«Ο Μπεζάρ λάτρευε τους Ελληνες»

Ισχυρίζεται πως χορός γι’ αυτόν είναι «τέχνη, πειθαρχία και επιτυχία»: «Μια τέχνη που όσο περισσότερη πειθαρχία τής αφιερώνεις, τόσο μεγαλύτερη επιτυχία γνωρίζεις – νιώθω πως εκεί είναι η θέση μου». Με αυτά τα λόγια μάς συστήνεται ο χορογράφος και καλλιτεχνικός διευθυντής των θρυλικών Μπαλέτων Μπεζάρ, Ζιλ Ρομάν.

Σε λίγες μέρες (15, 16 Σεπτεμβρίου), τα Μπαλέτα Μπεζάρ πρόκειται να παρουσιάσουν στο Ηρώδειο μία δική του χορογραφία καθώς και δύο σημαντικές χορογραφίες του Μορίς Μπεζάρ, το περίφημο «Μπολερό» του Ραβέλ και «7 ελληνικοί χοροί» σε μουσική Μίκη Θεοδωράκη.

• Ο Μορίς Μπεζάρ ήταν ένθερμος φιλέλληνας, όπως αρκετοί Γάλλοι. Τι ήταν αυτό που αγαπούσε στην Ελλάδα και τι είναι αυτό που ξεχωρίζετε εσείς στη χώρα μας, ειδικά όσον αφορά την καλλιτεχνική παραγωγή;

Ο Μορίς αγαπούσε βαθιά την Ελλάδα, τα έθιμά της, τη μουσική της, τα χρώματά της, αλλά και τους κατοίκους της. Λάτρευε τους Ελληνες. Ειδικά τους μεγάλους σας δημιουργούς. Δεν είναι τυχαίο πως είχε κάνει θαυμάσιες καλλιτεχνικές επαφές και με τον Μίκη Θεοδωράκη και με τον Μάνο Χατζιδάκι.

Φαντάζομαι μιλώ και εξ ονόματός του όταν λέω -κάτι που πιστεύω προσωπικά- πως στην Ελλάδα έχουμε την τύχη να ξαναβρίσκουμε την ίδια τη γένεση του θεάματος. Ο ίδιος ο τόπος, η Ιστορία, το φως του, ό,τι μπορείς να δεχτείς με όλες σου τις αισθήσεις, όλα αυτά προσφέρουν ένα πλατύ άνοιγμα προς τις τέχνες, ενώ, ταυτόχρονα, αφήνουν ελεύθερο το πεδίο των εμπνεύσεών μας. Τι άλλο να θέλει ένας καλλιτέχνης;

• Πράγματι, η μία χορογραφία θα είναι σε μουσική του Μίκη Θεοδωράκη.

Από τη συνάντηση ανάμεσα στον Μορίς Μπεζάρ και τον Μίκη Θεοδωράκη γεννήθηκε μια ολόκληρη σειρά μουσικών έργων χωρίς κάποια συγκεκριμένη ιδέα. Από αυτά ο Μπεζάρ διάλεξε επτά για να συνθέσει τη χορογραφία του, εξ ου και ο τίτλος του μπαλέτου «7 ελληνικοί χοροί».

Αρχικά, χορογραφήθηκε το κάθε κομμάτι μεμονωμένα και μετά συνενώθηκαν όλα, δημιουργώντας έτσι μια χορογραφική τοιχογραφία που εκφράζει με σαφήνεια το πώς ο Μπεζάρ έβλεπε την Ελλάδα: σε απέριττες, ξεκάθαρες χορογραφικές γραμμές, ενσωμάτωσε φολκλορικά σύμβολα που συμβάλλουν στο μεγαλείο του έργου.

• Ενώ από την Ελλάδα ξεκίνησε το θέατρο, ωστόσο το μπαλέτο δεν ανήκει στην ελληνική παράδοση. Ενώ το κλασικό μπαλέτο απαιτεί χορευτές σχεδόν αθλητές, με τέλεια σώματα και χορευτική απόδοση, οι ελληνικοί χοροί -ακόμη και από τα αρχαία χρόνια- ήταν πάντα κυκλικοί και δεν απαιτούσαν καμία ιδιαίτερη σωματική ρώμη. Πώς μπορεί λοιπόν να συνδυαστεί το δυτικό μπαλέτο με την ελληνική παράδοση;

Στη σύγχρονη χορογραφία κανένα ρόλο δεν παίζει αν μια χώρα ή κάποια άλλη αποτελεί την πηγή μιας οποιασδήποτε φόρμας χορού. Κάθε χώρα έχει τις παραδόσεις της και η Ελλάδα έχει τις δικές της, γνωστές σ’ όλη την υφήλιο. Οπως στον λόγο δεν είναι η λέξη αλλά το εκπεφρασμένο που αποδίδει την έκφραση της σκέψης, το ίδιο ισχύει και στη χορογραφία.

Η αλληλουχία των βημάτων είναι που δημιουργεί συναισθήματα, όχι το βήμα αυτό καθεαυτό. Μέλημα και ουσία της συγκεκριμένης χορογραφίας είναι να εντοπιστεί και να αναδειχτεί το στοιχείο που συνδέει την ελληνική παράδοση με τον δυτικό χορό που συναντάμε στο μπαλέτο «7 ελληνικοί χοροί» του Μορίς.

• Από την προσωπική σας πορεία, ποιες στιγμές θα περιγράφατε ως πιο δύσκολες στον χώρο και τι σας κρατούσε μέσα του;

Η δυσκολότερη στιγμή είναι όταν μπαίνεις σ’ έναν χορογραφικό λαβύρινθο και δεν καταφέρνεις να βρεις την έξοδο. Κάθε μπαλέτο πρέπει να έχει μια αρχή κι ένα τέλος, για να προσφέρει τη δυνατότητα δημιουργίας ενός καινούργιου μπαλέτου. Επέμεινα πολύ, βρήκα το τέλος καθενός από τα μπαλέτα μου και προσπαθώ συστηματικά να βρίσκω την είσοδο ενός νέου λαβυρίνθου που ζητάει να τον ανακαλύψω. Συνεπώς, δεν υπάρχει καμιά πιθανότητα να εγκαταλείψω.

• Πόσο δύσκολο είναι να πειθαρχήσουν 60 χορευτές; Εννοώ, πόσο δύσκολο είναι για έναν καλλιτεχνικό διευθυντή-χορογράφο να τιθασεύσει τόσα «εγώ»;

Οι χορευτές είναι οι καθρέφτες των λαβυρίνθων μου κι αυτοί ακριβώς μου δείχνουν τον δρόμο προς την έξοδο. Χωρίς εκείνους θα περιπλανιόμουν ακόμη… Πρόκειται για μια καθημερινή δουλειά των σωμάτων που πρέπει να σμιλευτούν ένα ένα, να συνταχθούν τα μεν δίπλα στα δε, χωρίς ωστόσο να σκιάσουν το ένα το άλλο. Οι χορευτές προβάλλουν επάνω μου ένα διαρκές φως που κινητοποιεί τη δημιουργική μου περιέργεια γι’ αυτούς. Εκείνοι είναι εγώ κι εγώ είμαι ο καθρέφτης τους.

• Εσείς μπορέσατε να τιθασεύσετε το καλλιτεχνικό σας «εγώ»;

Το «εγώ» μου το εξάντλησα χορεύοντας ο ίδιος για πάρα πολλά χρόνια. Τώρα πια, προσπαθώ αδιάκοπα να εξορκίζω το «εγώ» των χορευτών μου δημιουργώντας μπαλέτα για κείνους, το μέλλον τους και το μέλλον της ομάδας. Οταν το πετυχαίνουν, πετυχαίνω κι εγώ.

Info: Ηρώδειο, 15, 16/9 στις 21.00. Εισιτήρια 25-100 ευρώ. Προπώληση: viva.gr, artinfo.gr, 210-9213310