει την έκθεση «[…] Τα έργα του περνούν από τα χειρόγραφα σε στίχους που δεν εικονογραφεί, αλλά αφήνει να διαγράφονται μέσα στα έργα του ως υπόνοιες, προτάσεις, πλάγιες απόψεις ή στιγμές που σε υποβάλλουν χωρίς αποχρώντα λόγο, σχόλιο ή επεξήγηση[…] ο Ψυχοπαίδης μέσα από την ανάγνωση της ποίησης έρχεται αντιμέτωπος με έναν κόσμο που αναδύεται μέσα από τα ερείπια της γλώσσας ή της ευαισθησίας[…] “Διαβάστε λοιπόν και την ιστορία της γλώσσας και τον πίνακα για να μάθετε” πόσο το κάθε πράγμα στα έργα της έκθεσης του Ψυχοπαίδη αρμόζει στον λόγο της ποίησης και στις μορφές των ποιητών».

Την παρουσίαση της έκθεσης και του καλλιτέχνη έκανε ο Νίκος Μανωλόπουλος, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Δ.Σ. του Κέντρου Πολιτισμού ΙΣΝ. «Το έργο του Γιάννη Ψυχοπαίδη από πολύ νωρίς είναι μια διεισδυτική ματιά στη σύγχρονη ιστορία και στον δημόσιο βίο. Το ίδιο ισχύει και με τους ποιητές» είπε και χαρακτήρισε την έκθεση «εκπαιδευτικού χαρακτήρα. Είναι μια πρόσκληση για τους νέους και τα παιδιά για μια εικαστική γνωριμία με τη μεγάλη ποίηση». Σημείωσε ότι η διοργάνωση θα πλαισιωθεί από εκπαιδευτικά προγράμματα και σειρά εκδηλώσεων, τον κύκλο των οποίων θα ανοίξει ο Διονύσης Καψάλης.

Ο σχεδιασμός και η επιμέλεια είναι της Λίλης Πεζανού, ενώ για την πραγματοποίηση της διοργάνωσης δούλεψε ολόκληρο επιτελείο. Λειτουργεί καθημερινά (09.00 – 22.00) έως τις 12 Ιανουαρίου 2020. Είσοδος ελεύθερη (πληροφορίες στο SNFCC.org).